سخنان حسین طائب در این کنگره دو پرسش را به هم پیوند میزد. کشور چگونه باید به تهدیدهای متنوع پاسخ دهد و چگونه میتواند از ظرفیتهای داخلی برای حل مسائل خود بهره بگیرد؟ در چارچوبی که او ترسیم کرد، کارآمدی حلقه اتصال این دو پرسش است. به گفته طائب، کارآمدی از هدفگذاری روشن و تدوین راهبرد آغاز میشود و به شناخت ظرفیتهای کشور و هماهنگکردن آنها برای حل مسئله میرسد.
امنیت عینی و احساس امنیت
طائب با اشاره به تهدیدهای سخت، نرم، نیمهسخت، هوشمند و ترکیبی گفت هر تهدید به پاسخی متناسب نیاز دارد. او در توضیح این تنوع، به ابزارهای اعمال قدرت، از اجبار تا جلب مخاطب و شبکهسازی، اشاره کرد.
بخش دیگری از سخنان او به پیوند امنیت و سرمایه اجتماعی اختصاص داشت. طائب امید، اعتماد، رضایت، امنیت و کارآمدی را از مؤلفههای سرمایه اجتماعی برشمرد و گفت به باور او، دشمن در پی تضعیف این مؤلفههاست. از نگاه او، پاسخ به تهدیدها مستلزم توجه همزمان به امنیت عینی و احساس امنیت در جامعه است. در این چارچوب، توان نهادها در حل مسائل روزمره مردم نیز به بحث امنیت گره میخورد، زیرا مردم کارآمدی را در تجربه مستقیم خود از عملکرد این نهادها میسنجند.
گفتوگو با دانشجویان، فراتر از جمعهای همفکر
طائب خطاب به دانشجویان گفت که میتوانند در شکلدادن به آینده کشور نقش داشته باشند. او شناخت مخاطب، توجه به علایق و دیدگاههای او و پیشقدمشدن برای ارتباط را گامهای نخست این مسیر دانست و بر آغاز تعامل از راه گفتوگوی مسالمتآمیز و «جدال احسن» تأکید کرد.
او این مطالبه را مشخصاً متوجه مسئولان پایگاههای بسیج دانشجویی کرد. به گفته طائب، مسئول پایگاه باید بتواند در جمع دانشجویانی حاضر شود که با آنها اختلاف فکری یا رفتاری دارد و با آنان گفتگو کند. او فراگیر بودن پایگاه را در توان برقراری همین ارتباط میدید و بر پایبندی به مبانی و ارزشها در جریان تعامل نیز تأکید داشت.
شبکهسازی تخصصی برای حل مسائل مردم
پیشنهاد طائب برای نقشآفرینی دانشگاه از شناسایی مسئله آغاز میشد. او برای مسائل فکری و سیاسی، شبکههای تبیین و برای حوزههایی مانند علم، تعلیموتربیت و مهارتآموزی، شکلگیری شبکههای تخصصی را پیشنهاد کرد. نمونهای که مطرح کرد، مشارکت دانشجویان حقوق در بررسی و پیگیری مسائل حقوقی و قضایی کشور بود.
طائب همچنین خواستار حمایت از مجموعههایی شد که برای پیشرفت کشور فعالیت میکنند و رقابتهای بیحاصل میان آنها را مانعی برای همکاری دانست. با این نگاه، معیار کارآمدی شبکههای دانشجویی این است که تا چه اندازه میتوانند تخصصهای پراکنده را حول یک مسئله مشخص گرد آورند و بررسی آن را به پیگیری عملی نزدیک کنند.