پیامدهای جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، اکنون به یکی از موضوعات اثرگذار در رقابت‌های درون‌حزبی جمهوری‌خواهان تبدیل شده است. شکست انتخاباتی این حزب، زمینه را برای افزایش انتقادها از سیاست خارجی دولت دونالد ترامپ فراهم کرده و مخالفان ادامه جنگ، هزینه‌های اقتصادی و سیاسی آن را دلیلی برای بازنگری در رویکرد واشنگتن می‌دانند.
در این میان، جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، تلاش دارد پایان جنگ و تمرکز بر مسائل داخلی را به بخشی از دستورکار سیاسی آینده جمهوری‌خواهان تبدیل کند. این رویکرد در شرایطی مطرح شده که برخی جریان‌های این حزب همچنان از ادامه فشار و دستیابی به اهداف نظامی گسترده‌تر حمایت می‌کنند.
جنگ ایران؛ یکی از عوامل مورد توجه پس از شکست انتخاباتی
ونس یک روز پس از انتخابات میان‌دوره‌ای، در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «دلیل شکست ما جنگ بود. خود رئیس‌جمهور دیشب همین را گفت.» او تأکید کرد که هرگونه گفت‌وگوی صادقانه درباره مسیر آینده حزب باید از بررسی دلایل این شکست آغاز شود.
معاون رئیس‌جمهور آمریکا در برنامه پیشنهادی خود برای بازسازی جایگاه جمهوری‌خواهان، پایان جنگ را در کنار موضوعاتی مانند هزینه‌های زندگی، اولویت دادن به منافع آمریکا و بازنگری در روابط با اسرائیل قرار داده است.
جان هالتی‌ونگر، نویسنده نشریه فارن‌پالیسی، معتقد است ونس به این نتیجه رسیده که هزینه سیاسی دفاع از ادامه جنگ با ایران می‌تواند از پیامدهای اختلاف با ترامپ بیشتر باشد.
مایکل فرومن، رئیس شورای روابط خارجی آمریکا نیز با اشاره به نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای، سیاست خارجی را یکی از موضوعات اثرگذار بر رأی‌دهندگان دانسته و نوشته است که مردم هزینه‌های زندگی را با جنگ ایران و تعرفه‌های تجاری مرتبط می‌دانستند.
تلاش ونس برای ترسیم آینده جمهوری‌خواهان
خبرگزاری رویترز در گزارشی درباره تحرکات سیاسی ونس در آستانه انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۸، نوشت که او در مراحل پایانی کارزار انتخاباتی میان‌دوره‌ای، بیش از گذشته درباره موضوعاتی سخن می‌گفت که می‌توانند هویت سیاسی مستقل او را شکل دهند.
بر اساس این گزارش، ملی‌گرایی اقتصادی، خویشتن‌داری در سیاست خارجی و امنیت عمومی از جمله محورهایی بوده‌اند که ونس و مشاورانش برای آینده سیاسی او در نظر داشته‌اند.
مایکل ریچی، استراتژیست جمهوری‌خواه، در گفت‌وگو با رویترز تأکید کرده است که ونس صرفاً به دنبال فاصله گرفتن از ترامپ نیست، بلکه از جایگاه معاونت ریاست‌جمهوری برای تعیین چارچوب بحث‌های آینده حزب استفاده می‌کند.
با این حال، تقویت جایگاه ونس در میان منتقدان مداخله نظامی به معنای آن نیست که او رهبری قطعی تمام جریان‌های مخالف جنگ را برعهده گرفته است.
نقش ونس در تلاش‌های دیپلماتیک با ایران
باراک راوید، خبرنگار اکسیوس، به نقل از دو منبع مطلع گزارش داده است که ونس طی دو هفته گذشته شخصاً در گفت‌وگوهای غیرمستقیم با ایران برای دستیابی به آتش‌بس جدید و ازسرگیری مذاکرات هسته‌ای مشارکت داشته است.
بر اساس این گزارش، ونس به‌طور مستمر با شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخست‌وزیر قطر، فیلد مارشال عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان و دیگر میانجی‌ها درباره مذاکرات با ایران رایزنی کرده است. استیو ویتکاف، فرستاده کاخ سفید، و جرد کوشنر، مشاور و داماد ترامپ، نیز در این تلاش‌ها حضور داشته‌اند.
اکسیوس همچنین از بررسی امکان برگزاری نشستی فنی در سطح کارشناسی میان ایران و آمریکا با میانجیگری قطر و پاکستان خبر داده است؛ با این حال، برگزاری چنین نشستی هنوز قطعی نیست.
این گزارش می‌افزاید ونس پیش از آغاز جنگ نیز از جمله نزدیکان ترامپ بود که درباره ورود آمریکا به درگیری تردید داشت و از راه‌حل دیپلماتیک حمایت می‌کرد. با وجود این، او در اظهارات علنی خود عمدتاً از سیاست‌های کاخ سفید پشتیبانی کرده و کمتر به انتقاد مستقیم از جنگ پرداخته است.
مسیرهای دیگر برای مذاکره و کاهش تنش
تحرکات دیپلماتیک دولت آمریکا به تلاش‌های ونس محدود نیست. دیوید ایگناتیوس، ستون‌نویس واشنگتن‌پست، گزارش داده است که دولت ترامپ پس از شکست سیاسی در داخل، به دنبال راه‌های تازه‌ای برای حل‌وفصل بحران‌های اوکراین و ایران است.
به نوشته او، اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، با حمایت ترامپ از چین خواسته است از نفوذ خود بر ایران برای پایان دادن به جنگ استفاده کند. این پیام نیز به گفته یک مقام آمریکایی مطلع، به تهران منتقل شده است.
در همین حال، نخست‌وزیر قطر از ادامه تماس‌ها با مقام‌های آمریکایی برای مهار تنش‌ها خبر داده و اعلام کرده است که تمایل واشنگتن به یافتن راه‌حل دیپلماتیک همچنان وجود دارد.
او همچنین با اشاره به نقش میانجی‌ها و برخی صداها در تهران، ابراز امیدواری کرده است که از خارج شدن اوضاع از کنترل جلوگیری شود.
اختلاف در کاخ سفید بر سر ادامه جنگ
با وجود افزایش تحرکات دیپلماتیک، حامیان گزینه نظامی همچنان در دولت آمریکا حضور دارند. روزنامه وال‌استریت‌ژورنال در گزارشی به نقل از مقام‌های آمریکایی نوشت که ونس و برخی متحدان منطقه‌ای واشنگتن، ترامپ را به پایان جنگ تشویق می‌کنند؛ در مقابل، شماری از مشاوران او خواهان ازسرگیری حملات هستند.
بر اساس این گزارش، پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، و برد کوپر، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا، در جلسات بررسی گزینه‌های نظامی از بازگشت به عملیات رزمی گسترده حمایت کرده‌اند.
در سوی دیگر، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، و اسکات بسنت خواهان تشدید تحریم‌ها و ادامه محاصره تجاری ایران بوده‌اند. همچنین گزارش اکسیوس حاکی از آن است که جان راتکلیف، رئیس سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، و برخی دیگر از مشاوران دولت نیز خواهان فرصت بیشتر برای اثرگذاری فشار اقتصادی و محاصره دریایی هستند.
این مواضع نشان می‌دهد اختلاف‌نظر در دولت آمریکا تنها به انتخاب میان جنگ و مذاکره محدود نیست و ادامه فشار اقتصادی نیز به‌عنوان یکی از گزینه‌های پیش روی واشنگتن مطرح است.
رقابت بر سر روایت شکست جمهوری‌خواهان
در کنار اختلاف‌های سیاسی، تفسیر نتایج انتخابات نیز به موضوعی مناقشه‌برانگیز در میان جمهوری‌خواهان تبدیل شده است. برخی حامیان گزینه نظامی معتقدند توقف عملیات پیش از دستیابی به اهداف موردنظر، عامل شکست بوده است؛ در مقابل، منتقدان جنگ، هزینه‌های درگیری را از دلایل اصلی نارضایتی رأی‌دهندگان می‌دانند.
آری فلیشر، سخنگوی پیشین کاخ سفید در دولت جورج بوش، در انتقاد از رویکرد ونس، مذاکرات آتش‌بس را اقدامی ناموفق توصیف کرده است. مارک لوین، مجری و مفسر محافظه‌کار نیز مذاکرات صلح را بی‌حاصل خوانده و مذاکره‌کنندگان را به آسیب زدن به عملیات آمریکا متهم کرده است.
به این ترتیب، ونس علاوه بر پیگیری مسیر دیپلماتیک، با جریان‌هایی در حزب جمهوری‌خواه روبه‌رو است که تلاش می‌کنند مذاکرات را عامل بن‌بست معرفی کنند.
آینده سیاست آمریکا در قبال ایران
گزارش اکسیوس حاکی از آن است که ترامپ فعلاً آماده است به تلاش‌های دیپلماتیک فرصت دهد تا امکان دستیابی به توافق بررسی شود. رئیس‌جمهور آمریکا نیز روز جمعه در پاسخ به پرسشی درباره پیام خود به ایران گفت: «داریم با آن‌ها صحبت می‌کنیم.»
با این حال، این رسانه گزارش داده است که در صورت تغییر تصمیم ترامپ، ارتش آمریکا برای ازسرگیری حملات در مدت‌زمانی نسبتاً کوتاه آمادگی دارد.
در چنین شرایطی، آینده تلاش‌های ونس تنها به میزان موفقیت او در رقابت‌های درون‌حزبی وابسته نیست؛ بلکه به این بستگی دارد که آیا می‌تواند حمایت سیاسی از پایان جنگ را به تصمیمی عملی برای جلوگیری از تشدید تنش‌ها و حفظ مسیر مذاکرات تبدیل کند یا خیر.
تماس شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، با ترامپ و تأکید او بر ادامه گفت‌وگوهای دیپلماتیک، جلوگیری از تشدید تنش‌ها و تضمین آزادی کشتیرانی و امنیت عرضه انرژی نیز نشان می‌دهد تلاش‌های میانجی‌گرانه منطقه‌ای همچنان ادامه دارد.
