روند مذاکرات میان ایران و آمریکا طی دهههای گذشته بارها با فراز و فرود همراه بوده است؛ مقاطعی که گفتوگوها آغاز شده اما در نهایت به دلیل اختلافات عمیق سیاسی و امنیتی، مسیر تعامل به سمت افزایش تنش حرکت کرده است.
در شرایط کنونی نیز مذاکرات در حالی دنبال میشود که به گفته برخی تحلیلگران، فضای «نه جنگ و نه صلح» میتواند فشارهای اقتصادی و امنیتی قابل توجهی بر ایران و منطقه وارد کند. استمرار محدودیتهای دریایی، نگرانی درباره امنیت انرژی و تأثیر تحولات خلیج فارس بر بازارهای جهانی از جمله پیامدهای این وضعیت است.
مجلس: عقبنشینی آمریکا نتیجه قدرت بازدارندگی ایران است
بهنام سعیدی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، با اشاره به سابقه رفتارهای آمریکا، تأکید کرده است که واشنگتن قابل اعتماد نیست و تصمیمهای متغیر دولتهای این کشور، بهویژه در دوره ریاستجمهوری دونالد ترامپ، شرایط را پیچیدهتر کرده است.
او معتقد است عقبنشینی آمریکا از برخی اقدامات نظامی، نه به دلیل تغییر رویکرد واشنگتن، بلکه ناشی از ارزیابی قدرت ایران و هزینههای احتمالی تقابل مستقیم است.
به گفته سعیدی، ایران در ماههای اخیر ظرفیتهای عملیاتی و دفاعی خود را ارتقا داده و در صورت وقوع درگیری جدید، واکنش تهران شدیدتر و گستردهتر از گذشته خواهد بود.
تنگه هرمز؛ نقطه حساس تقابل تهران و واشنگتن
یکی از مهمترین محورهای اختلاف میان ایران و آمریکا، مسئله تنگه هرمز است؛ گذرگاهی راهبردی که بخش قابل توجهی از تجارت انرژی جهان از آن عبور میکند.
سعیدی با تأکید بر نقش ایران در امنیت این منطقه، اعلام کرده است که تهران حاکمیت خود بر تنگه هرمز را حفظ خواهد کرد و هرگونه عبور و مرور باید در چارچوب ترتیبات امنیتی تعیینشده انجام شود.
وی همچنین با اشاره به مذاکرات ایران و عمان درباره مسائل مرتبط با تردد دریایی، تأکید کرده است که حضور و مداخله آمریکا در این روند از نگاه تهران پذیرفتنی نیست.
هشدار درباره گسترش دامنه درگیری
عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس همچنین درباره تهدید حمله به زیرساختهای ایران هشدار داده و گفته است هرگونه اقدام علیه زیرساختهای کشور با پاسخ متقابل مواجه خواهد شد.
این مواضع در حالی مطرح میشود که کارشناسان معتقدند یکی از اصلیترین چالشهای پیشروی مذاکرات، ایجاد سازوکاری برای جلوگیری از محاسبه اشتباه و کنترل تنشهای نظامی در منطقه است؛ زیرا هرگونه برخورد مستقیم میان ایران و آمریکا میتواند پیامدهایی فراتر از مرزهای دو کشور داشته باشد.
آینده؛ مذاکره یا بازگشت به چرخه تنش؟
شرایط فعلی منطقه در نقطهای حساس قرار گرفته است؛ از یک سو کانالهای دیپلماتیک همچنان فعال هستند و از سوی دیگر، اختلافات امنیتی و نظامی پابرجاست.
تحولات آینده به میزان توانایی طرفین در ایجاد اعتماد، کاهش تنش در خلیج فارس و یافتن راهکاری برای مدیریت پروندههای اختلافی بستگی دارد؛ موضوعی که تنگه هرمز را همچنان به یکی از مهمترین کانونهای رقابت ایران و آمریکا تبدیل کرده است.
