شکست سنگین جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره همچنان بر سر دونالد ترامپ سایه انداخته است؛ با این حال، کاخ سفید از برنامه‌ریزی برای نخستین نشست سه‌جانبه ترامپ، ولادیمیر پوتین و شی جین‌پینگ در پنجشنبه ۱۹ نوامبر، در حاشیه اجلاس اپک در شنژن چین خبر داده است. کاهش تسلیحات هسته‌ای و جنگ ایران از محورهای اعلام‌شده‌اند؛ اما اعتمادسوزی جهانی ترامپ، نگاه مستقل مسکو و پکن به نظم نوین جهانی، تأکید آنها بر حق دفاع مشروع ایران در برابر تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی و پافشاری تهران بر شروط هفت‌گانه، معنایی فراتر به این دیدار می‌بخشند. این نشست نه نمایش اقتدار واشنگتن، بلکه نشانه ناکامی سیاست‌های ترامپ برای احیای برتری آمریکاست.
بحران داخلی و شتاب‌زدگی خارجی
شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای، ترامپ را با انتقاد افکار عمومی روبه‌رو کرده است. او در مهار تورم و کاهش قیمت انرژی ناکام مانده و محبوبیتش به زیر ۳۰ درصد رسیده است. فشار بر نتانیاهو برای صلح غزه، توافق اوکراین و روسیه در ابوظبی، پذیرش خواسته‌های مسکو، ادعای مذاکره با ایران با سناریوی چماق و هویج و دیدار با رهبران چین و روسیه، تلاشی برای پوشاندن بحران داخلی با سیاست خارجی است. اما بحران انرژی و نارضایتی عمومی فروکش نمی‌کند.
از وعده مهار قدرت‌ها تا پذیرش واقعیت
ترامپ در آغاز ریاست‌جمهوری وعده می‌داد با تعرفه‌ها چین را زمین‌گیر و با مهار روسیه، جایگاه نخست آمریکا را احیا کند. او با دکترین مونروئه، مداخله در آمریکای لاتین را دنبال می‌کرد. اما واشنگتن به رفع تحریم‌ها و واردات گازوئیل از روسیه تن داده و از اوکراین و اروپا خواسته خواسته‌های مسکو را بپذیرند. ترامپ پس از سفر به چین و میزبانی از شی جین‌پینگ، دستاوردهای پکن را ستوده است. با این حال، پوتین و شی سیاست‌های خود را تغییر نداده‌اند.
این نشست نه حاصل قدرت ترامپ برای تسلیم دیگران، بلکه نشانه ناتوانی او در برابر مقاومت قدرت‌هاست. اتکای روسیه و چین به ظرفیت‌های داخلی، تقویت توان نظامی و بهره‌گیری از میدان و دیپلماسی، معادلات را به سود نظم نوین جهانی تغییر داده و زوال یک‌جانبه‌گرایی آمریکا را تسریع می‌کند.
پیمان هسته‌ای در سایه بی‌اعتمادی
احیای پیمان استارت برای کاهش تسلیحات هسته‌ای در فضایی از بی‌اعتمادی مطرح می‌شود. آنارشیسم آمریکا، تهدیدهای هسته‌ای و حمله به تأسیسات ایران، اعتبار تعهدات واشنگتن را فرسوده و امضای ترامپ را بی‌اعتبار کرده است. تجاوز به تأسیسات ایران، بازدارندگی هسته‌ای را به محور امنیت کشورها بازگردانده است. با توجه به دکترین سه قدرت درباره نوسازی زرادخانه‌ها، توافق واقعی برای کاهش تسلیحات دور از ذهن است و توافق احتمالی بیشتر لفظی خواهد بود.
ایران؛ میانجی‌گری آری، عقب‌نشینی نه
جنگ آمریکا علیه ایران از محورهای گفت‌وگو خواهد بود. ترامپ مدعی بود ایران را ظرف چند روز از میان می‌برد، برنامه هسته‌ای را برمی‌چیند و توان موشکی و پهپادی را نابود می‌کند؛ اما ناکام ماند و ایستادگی ملی ایرانیان، از حضور مردم تا اقتدار میدان و دیپلماسی، شکستی سنگین بر آمریکا، رژیم صهیونیستی و متحدانشان تحمیل کرد. مدیریت تنگه هرمز پیامدهای جنگ را به داخل آمریکا کشاند و تأمین سوخت و هزینه انرژی را بحرانی کرد. درخواست میانجی‌گری از چین و روسیه در همین چارچوب معنا می‌یابد.
مسکو و پکن تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی را محکوم و بر حق دفاع مشروع ایران، از جمله حاکمیت بر تنگه هرمز، تأکید کرده‌اند. حضور ایران در بریکس، شانگهای و نشست‌های کشورهای مستقل مشترک‌المنافع و دیدار رهبران، عمق همکاری‌ها را نشان می‌دهد. روسیه و چین بر بومی‌سازی امنیت، همگرایی همسایگان، اصلاح روابط کشورهای عربی با ایران و فاصله‌گرفتن از اتکای امنیتی به قدرت‌های فرامنطقه‌ای تأکید دارند؛ زیرا خودشان نیز ممکن است هدف فشار واشنگتن باشند.
ایران از میانجی‌گری برای پایان جنگ و احقاق حقوق حقه‌اش، از جمله خروج آمریکا از منطقه و مقابله مشترک با رژیم صهیونیستی، استقبال می‌کند؛ اما از شروط هفت‌گانه و حق حاکمیت بر تنگه هرمز عقب‌نشینی نمی‌کند. تهران آماده بررسی طرح‌هاست، اما از حقوق خود و انتقام خون شهدای جنگ‌های تحمیلی نمی‌گذرد. تنگه هرمز به شرایط پیش از جنگ بازنمی‌گردد؛ اصلی که جهان باید بپذیرد. تنبیه آمریکا و رژیم صهیونیستی خلل‌ناپذیر است و میانجی‌گران با این اصول می‌توانند نقش‌آفرینی کنند.
