تحولات تازه جنگ آمریکا و ایران از یک سو بر تداوم کنترل و مدیریت امنیتی تنگه هرمز و مقابله با تحرکات دریایی تأکید دارد و از سوی دیگر، نشاندهنده تلاش واشنگتن برای گسترش فشارهای نظامی، اطلاعاتی و اقتصادی علیه ایران است؛ تلاشهایی که همزمان با تشدید اختلافات داخلی آمریکا و افزایش درخواستها برای بازگشت به دیپلماسی دنبال میشود.
هشدار قاطع ارتش درباره بازسازی پایگاههای آمریکا
سخنگوی ارتش با اعلام اینکه ایران اجازه بازسازی پایگاههای دشمن در منطقه را نخواهد داد، از آسیب جدی یا انهدام بیش از ۲۲۸ نقطه از پایگاهها و مراکز استقرار آمریکا خبر داد. به گفته امیر اکرمینیا، توان عملیاتی این پایگاهها از میان رفته و نیروهای آمریکایی ناچار به تأمین سوخت شناورها و جیره نیروهای خود از خارج منطقه شدهاند.
در همین چارچوب، سردار محبی با اشاره به بیانات رهبر انقلاب در دیدار فرماندهان ارشد نیروهای مسلح، از آمادگی توان موشکی ایران برای دفاع از موجودیت، هویت و تمدن ایرانی در گستره جغرافیایی فراتر از مرزها سخن گفت؛ موضعی که بر استمرار آمادگی دفاعی کشور تأکید دارد.
تنگه هرمز؛ برخورد نفتکشها با مین و تشدید هشدارهای دریایی
نیروی دریایی ارتش از آتشسوزی یک نفتکش متخلف در شرق تنگه هرمز خبر داد که بدون توجه به هشدارها، در محدوده ممنوعه تردد میکرده و سامانههای ناوبری خود را خاموش کرده بود. علت حادثه، برخورد با مین دریایی اعلام شد.
در ادامه، نیروی دریایی سپاه نیز از برخورد دو نفتکش دیگر با مین در شرق و محدوده تنگه هرمز خبر داد. بر اساس اعلام سپاه، این شناورها قصد عبور از مسیر غیرمجاز را داشتند و با خاموش کردن سامانههای ناوبری و موقعیتیاب، مقررات اعلامشده ایران را نقض کرده بودند.
سپاه هشدار داده است هر شناوری که با ارتش آمریکا همکاری کند یا برخلاف مقررات ایران وارد محدوده غیرمجاز شود، با پیامدهای این اقدام مواجه خواهد شد. همزمان، سازمان عملیات تجارت دریایی انگلیس نیز از وقوع حادثه برای یک نفتکش در نزدیکی سواحل امارات خبر داده است.
محاصره ایران؛ تشکیل نیروی ویژه آمریکایی برای گسترش فشار
سنتکام از تشکیل نیروی ویژهای با عنوان «دروازه آهنین» خبر داده که حدود ۲۰ نیروی نظامی و غیرنظامی را در بر میگیرد. مأموریت اعلامشده این نیرو، هماهنگی با سازمانهای دولتی آمریکا برای محدود کردن استفاده ایران از مسیرهای زمینی و دریای خزر در انتقال تسلیحات است.
این اقدام در امتداد سیاست محاصره و محدودسازی دسترسی ایران به مسیرهای تجاری و لجستیکی صورت میگیرد. سنتکام همچنین مدعی شده است محاصره دریایی از زمان ازسرگیری، مانع صادرات بیش از ۲۵ میلیارد دلار نفت ایران شده است.
در همین حال، این فرماندهی با انتشار ویدئویی مدعی حمله به یک کشتی تجاری پس از خروج از بنادر ایران شده است؛ اقدامی که در کنار تلاش برای گسترش محاصره، نشاندهنده استمرار فشار دریایی واشنگتن است.
افزایش تحرکات هوایی آمریکا و هشدارهای امنیتی منطقهای
گزارشهای منتشرشده از شناسایی ۶۷ فروند هواپیمای نظامی در منطقه طی ۲۴ ساعت حکایت دارد؛ شامل ۲۷ هواپیمای سوخترسان، ۱۲ هواپیمای جاسوسی، ۱۸ هواپیمای ترابری نظامی، شش هواپیمای باری ورودی از خارج، دو هواپیمای باری منطقهای و دو بالگرد نظامی.
همچنین پرواز هفت هواپیمای سوخترسان و یک هواپیمای گشت دریایی پیـ۸ آمریکا در نزدیکی ایران گزارش شده است. فرود هواپیماهای ترابری آمریکایی در پایگاه حریر اربیل و پرواز آنها از پایگاههای موفق السلطی اردن و العدید قطر نیز از دیگر تحرکات گزارششده است.
همزمان، سفارت آمریکا در امارات از شهروندان این کشور در خاورمیانه خواسته است نسبت به تهدیدهای ایران و انصارالله هوشیار باشند و احتمال لغو پروازها را در نظر بگیرند. واشنگتن همچنین برای دیپلماتهای خود در کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس و سرزمینهای اشغالی هشدارهای امنیتی صادر کرده است.
جایزه ۲۰ میلیون دلاری آمریکا؛ واکنش حقوقی و سیاسی ایران
اعلام جایزه ۲۰ میلیون دلاری آمریکا برای جمعآوری اطلاعات هستهای ایران با واکنش نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در وین مواجه شد. این نمایندگی با اشاره به ترور دانشمندان ایرانی، خرابکاری در تأسیسات هستهای و بمباران این مراکز، برنامه پاداش واشنگتن را تلاشی برای جذب همدستان در اقدامات مجرمانه و تروریستی توصیف کرد.
نمایندگی ایران تأکید کرده است هر کشور، نهاد دولتی، سازمان بینالمللی یا بازیگر غیردولتی که آگاهانه اطلاعاتی برای تسهیل چنین جرایمی ارائه کند، ممکن است با مسئولیت حقوقی بینالمللی و در موارد مقتضی مسئولیت کیفری فردی مواجه شود. به این ترتیب، تهران نسبت به پیامدهای حقوقی همکاری اطلاعاتی در اقدامات تجاوزکارانه هشدار داده است.
اختلاف در واشنگتن؛ از مخالفت با حمله مجدد تا آینده سیاسی ونس
در عرصه سیاسی آمریکا، گزارش آکسیوس از رد پیشنهاد جدید وزیر جنگ برای ازسرگیری حملات علیه ایران در پایان هفته از سوی ترامپ حکایت دارد؛ پیشنهادی که رئیسجمهور آمریکا بهجای پذیرش آن، خواستار ادامه مذاکرات شده است.
در مقابل، والاستریت ژورنال از فشار مشاوران تندرو خارج از دولت بر ترامپ برای ازسرگیری حملات خبر داده است. این افراد معتقدند میراث سیاسی رئیسجمهور آمریکا به وادار کردن تهران به عقبنشینی در پرونده هستهای وابسته است.
همزمان، جان بولتون، مشاور امنیت ملی پیشین آمریکا، تحولات اخیر را آغاز پایان دوران ترامپ توصیف کرده است. روزنامه نیویورکتایمز نیز جیدی ونس را بزرگترین بازنده سیاسی انتخابات میاندورهای دانسته و نوشته است پیوند عمیق او با ترامپ، فاصله گرفتن از میراث سیاسی رئیسجمهور را برای رقابت احتمالی سال ۲۰۲۸ دشوار کرده است.
این روزنامه همچنین تأکید کرده است دفاع علنی ونس از جنگ ایران، در کنار مخالفت خصوصی ادعایی او، موقعیتش را برای جلب اعتماد رأیدهندگان تضعیف میکند. محسن رضایی نیز با اشاره به شکستهای انتخاباتی و اختلافات درون دولت آمریکا، پرسشهایی درباره مخاطب پیامهای واشنگتن مطرح کرده و نسبت به پاسخ ویرانگر ایران به هرگونه جنگافروزی مجدد هشدار داده است.
کاهش محبوبیت جنگ و افزایش فشار برای دیپلماسی
بر اساس گزارش کلش ریپورت، بررسی ۱۵۳ نظرسنجی افکار عمومی نشان میدهد جنگ علیه ایران در میان هفت جنگ بزرگ آمریکا در دوره نظرسنجیهای مدرن، کمترین میزان محبوبیت را دارد. این وضعیت در کنار اختلافات سیاسی واشنگتن، هزینه ادامه تقابل نظامی را برای دولت ترامپ افزایش میدهد.
در همین راستا، رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، در تماس تلفنی با ترامپ تأکید کرده است تنشهای میان ایران و آمریکا باید از مسیر دیپلماسی حلوفصل شود. این موضع در شرایطی مطرح میشود که همزمان با تحرکات نظامی و فشارهای اقتصادی، مسیر مذاکرات نیز همچنان در دستور کار قرار دارد.
تحولات سیاسی اسرائیل و بحران کابینه نتانیاهو
در سرزمینهای اشغالی نیز احمد الطیبی، رئیس فراکسیون فهرست مشترک در کنست، خواستار تشکیل دولت اقلیتی به رهبری گادی آیزنکوت با حمایت خارجی فهرستهای عربی شده است. هدف اعلامشده این فراکسیون، سرنگونی دولت بنیامین نتانیاهو است؛ دولتی که الطیبی آن را بزرگترین عامل خرابکاری در اسرائیل و منطقه توصیف کرده است.
همزمان، تحولات سیاسی آمریکا و اختلافات درباره ادامه جنگ، بر آینده روابط واشنگتن و تلآویو نیز سایه انداخته است؛ بهویژه آنکه گزارش نیویورکتایمز، تغییر رابطه آمریکا با اسرائیل را در مواضع سیاسی ونس شعاری پوپولیستی و فاقد پشتوانه عملی ارزیابی کرده است.