گزارش تازه مرکز سیاست بینالملل با بررسی پنج تحول سیاسی و دیپلماتیک، از افزایش هزینههای ادامه جنگ علیه ایران برای دولت دونالد ترامپ خبر میدهد؛ تحولاتی که به اعتقاد نویسنده گزارش، محاسبات واشنگتن برای آغاز دور تازهای از درگیری را تحت تأثیر قرار داده است.
در این تحلیل، شکست جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای آمریکا یکی از مهمترین عوامل تغییر شرایط معرفی شده است. نتایج نظرسنجیها نیز از مخالفت بخش قابل توجهی از جامعه آمریکا با تصمیم ترامپ برای ورود به جنگ حکایت داشته و افزایش هزینههای انرژی و پیامدهای اقتصادی درگیری، نارضایتیها را تشدید کرده است.
مخالفت کنگره با ادامه جنگ
پیروزی دموکراتها در انتخابات، موقعیت سیاسی مخالفان جنگ را تقویت کرده است. اگرچه این حزب بهتنهایی اختیار توقف عملیات نظامی را ندارد، اما میتواند از ابزارهای قانونی و بهویژه اختیارات بودجهای کنگره برای محدود کردن تأمین مالی جنگ استفاده کند. همچنین احتمال احضار مقامهای دولت ترامپ برای پاسخگویی درباره عملکرد نظامی آمریکا مطرح شده است.
تضعیف جایگاه سیاسی نتانیاهو
عامل دیگر، تغییر شرایط سیاسی در سرزمینهای اشغالی و تضعیف موقعیت بنیامین نتانیاهو عنوان شده است. نویسنده گزارش معتقد است نتانیاهو در شکلگیری درگیریهای اخیر نقش محوری داشته و کاهش قدرت سیاسی او میتواند توانایی تلآویو برای همراه کردن واشنگتن با سیاستهای تنشزا را محدود کند.
افزایش تحرکات دیپلماتیک منطقهای
در سطح منطقه نیز تلاشهای قطر و عمان برای میانجیگری میان تهران و واشنگتن افزایش یافته است. عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان نیز در هماهنگیهای دیپلماتیک مشارکت دارند. روسیه و چین هم با حملات مجدد مخالفت کرده و رایزنیهای خود را با ایران و کشورهای منطقه گسترش دادهاند.
با وجود این تحرکات، اختلاف بر سر تحریمها، محاصره دریایی، محدودیتهای هستهای و تضمینهای امنیتی همچنان از موانع اصلی دستیابی به توافق به شمار میرود.
راهبرد دوگانه ایران؛ مذاکره و بازدارندگی
بخش دیگری از این تحلیل به رویکرد تهران اختصاص دارد. بر اساس ارزیابی نویسنده، ایران همزمان دو مسیر را دنبال میکند: انعطاف بیشتر در مذاکرات دیپلماتیک و تقویت توان بازدارندگی برای جلوگیری از حمله مجدد.
در همین چارچوب، گزارش مدعی است ایران پیشنهاد تازهای درباره زمانبندی بازگشایی تنگه هرمز ارائه کرده و ابتکار هستهای جدیدی را نیز از طریق قطر به طرف مقابل منتقل کرده است.
در مجموع، مرکز سیاست بینالملل معتقد است مجموعه این تحولات، تصمیم ترامپ برای تشدید دوباره درگیری را با محدودیتهای سیاسی و دیپلماتیک بیشتری مواجه کرده است. با این حال، احتمال ازسرگیری حملات همچنان منتفی نیست و دستیابی به توافق نیز به حل اختلافات اساسی میان طرفین بستگی دارد.
این گزارش در جمعبندی تأکید میکند که اگرچه گزینه تشدید تنش همچنان روی میز است، هزینه سیاسی و بینالمللی آن برای دولت آمریکا افزایش یافته و اکنون تصمیمگیری درباره ادامه یا توقف درگیری بیش از گذشته به انتخاب ترامپ وابسته است.