سردار محبی، سخنگوی سپاه پاسداران، در جمع خبرنگاران با اشاره به ظرفیتهای موشکی ایران اعلام کرد که توان عملیاتی کشور به اندازهای است که در صورت صدور دستور از سوی رهبر معظم انقلاب، امکان اجرای عملیات بدون محدودیت جغرافیایی وجود دارد.
وی با اشاره به اینکه محدودیت برد ۲ هزار کیلومتری موشکهای ایران پیشتر به دستور رهبر شهید انقلاب تعیین شده بود، تأکید کرد که در صورت صدور دستور، ایران توان هدف قرار دادن پایگاههای نظامی آمریکا در اروپا را نیز دارد. محبی همچنین مدعی شد که ایران پیشتر توان موشکی خود را تا برد ۴۵۰۰ کیلومتر و در محدوده جزیره دیهگو گارسیا به نمایش گذاشته است.
پیام راهبردی تهران؛ پایگاههای آمریکا در اروپا نیز در تیررس
اهمیت این اظهارات صرفاً در اعلام برد موشکهای ایران خلاصه نمیشود، بلکه باید آن را در چارچوب تغییر محاسبات امنیتی آمریکا و متحدانش بررسی کرد. تأکید بر امکان هدف قرار دادن پایگاههای آمریکایی در اروپا، به معنای گسترش دامنه هشدارهای نظامی ایران فراتر از خاورمیانه است.
در واقع، تهران تلاش دارد این پیام را منتقل کند که هرگونه محاسبه نظامی علیه ایران باید با در نظر گرفتن پیامدهای احتمالی در جغرافیایی گستردهتر انجام شود. از این منظر، پایگاههای نظامی آمریکا در خارج از منطقه نیز نمیتوانند بدون توجه به نوع استفاده از آنها، از معادلات بازدارندگی ایران خارج باشند.
هشدار صریح درباره پایگاههای کشورهای دیگر
بخش دیگری از اظهارات سخنگوی سپاه به نقش کشورهای میزبان پایگاههای نظامی آمریکا اختصاص داشت. محبی تصریح کرد که اگر برای ایران محرز شود آمریکا از پایگاههای یک کشور دیگر، در هر نقطهای از جهان، برای انجام حمله نظامی علیه ایران استفاده کرده است، آن کشور نیز هدف پاسخ ایران قرار خواهد گرفت.
این موضعگیری نشاندهنده تأکید تهران بر مسئولیت کشورهای میزبان در قبال نحوه استفاده از امکانات و زیرساختهای نظامی خود است. به بیان دیگر، از نگاه ایران، میزبانی از پایگاههای آمریکایی صرفاً یک موضوع دوجانبه میان واشنگتن و دولت میزبان نیست و در صورت استفاده از این پایگاهها برای حمله به ایران، میتواند پیامدهای مستقیم امنیتی برای کشور میزبان داشته باشد.
چنین هشداری بهویژه برای کشورهای اروپایی و دولتهای منطقهای که میزبان نیروها و تأسیسات نظامی آمریکا هستند، اهمیت دارد؛ زیرا مشارکت مستقیم یا غیرمستقیم در عملیات نظامی علیه ایران میتواند دامنه یک درگیری احتمالی را گسترش دهد.
پاسخ متقابل به تهدید زیرساختهای حیاتی ایران
سخنگوی سپاه در بخش دیگری از سخنان خود درباره احتمال حمله آمریکا به سدهای ایران هشدار داد و تأکید کرد که چنین اقدامی با پاسخ مشابه مواجه خواهد شد.
این اظهارات نشان میدهد که تهران نسبت به تهدید زیرساختهای حیاتی و غیرنظامی کشور نیز موضعی مبتنی بر پاسخ متقابل اتخاذ کرده است. هدف قرار دادن تأسیسات حیاتی، از جمله سدها، میتواند پیامدهای گسترده انسانی، اقتصادی و زیستمحیطی به دنبال داشته باشد و سطح تنش را از تقابل نظامی به تهدید مستقیم زندگی شهروندان گسترش دهد.
واکنش به ادعای بمب کثیف؛ رد فضاسازی رسانهای
محبی همچنین در واکنش به ادعاهای مطرحشده از سوی شبکه سیانان درباره استفاده ایران از بمب کثیف، این موضوعات را فضاسازی کذب دشمن و رژیم صهیونیستی توصیف کرد و گفت ایران در صورت تصمیم به انجام اقدامی، آن را بهصراحت اعلام خواهد کرد.
این بخش از اظهارات سخنگوی سپاه را میتوان در چارچوب جنگ روایتها و تلاش طرفهای درگیر برای تأثیرگذاری بر افکار عمومی ارزیابی کرد. طرح ادعاهای مرتبط با تسلیحات شیمیایی و رادیولوژیک، در شرایط افزایش تنشهای نظامی، میتواند زمینهساز فشارهای سیاسی و امنیتی بیشتر علیه ایران شود؛ موضوعی که تهران آن را بخشی از فضاسازی تبلیغاتی طرف مقابل میداند.
بازدارندگی فراتر از مرزهای منطقه
مجموع اظهارات سخنگوی سپاه را میتوان تلاشی برای ترسیم خطوط قرمز نظامی ایران و هشدار درباره هزینههای گسترش هرگونه درگیری دانست. تأکید بر توان موشکی، اشاره به پایگاههای آمریکا در اروپا و هشدار به کشورهای میزبان نیروهای آمریکایی، همگی در راستای انتقال این پیام قرار میگیرند که دامنه پاسخ احتمالی ایران به محل آغاز حمله محدود نخواهد بود.
با این حال، تحقق چنین سناریوهایی به تصمیمات سیاسی و نظامی، شرایط عملیاتی و تحولات میدانی بستگی دارد. آنچه از این مواضع برمیآید، تلاش ایران برای افزایش هزینه محاسبات نظامی واشنگتن و جلوگیری از شکلگیری این تصور است که میتوان بدون مواجهه با پیامدهای گسترده، زیرساختها و منافع ایران را هدف قرار داد.