جنگ اخیر که در فضای رسانهای از آن با عنوان «جنگ رمضان» یاد میشود، از نگاه تهران صرفاً یک تقابل نظامی نبود؛ بلکه آزمونی برای سنجش توان بازدارندگی و میزان تابآوری جمهوری اسلامی در برابر فشارهای خارجی محسوب میشد.
در روایت رسمی ایران، حملات انجامشده علیه زیرساختها و مراکز مختلف کشور، نمونهای از تجاوز به حاکمیت ملی بود و پاسخ نیروهای مسلح نیز در چارچوب دفاع مشروع و حفظ امنیت ملی ارزیابی شد. از همین منظر، جمهوری اسلامی خود را قربانی تجاوز و آغازگر جنگ نمیداند و تأکید میکند که اقداماتش واکنشی به حملات صورتگرفته بوده است.
ترامپ؛ از ادعای مذاکره تا گلایه از مقاومت ایران
دونالد ترامپ در تازهترین اظهارات خود با اشاره به روند مذاکرات، مدعی شد که «روش ایرانیها در مذاکره خشم مرا برمیانگیزد» و همچنین گفت که ایرانیها «سرسخت هستند» و برای موضوعاتی که میتوان در چند دقیقه حل کرد، ساعتها مذاکره میکنند.
این سخنان، از نگاه بسیاری از ناظران، بیش از آنکه انتقاد از شیوه مذاکره باشد، اعترافی به دشواری و پیچیدگی تعامل با کشوری است که حاضر نیست تحت فشار، خواستههای طرف مقابل را بپذیرد. در واقع، آنچه ترامپ از آن به عنوان «سرسختی» یاد میکند، در گفتمان رسمی جمهوری اسلامی «ایستادگی بر حقوق و منافع ملی» تعبیر میشود.
ادبیات توهینآمیز؛ ابزاری برای فشار سیاسی
بخش دیگری از سخنان ترامپ که با متهم کردن ایران به «دروغگویی» همراه بود، در ادامه همان ادبیاتی ارزیابی میشود که طی سالهای گذشته بارها از سوی وی علیه تهران به کار گرفته شده است.
این در حالی است که منتقدان سیاستهای ترامپ یادآور میشوند دولت او در دوره نخست ریاستجمهوری به صورت یکجانبه از توافق هستهای خارج شد؛ توافقی که با تأیید شورای امنیت سازمان ملل متحد شکل گرفته بود. از این منظر، تهران همواره این پرسش را مطرح کرده است که چگونه دولتی که خود از یک توافق بینالمللی خارج شده، ایران را به بیاعتمادی متهم میکند.
چرا مقاومت ایران برای واشنگتن هزینهساز شده است؟
تحلیلگران معتقدند یکی از اهداف اصلی سیاست فشار حداکثری، وادار کردن ایران به پذیرش خواستههای آمریکا از طریق تحریم و فشار سیاسی بود. با این حال، استمرار مواضع جمهوری اسلامی در حوزههای هستهای، دفاعی و منطقهای نشان میدهد که این راهبرد دستکم به اهداف اعلامی خود دست نیافته است.
در چنین شرایطی، استفاده از ادبیات تند از سوی مقامات آمریکایی را میتوان بخشی از جنگ روانی و تلاش برای افزایش فشار بر افکار عمومی و تیم مذاکرهکننده ایران دانست؛ رویکردی که تهران بارها اعلام کرده تأثیری بر تصمیمات راهبردی کشور نخواهد داشت.
مظلومیت ایران در روایت رسمی تهران
از منظر جمهوری اسلامی، ایران در سالهای اخیر همزمان با تحریمهای گسترده اقتصادی، تهدیدهای نظامی و حملات مستقیم، تلاش کرده از تمامیت ارضی و امنیت ملی خود دفاع کند. مقامات ایرانی تأکید دارند که کشور آغازگر هیچ جنگی نبوده و پاسخهای نظامی تنها پس از اقدام طرف مقابل انجام شده است.
بر همین اساس، تهران معتقد است روایت ایران از جنگ رمضان، روایت کشوری است که خود را در موضع دفاع مشروع میبیند و انتظار دارد جامعه جهانی میان آغازگر تنش و طرفی که در پاسخ به حملات اقدام کرده، تفاوت قائل شود.
تحلیل صفحه سیاست
اظهارات اخیر دونالد ترامپ را میتوان بازتابی از ادامه تقابل سیاسی میان تهران و واشنگتن دانست؛ تقابلی که پس از جنگ رمضان وارد مرحلهای تازه شده است. در حالی که رئیسجمهور آمریکا از شیوه مذاکره و مقاومت ایران انتقاد میکند، جمهوری اسلامی این مواضع را نشانه پافشاری بر حقوق ملی و استقلال سیاسی خود میداند.
در این میان، آنچه بیش از همه اهمیت دارد، استمرار نبرد روایتها در عرصه بینالمللی است؛ جایی که هر یک از طرفین تلاش میکنند تصویر خود را بهعنوان طرف حقطلب و طرف مقابل را مسئول تشدید بحران معرفی کنند.
