در جنگهای امروز، پیروزی صرفاً در میدان نظامی رقم نمیخورد. دشمن همزمان از تحریم، فشار اقتصادی، عملیات رسانهای و جنگ روانی برای فرسایش جامعه استفاده می کند و در کنار آن، قدرت نظامی را نیز بهعنوان ابزار فشار به کار گیرد.
هدف چنین رویکردی، ایجاد یک زنجیره فشار است؛ اقتصاد را فرسوده کن، هزینه زندگی را افزایش بده، نااطمینانی ایجاد کن، اعتماد عمومی را کاهش بده و در نهایت جامعه را مقابل حاکمیت قرار بده.
اما نقطهای که این محاسبه میتواند با شکست مواجه شود، جایی است که «خیابان و میدان» در کنار یکدیگر قرار میگیرند.
منظور از «خیابان»، جامعه، مردم، اقتصاد و سرمایه اجتماعی است و منظور از «میدان»، توان دفاعی و بازدارندگی نظامی کشور.
زمانی که مردم در برابر فشار خارجی دچار فروپاشی اعتماد نشوند و همزمان توان نظامی کشور هزینه هرگونه ماجراجویی نظامی را برای دشمن افزایش دهد، راهبرد فشار با یک معادله متفاوت مواجه خواهد شد.
اگر دشمن تصور کند فشار اقتصادی میتواند جامعه را از درون فرسوده و توان نظامی اش میتواند کشور را تحت فشار قرار دهد، اما با جامعهای مواجه شود که از سختیها عبور میکند و کشوری که توان دفاع از خود را افزایش داده است، محاسبه او تغییر خواهد کرد
البته حفظ این ظرفیت صرفاً با شعار ممکن نیست. ثبات اقتصادی، حمایت از معیشت، کاهش نااطمینانی، تسهیل فعالیت بخش خصوصی، حفظ تولید و صادرات، شفافیت و مقابله با فساد باید در کنار تقویت توان دفاعی قرار گیرد.
به بیان دیگر، قدرت نظامی بدون پشتوانه اجتماعی پایدار نیست و سرمایه اجتماعی بدون امنیت و بازدارندگی نیز آسیبپذیر خواهد بود. ترکیب این دو، یعنی «خیابان و میدان»، میتواند هزینه فشار خارجی را افزایش و امکان تحقق اهداف آن را کاهش دهد.
در این معادله، مردم فقط مخاطب سیاستهای اقتصادی نیستند؛ بخشی از قدرت ملیاند. همانگونه که توان دفاعی فقط ابزار جنگ نیست، بلکه ابزاری برای جلوگیری از تحمیل جنگ و افزایش قدرت چانهزنی کشور است.
بنابراین پاسخ به فشار خارجی باید همزمان در دو مسیر دنبال شود: تقویت اقتصاد و سرمایه اجتماعی در داخل و تقویت بازدارندگی در میدان.
اگر دشمن تصور کند فشار اقتصادی میتواند جامعه را از درون فرسوده و توان نظامی اش میتواند کشور را تحت فشار قرار دهد، اما با جامعهای مواجه شود که از سختیها عبور میکند و کشوری که توان دفاع از خود را افزایش داده است، محاسبه او تغییر خواهد کرد.
در چنین شرایطی، فشار خارجی نهتنها به هدف خود نمیرسد، بلکه میتواند هزینههای بیشتری برای طراحان آن ایجاد کند.
و در پایان دشمنِ گرفتار، گرفتارتر خواهد شد و ملت ما نیز با تکیه بر توان دفاعی، انسجام اجتماعی و اصلاحات اقتصادی، از این سختی عبور خواهد کرد.
