سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کرده است که در حملات اخیر، رادارهای مستقر در پایگاه نظامی آمریکا در بحرین را هدف قرار داده است. این حملات در حالی صورت میگیرد که طی هفته گذشته، ایران حملاتی به نفتکشها در تنگه هرمز انجام داده و چند پهپاد آمریکایی نیز سرنگون شدهاند.
بر اساس گزارشها، دستکم ۲۵ نفتکش طی هفت روز گذشته در تنگه هرمز و اطراف آن هدف حمله قرار گرفتهاند؛ آبراهی که حدود یکپنجم تجارت جهانی نفت و گاز از آن عبور میکند. این تحولات موجب کاهش قابل توجه جریان انتقال نفت از منطقه خلیج فارس شده است.
همزمان، مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، اعلام کرده است که کشور با آنچه «جنگ اقتصادی خاموش» خوانده، درگیر است؛ جنگی که در نتیجه تحریمهای آمریکا و محاصره دریایی شکل گرفته است.

حملات اخیر ایران در خلیج فارس به کجا رسیده است؟
بحرین طی روزهای اخیر بیشترین سهم را از حملات ایران داشته است. مقامهای منامه روز شنبه اعلام کردند حملهای منتسب به ایران به یک تأسیسات صنعتی غیرنظامی اصابت کرده و موجب آتشسوزی شده است. بحرین همچنین مدعی شد چند حمله دیگر را در همان روز خنثی کرده است.
سپاه پاسداران اعلام کرد عملیات ترکیبی موشکی و پهپادی علیه مواضع نظامی آمریکا در پایگاههای الرفاع و عوالی بحرین انجام داده و در جریان آن، دو رادار سامانه پدافندی پاتریوت آمریکا را منهدم کرده است.
رسانههای دولتی ایران نیز گزارش دادند موشک رهگیری شلیکشده از پایگاه ناوگان پنجم آمریکا در بحرین، در جزیره ستره نزدیک منامه سقوط کرده و آتشسوزی گستردهای به راه انداخته است.
سپاه پاسداران هدف قرار دادن این مواضع را واکنشی به حمله آمریکا به یک سامانه راداری در جزیره هنگام ایران عنوان کرده است. تهران همچنین حملات خود را پاسخی به نقض مداوم حریم هوایی ایران، از جمله پرواز پهپادهای شناسایی و رزمی MQ-1 و MQ-9 آمریکا، میداند. بحرین پس از چند هفته توقف نسبی در درگیریها، طی روزهای اخیر با سه حمله پهپادی مواجه شده است.
ارتش ایران روز شنبه اعلام کرد شامگاه جمعه یک موشک به سمت جنگنده F-16 آمریکا در خلیج فارس شلیک کرده و این هواپیما را آسیب زده است. خبرگزاری ایرنا این ادعا را منتشر کرد؛ با این حال، فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، آن را رد کرد و اعلام کرد تمامی جنگندههای آمریکایی در خاورمیانه سالم هستند و وضعیت آنها مشخص است.
نیروهای ایرانی همچنین روز یکشنبه اعلام کردند یک پهپاد MQ-1 دیگر را در شرق تنگه هرمز سرنگون کردهاند. سپاه مدعی شد این بیستمین پهپاد از این نوع است که از آغاز جنگ در اواخر فوریه سرنگون شده و چهارمین مورد در ۲۴ ساعت گذشته بوده است.
در همین حال، نهادهای دریایی بریتانیا از وقوع دو حادثه مربوط به نفتکشها در تنگه هرمز، نزدیک عمان، خبر دادهاند که در آنها کشتیها با پرتابههای ناشناس هدف قرار گرفتهاند.

خبرنگار الجزیره در تهران، میگوید حوادث مربوط به نفتکشها طی هفته گذشته بهطور چشمگیری افزایش یافته و از ۱۴ نوامبر تاکنون حدود ۲۵ مورد گزارش شده است.
هفته گذشته نیز ارتش ایران اعلام کرد تأسیسات پهپادی و موشکی آمریکا در پایگاه علی السالم کویت را هدف قرار داده است. این حمله پس از حمله آمریکا به جزیره قشم در تنگه هرمز انجام شد؛ جزیرهای که همچنان تحت کنترل مؤثر ایران قرار دارد.
حملات چه تأثیری بر صادرات نفت از تنگه هرمز گذاشته است؟
با تشدید تقریباً روزانه حملات ایران، عبور نفت از تنگه هرمز به میزان قابل توجهی کاهش یافته است. بر اساس اطلاعات سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا (UKMTO)، بین ۱۲ تا ۱۸ نوامبر ۲۶۳ کشتی از این آبراه مهم عبور کردهاند؛ رقمی که ۱۵ درصد کمتر از هفته قبل و ۲۰ درصد پایینتر از دو هفته پیش از آن است.
از میان این کشتیها، ۳۷ نفتکش بودهاند؛ در حالی که هفته قبل از آن، ۵۲ نفتکش از تنگه عبور کرده بودند. البته این ارقام ممکن است کمتر از میزان واقعی باشد، زیرا کشتیهایی که در قالب ناوگانهای سایه فعالیت میکنند، لزوماً در آمار رسمی ثبت نمیشوند.
پیش از آغاز جنگ در ماه فوریه (اسفند ۱۴۰۴)، بهطور متوسط روزانه حدود ۱۳۵ کشتی از تنگه هرمز عبور میکردند. هفته گذشته، سازمان دریایی آمریکا هشدار داد محاصره ایران موجب افزایش هزینههای بیمه در خلیج فارس شده است. نرخ بیمه که پیش از جنگ بین ۰.۱۰ تا ۰.۲۵ درصد بود، اکنون به ۳.۵ تا ۷.۵ درصد افزایش یافته است.
قیمت نفت نیز با جهش از مرز ۱۰۰ دلار در هر بشکه عبور کرد، اما سپس کاهش یافت و به حدود ۸۳ دلار رسید؛ با این حال، همچنان بیش از ۱۵ دلار بالاتر از قیمت پیش از جنگ قرار دارد.
آژانس بینالمللی انرژی اعلام کرده مجموع کاهش عرضه نفت و گاز در نتیجه درگیریها به ۲.۸ میلیارد بشکه نفت و ۶۰ میلیارد مترمکعب گاز رسیده است.
این آژانس همچنین هشدار داده در صورت تسریع دولتها در روند برقیسازی، افزایش بهرهوری انرژی و جایگزینی سوختها در واکنش به جنگ، تقاضای جهانی نفت ممکن است تا سال ۲۰۳۵ بیش از ۴ درصد کاهش یابد.
چرا ایران حملات خود را تشدید کرده است؟
با افزایش حملات ایران، مقامهای ارشد این کشور از آمریکا خواستهاند میان تسلیم در برابر موشکها یا انتخاب مسیر دیپلماسی تصمیم بگیرد.
این حملات نشان میدهد تهران در تلاش است از اهرمهای خود در جنگ استفاده کند و این پیام را به واشنگتن برساند که در صورت پایان نیافتن جنگ، متحدان آمریکا در منطقه همچنان با پیامدهای اقدامات ایران مواجه خواهند شد.

رامی خوری، پژوهشگر سیاست عمومی در دانشگاه آمریکایی بیروت، به الجزیره گفت هدف ایران کاهش توان نظامی آمریکا در منطقه و همچنین گسترش هزینههای جنگ به سراسر منطقه خلیج فارس است؛ اقدامی که بهطور غیرمستقیم اقتصاد جهانی را نیز از طریق افزایش هزینههای حملونقل و فشار بر عرضه کالاهای ضروری تحت تأثیر قرار میدهد.
به گفته خوری، مهمترین عامل پشت این راهبرد آن است که ایران میخواهد اطمینان حاصل کند دیگر بهتنهایی هزینه حملات آمریکا و اسرائیل را متحمل نمیشود.
تهران امیدوار است با نشان دادن ناتوانی آمریکا در حفاظت از تأسیسات خود و متحدان عربش، دولتهای منطقه را به افزایش فشار بر دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، برای پایان دادن به جنگ وادار کند.
در همین حال، کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران، محاصره اقتصادی آمریکا را اقدامی جنگی توصیف کرده است. او به خبرنگاران ایرانی گفت: «ما محاصره اقتصادی را اقدامی خصمانه میدانیم و هر اقدام لازم برای شکستن این محاصره را انجام خواهیم داد.»
محاصره دریایی آمریکا، اختلال در تجارت زمینی و موج جدید تحریمهایی که در ماه اوت تحت عنوان عملیات «طرد اقتصادی» اعمال شده، فشار اقتصادی بر ایران را افزایش داده است.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا که مسئول هدایت سیاست تحریمهای واشنگتن علیه تهران بوده، مدعی شده این تحریمها میتواند اقتصاد ایران را تا پایان سال مالی منتهی به مارس ۲۰۲۷، با انقباضی ۲۵ درصدی مواجه کند. با این حال، مقامهای ایرانی تأکید دارند که کشور توان تحمل فشارهای اقتصادی را دارد.
در همین چارچوب، حملات اخیر به منافع آمریکا در خلیج فارس بهعنوان واکنشی سرسختانه به کارزار فشار واشنگتن ارزیابی میشود؛ هرچند نشانههایی وجود دارد که اقتصاد ایران و شهروندان عادی نیز از شرایط کنونی آسیب دیدهاند.
آیا احتمال بازگشت درگیری نظامی بین ایران و آمریکا وجود دارد؟
دونالد ترامپ ممکن است بهجای مذاکره با ایران، پایان جنگ را اعلام کند و از درگیری خارج شود؛ اما ادامه محاصره دریایی ایران میتواند خطر تشدید دوباره تنشهای نظامی را افزایش دهد.
تریتا پارسی، معاون اجرایی مؤسسه کوئینسی برای حکمرانی مسئولانه، معتقد است ترامپ احتمالاً توافقی را که در واشنگتن بهعنوان شکست جنگ تلقی شود، نخواهد پذیرفت. پارسی در گفتوگو با الجزیره هشدار داد اگر محاصره ادامه پیدا کند، تنشها تشدید خواهد شد؛ چراکه ایران در برابر ادامه فشار اقتصادی از واکنش خودداری نخواهد کرد.

او معتقد است ترامپ برای خروج از این تقابل بدون آغاز دوباره درگیریها، باید بهتدریج و شاید به شکلی نامحسوس، محاصره دریایی را کاهش دهد و بخشی از تحریمها را نیز لغو کند.
حسن احمدیان، استاد دانشگاه تهران، نیز معتقد است ایران ترامپ را در برابر یک انتخاب دوگانه قرار داده است. به گفته احمدیان، اگر واشنگتن اجازه عبور نفتکشها را بدهد، محاصره بدون توافق یا جنگ پایان خواهد یافت؛ اما اگر آمریکا به کشتیها حمله کند، با واکنشهایی از سوی ایران مواجه خواهد شد که اجتناب از آن برای ترامپ دشوار خواهد بود.
ترامپ روز شنبه اعلام کرد برای رسیدن به توافقی دائمی با ایران برنامه دارد؛ توافقی که مانع دستیابی تهران به سلاح هستهای شود. او همچنین در گفتوگو با شبکه فاکسنیوز گفت که هیچگاه علاقه زیادی به تغییر رژیم در ایران نداشته و رهبران جدید ایران را «عقلانیتر» توصیف کرد.