در پی تداوم حملات نیروهای یمنی به بنادر و اهداف رژیم صهیونیستی، بهویژه بندر ایلات، و همچنین جلوگیری از حرکت کشتیهای مرتبط با سرزمینهای اشغالی، آمریکا درصدد تشکیل یک ائتلاف بینالمللی جدید برای مقابله با آن چیزی است که واشنگتن «تهدید دریایی یمن» میخواند.
بر اساس گزارشهای منتشرشده، قرار است «عملیات نگهبان رفاه» از هفته آینده در دریای سرخ آغاز شود و لوید آستین، وزیر دفاع آمریکا، در جریان سفر خود به منطقه جزئیات این طرح و ترکیب کشورهای مشارکتکننده را اعلام کند. با وجود آنکه فهرست رسمی اعضای این ائتلاف هنوز اعلام نشده، نام کشورهایی مانند انگلیس، فرانسه، ژاپن، کرهجنوبی و اسپانیا در گمانهزنیها مطرح شده و احتمال مشارکت رژیم صهیونیستی نیز وجود دارد.
چرا آمریکا دوباره به سراغ ائتلاف دریایی رفته است؟
اقدام تازه واشنگتن را نمیتوان صرفاً یک ابتکار امنیتی برای حفاظت از کشتیهای تجاری دانست. مسئله اصلی، تغییر تدریجی معادلات دریایی در منطقه است؛ معادلهای که در آن یمن توانسته هزینههای امنیتی و اقتصادی قابل توجهی را به رژیم صهیونیستی و حامیان غربی آن تحمیل کند.
پیش از این نیز آمریکا و شماری از متحدانش تلاش کردند با تشکیل گروه ضربت ۱۵۳، امنیت دریای سرخ و مسیرهای کشتیرانی منطقه را تأمین کنند. با این حال، تداوم حملات یمنیها نشان داد حضور ناوگانهای نظامی غربی لزوماً به معنای برقراری امنیت کامل برای کشتیهای مرتبط با رژیم صهیونیستی نیست.
از این منظر، تشکیل ائتلاف جدید را میتوان تلاشی برای بازسازی بازدارندگی آمریکا در یکی از مهمترین آبراههای تجاری جهان دانست.
ایلات؛ نقطهای که آسیبپذیری اسرائیل را آشکار کرد
یکی از مهمترین پیامدهای اقدامات یمن، تأثیر آن بر بندر ایلات در جنوب سرزمینهای اشغالی است. گزارشهای منتشرشده حاکی از آن است که ورود کشتیهای تجاری به این بندر تقریباً متوقف شده است؛ موضوعی که نشان میدهد فشار یمن صرفاً در سطح حملات نظامی باقی نمانده و به حوزه اقتصاد و تجارت نیز سرایت کرده است.
اهمیت ایلات از آن جهت است که این بندر بخشی از مسیرهای ارتباطی رژیم صهیونیستی با دریای سرخ محسوب میشود. کاهش یا توقف تردد کشتیها میتواند هزینه حملونقل، بیمه و واردات کالا را افزایش دهد و در نهایت فشار اقتصادی بر تلآویو را تشدید کند.
به همین دلیل، مسئله دریای سرخ برای آمریکا و رژیم صهیونیستی صرفاً یک موضوع نظامی نیست؛ بلکه به بخشی از جنگ اقتصادی و فشار متقابل در منطقه تبدیل شده است.
یمن به دنبال «حکمرانی دریایی» است؟
تحلیلگران معتقدند یکی از تحولات مهم ماههای اخیر، افزایش توان یمن برای اثرگذاری بر رفتار شرکتهای کشتیرانی و مسیرهای تجاری است. اگر کشتیها برای عبور از یک مسیر راهبردی مجبور به تغییر مسیر، افزایش زمان سفر یا پرداخت هزینههای بیشتر شوند، بازیگر ایجادکننده این ناامنی عملاً بخشی از معادله امنیت دریایی را در اختیار گرفته است.
از همین زاویه، ادعای شکلگیری نوعی «حکمرانی دریایی» از سوی یمن قابل بررسی است؛ نه به معنای کنترل کامل فیزیکی دریای سرخ، بلکه به معنای توانایی اثرگذاری بر تصمیمات کشتیرانی و محاسبات امنیتی قدرتهای بزرگ.
این مسئله همان چیزی است که برای واشنگتن اهمیت راهبردی دارد. آمریکا سالها تلاش کرده امنیت خطوط کشتیرانی بینالمللی را بهعنوان یکی از پایههای حضور خود در منطقه حفظ کند. اکنون افزایش قدرت بازدارندگی یمن، این تصویر را با چالش مواجه کرده است.
ائتلاف جدید؛ تکرار تجربهای که قبلاً شکست خورده است؟
پرسش اصلی درباره طرح جدید آمریکا این است که چه تفاوتی با سازوکارهای قبلی خواهد داشت.
اگر «نگهبان رفاه» صرفاً بر افزایش حضور نظامی، اسکورت کشتیها و عملیات دفاعی متمرکز باشد، احتمالاً با همان محدودیتهایی مواجه خواهد شد که ائتلافهای پیشین با آن روبهرو شدند.
زیرا مشکل اصلی برای آمریکا تنها حفاظت از یک یا چند کشتی نیست. مسئله این است که در صورت افزایش حملات، واشنگتن باید میان دو گزینه دشوار انتخاب کند: یا دامنه عملیات نظامی علیه یمن را افزایش دهد و وارد مرحلهای پرریسکتر از درگیری مستقیم شود، یا بپذیرد که امنیت کامل مسیرهای دریایی بدون تغییر رفتار بازیگران منطقهای امکانپذیر نیست.
هر دو گزینه برای آمریکا هزینههای سیاسی و نظامی قابل توجهی دارد.
پیام یمن؛ تشکیل ائتلاف الزاماً بازدارندگی ایجاد نمیکند
واکنش محمد البخیتی، عضو دفتر سیاسی جنبش انصارالله یمن، نیز نشان میدهد که تشکیل ائتلاف جدید تاکنون نتوانسته موضع یمن را تغییر دهد. او این اقدام آمریکا را بیشتر تبلیغاتی توصیف کرده و هشدار داده است که یمن ابزارهایی برای وارد کردن فشار به کشورهای مشارکتکننده در این ائتلاف در اختیار دارد.
این موضع از یک منظر اهمیت دارد: یمن تلاش میکند معادله درگیری را از «یمن در برابر آمریکا» به «ائتلافی از کشورها در برابر یک بازیگر منطقهای» تبدیل کند؛ معادلهای که میتواند هزینه مشارکت برای اعضای احتمالی ائتلاف را افزایش دهد.
دریای سرخ؛ میدان جدید رقابت قدرتها
تحولات دریای سرخ نشان میدهد جنگ غزه و مناقشه ایران و آمریکا و رژیم صهیونیستی دیگر صرفاً در مرزهای جغرافیایی مشخص جریان ندارد. مسیرهای کشتیرانی، بنادر، انرژی و تجارت جهانی نیز به بخشی از میدان فشار تبدیل شدهاند.
در چنین شرایطی، تشکیل «نگهبان رفاه» را باید فراتر از یک مأموریت حفاظت دریایی ارزیابی کرد. آمریکا در واقع تلاش میکند نشان دهد همچنان قادر است امنیت یکی از مهمترین مسیرهای تجارت جهانی را مدیریت کند.
اما در سوی مقابل، یمن تلاش دارد ثابت کند هزینه حمایت از رژیم صهیونیستی میتواند به حوزههای اقتصادی و تجاری کشورهای حامی آن نیز منتقل شود.
تحلیل صفحه سیاست
ائتلاف احتمالی آمریکا در دریای سرخ، بیش از آنکه نشانه پایان بحران باشد، میتواند آغاز مرحله تازهای از رقابت دریایی در منطقه باشد. موفقیت یا شکست این طرح نه فقط به تعداد ناوهای حاضر در منطقه، بلکه به توان آمریکا برای ایجاد بازدارندگی واقعی و جلوگیری از افزایش هزینههای اقتصادی و امنیتی حملونقل وابسته خواهد بود.
اگر یمن بتواند با وجود حضور ائتلاف بینالمللی همچنان بر رفتار شرکتهای کشتیرانی و مسیرهای تجاری اثر بگذارد، این پیام را تثبیت خواهد کرد که معادله قدرت در دریای سرخ تغییر کرده است؛ تغییری که برای آمریکا و متحدانش بسیار فراتر از یک تهدید مقطعی دریایی خواهد بود.
