سیاستهای جنگطلبانه دولت دونالد ترامپ و پیامدهای اقتصادی جنگ علیه ایران، موجی از نارضایتی را در کشورهای مختلف به همراه داشته است. تازهترین جلوه این نارضایتی در خیابانهای مانیل، پایتخت فیلیپین، نمایان شد؛ جایی که معترضان همزمان با سفر رئیسجمهور آمریکا برای شرکت در اجلاس سران اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیا (آسهآن)، با شعار «ترامپ تروریست شماره یک جهان است» به استقبال او رفتند.
مانیل علیه ترامپ؛ اعتراض به جنگ و گرانی
به گزارش ایرنا به نقل از گاردین، در جریان اعتراضات روز دوشنبه در مانیل، دستکم ۳۰۰ نفر بازداشت شدند. معترضان با آتش زدن آدمکهای ترامپ و سر دادن شعارهای ضدآمریکایی، مخالفت خود را با سیاستهای واشنگتن اعلام کردند. تلاش آنان برای نزدیک شدن به محل برگزاری اجلاس نیز با ممانعت نیروهای پلیس و درگیری همراه شد.
افزایش هزینههای زندگی، رشد قیمت حاملهای انرژی در پی جنگ علیه ایران و مخالفت با ابتکار آمریکایی «پکس سیلیکا» در حوزه هوش مصنوعی و مواد معدنی حیاتی، از محورهای اصلی اعتراضات بود.
«رناتو ریس»، از رهبران معترضان، با انتقاد از استقبال رسمی دولت فیلیپین از ترامپ گفت: «واقعاً دیوانهکننده است که دولت فیلیپین برای کسی که بهصراحت توسط مردم آمریکا طرد شده است، فرش قرمز پهن میکند.»
وی همچنین تأکید کرد: «ترامپ جنگی را آغاز کرد که اقتصاد جهانی را ویران کرد و قیمت نفت را در فیلیپین به اوج تاریخی رساند. این جنگ رنج وصفناپذیری را برای مردم فیلیپین به ارمغان آورده است.»
اعتراضات در روز بعد نیز ادامه یافت و مقامات فیلیپین برای جلوگیری از نزدیک شدن تظاهرکنندگان به محل اجلاس، بخشهایی از مرکز مانیل را به روی عموم بستند. پلیس از زخمی شدن تعدادی از مأموران خبر داد و سازمان عفو بینالملل نیز خواستار بررسی فوری بازداشتها و آزادی افرادی شد که صرفاً به دلیل اعتراض مسالمتآمیز بازداشت شدهاند.
هزینه جنگ علیه ایران بر دوش مردم جهان
اعتراضات فیلیپین نشان میدهد پیامدهای جنگ علیه ایران تنها به طرفهای درگیر محدود نمانده و افزایش قیمت انرژی و فشارهای تورمی، به عاملی برای نارضایتی در دیگر کشورها تبدیل شده است.
در داخل آمریکا نیز افزایش هزینههای زندگی و پیامدهای اقتصادی سیاست خارجی ترامپ به یکی از محورهای انتقاد از دولت جمهوریخواه تبدیل شده است. نتایج انتخابات ۱۲ آبان و موفقیت دموکراتها نیز در همین فضای نارضایتی قابل بررسی است؛ هرچند نمیتوان همه عوامل مؤثر بر رفتار رأیدهندگان را صرفاً به جنگ علیه ایران محدود کرد.
چهلونهمین اجلاس سران آسهآن در روزهای ۲۴ تا ۲۶ آبان ۱۴۰۵ به میزبانی فیلیپین برگزار شد. این اتحادیه که در سال ۱۹۶۷ تأسیس شد و اکنون ۱۱ عضو دارد، یکی از مهمترین عرصههای رقابت اقتصادی و راهبردی آمریکا و چین به شمار میرود.
آمریکا حتی اروپای متحد را هم برنمیتابد
در خبری مرتبط، «جان مرشایمر»، استاد دانشگاه شیکاگو و نظریهپرداز برجسته روابط بینالملل، با تشریح سیاست راهبردی واشنگتن تأکید کرد آمریکا خواهان شکلگیری یک اروپای متحد و قدرتمند نیست.
به گزارش فارس، مرشایمر معتقد است واشنگتن از ظهور هر قدرتی که بتواند به هژمون منطقهای تبدیل شود، جلوگیری میکند؛ زیرا هدف آمریکا حفظ جایگاه برتر خود در نظام بینالملل است.
وی با اشاره به حضور آمریکا در جنگهای جهانی اول و دوم و دوران جنگ سرد توضیح داد که جلوگیری از تسلط یک قدرت بر اروپا همواره از اهداف راهبردی واشنگتن بوده است. به گفته او، همین منطق امروز در سیاست مهار چین در شرق آسیا نیز دنبال میشود.
مرشایمر در عین حال شکلگیری «ایالات متحده اروپا» را بعید دانست و ملیگرایی را مهمترین مانع اتحاد کامل کشورهای اروپایی معرفی کرد. وی تأکید کرد: «ملیگرایی قدرتمندترین ایدئولوژی سیاسی در جهان است و همچنان در اروپا زنده و فعال باقی مانده است.»
این نظریهپرداز همچنین هشدار داد کاهش تدریجی تعهدات امنیتی آمریکا در اروپا و افزایش فشار واشنگتن بر کشورهای اروپایی برای تقویت توان نظامی خود، میتواند به تشدید رقابتهای ملی و افزایش واگرایی در این قاره منجر شود.
بحران اعتماد به واشنگتن؛ از آسیا تا اروپا
اعتراضات ضدآمریکایی در فیلیپین و تحلیل مرشایمر درباره مخالفت واشنگتن با استقلال راهبردی اروپا، دو جلوه متفاوت از چالشهای سیاست خارجی آمریکا را به تصویر میکشد.
در آسیا، بخشی از افکار عمومی کشورهای متحد واشنگتن نسبت به پیامدهای اقتصادی و امنیتی سیاستهای آمریکا معترضاند و در اروپا نیز موضوع استقلال راهبردی و کاهش وابستگی به آمریکا اهمیت فزایندهای یافته است.
مجموع این تحولات نشان میدهد تلاش واشنگتن برای حفظ برتری جهانی، با چالشهایی فراتر از رقابت با چین و روسیه روبهروست؛ چالشهایی که این بار از درون کشورهای متحد آمریکا و در واکنش به هزینههای سیاسی و اقتصادی سیاستهای کاخ سفید سر برآوردهاند.