در روزهای اخیر، برخی رسانه‌های خارجی از مطرح شدن موضوع خرید سامانه S-۴۰۰ در دیدار مقام‌های ایرانی و روسیه خبر داده‌اند؛ ادعایی که هنوز به معنای نهایی شدن قرارداد یا تحویل این سامانه نیست.
از نظر مشخصات فنی، S-۴۰۰ دست بالاتر را دارد. برد موشک‌های رهگیر آن در برخی گونه‌ها به حدود ۴۰۰ کیلومتر می‌رسد و تنوع موشکی و توان درگیری هم‌زمان با اهداف متعدد، این سامانه را به یکی از پیشرفته‌ترین سامانه‌های پدافندی جهان تبدیل کرده است.
اما یک مشکل جدی وجود دارد؛ روسیه با وجود درخواست‌های ایران، تاکنون در تحویل این سامانه با ملاحظات سیاسی و عملیاتی روبه‌رو بوده و جنگ اوکراین نیز نیازهای نظامی مسکو را افزایش داده است.
در طرف مقابل، HQ-۹B چین قرار دارد؛ سامانه‌ای با برد اعلام‌شده حدود ۲۰۰ تا ۲۶۰ کیلومتر که نشانه‌هایی از تحویل و استقرار آن در ایران گزارش شده است.
با این حال، تجربه‌های میدانی درباره عملکرد سامانه‌های روسی و چینی در جنگ‌های اخیر نشان داده که هیچ سامانه‌ای شکست‌ناپذیر نیست؛ به‌ویژه در برابر موشک‌های دورایستا، پهپادها و جنگ الکترونیک.
اما مهم‌تر از انتخاب روسیه یا چین، یک مسئله اساسی وجود دارد: یکپارچگی شبکه پدافند هوایی ایران.
وقتی سامانه‌های بومی، روسی و چینی با فناوری‌ها و استانداردهای متفاوت در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند، بدون هماهنگی در فرماندهی، رادارها و انتقال اطلاعات، حتی پیشرفته‌ترین تجهیزات هم ممکن است به جزایر دفاعی جداگانه تبدیل شوند.
بنابراین، شاید پاسخ اصلی نه در انتخاب S-۴۰۰ یا HQ-۹B، بلکه در ساخت یک شبکه دفاع هوایی یکپارچه، هوشمند و چندلایه باشد.
برای ایران، سامانه‌ای ارزشمندتر است که علاوه بر قدرت فنی، قابل تحویل، قابل اعتماد و قابل ادغام در ساختار دفاعی کشور باشد.
این یعنی امنیت آسمان ایران را نمی‌توان فقط با خرید یک سامانه تأمین کرد؛ بلکه باید از ترکیب فناوری، نیروی انسانی، فرماندهی هوشمند و قدرت بازدارندگی به دست آورد.