شی در خانوادهای سیاسی و نزدیک به ساختار قدرت چین متولد شد. پدرش، شی ژونگشون، از چهرههای باسابقه انقلاب چین بود، اما در جریان انقلاب فرهنگی مورد غضب قرار گرفت. شی جینپینگ نیز در نوجوانی به روستایی در استان شانشی فرستاده شد و حدود هفت سال در آنجا زندگی و کار کرد.
این دوره، تجربهای مستقیم از زندگی روستایی و فقر برای او به همراه داشت. شی بعدها بارها از این دوران و تأثیر آن بر نگاهش به جامعه و توسعه چین سخن گفته است.
ورود تدریجی به ساختار حزب
شی پس از چندین بار تلاش سرانجام در سال ۱۹۷۴ به عضویت حزب کمونیست چین درآمد. او سپس تحصیلات خود را ادامه داد و در دانشگاه چینهوا تحصیل کرد.
مسیر سیاسی شی برخلاف برخی رهبران، با یک جهش ناگهانی همراه نبود. او طی سالها در سطوح مختلف مدیریتی فعالیت کرد و در استانهای ساحلی از جمله فوجیان، ژجیانگ و شانگهای مسئولیت داشت.
در این دوره، جذب سرمایهگذاری، توسعه اقتصادی و مقابله با فساد محلی از جمله موضوعاتی بود که در کارنامه مدیریتی او قرار گرفت و به تدریج جایگاهش را در ساختار سیاسی چین ارتقا داد.
آغاز دوره شی؛ تمرکز قدرت و مبارزه با فساد
شی جینپینگ در سال ۲۰۱۲ به دبیرکلی حزب کمونیست چین رسید و یک سال بعد ریاستجمهوری این کشور را نیز برعهده گرفت.
یکی از مهمترین اقدامات او، آغاز کارزار گسترده مبارزه با فساد بود؛ کارزاری که هم مقامهای ردهپایین و هم شماری از مقامهای ارشد سیاسی و نظامی را دربر گرفت.
حامیان شی این سیاست را اقدامی برای پاکسازی ساختار حکمرانی میدانند، در حالی که منتقدان معتقدند این کارزار علاوه بر مبارزه با فساد، به افزایش تمرکز قدرت در دستان شی نیز منجر شده است.
از «رویای چینی» تا کمربند و جاده
در دوره شی، سیاست خارجی و اقتصادی چین نیز تغییراتی قابل توجه پیدا کرد. طرح «کمربند و جاده» به یکی از مهمترین پروژههای بینالمللی پکن تبدیل شد و چین تلاش کرد ارتباطات اقتصادی و زیرساختی خود را با کشورهای مختلف گسترش دهد.
همزمان، مواضع پکن درباره تایوان، دریای جنوبی چین و رقابت فناوری با آمریکا نیز با قاطعیت بیشتری دنبال شد.
در داخل چین نیز اصلاح قانون اساسی در سال ۲۰۱۸ محدودیت دو دورهای ریاستجمهوری را حذف کرد؛ اقدامی که زمینه ادامه حضور شی در رأس ساختار سیاسی کشور را فراهم کرد.
شی؛ معمار توسعه یا رهبر اقتدارگرا؟
کارنامه شی جینپینگ همچنان محل اختلاف است. حامیان او بر توسعه اقتصادی، کاهش فقر، تقویت جایگاه بینالمللی چین و افزایش قدرت ملی این کشور تأکید میکنند.
در مقابل، منتقدان از افزایش تمرکز قدرت، گسترش کنترلهای امنیتی، محدودیتهای سیاسی و فشار بیشتر بر بخش خصوصی انتقاد دارند.
آنچه در دو دهه گذشته تغییر کرده، جایگاه چین در نظام بینالملل است؛ کشوری که تحت رهبری شی جینپینگ تلاش کرده از یک قدرت اقتصادی بزرگ به بازیگری با نفوذ گستردهتر در حوزههای سیاسی، فناوری، نظامی و ژئوپلیتیک تبدیل شود.
