پیشنهاد جنجالی قطر به ایران؛ بازگشت بازرسان آژانس در برابر رفع محاصره تنگه هرمز؟

قطر در تلاش است با ارائه طرحی تازه، زمینه توافق میان ایران و آمریکا را فراهم کند؛ طرحی که بر اساس آن، واشنگتن محاصره دریایی ایران در تنگه هرمز را لغو و بخشی از دارایی‌های مسدودشده تهران را آزاد می‌کند و در مقابل، ایران با بازدید بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی از تأسیسات هسته‌ای موافقت خواهد کرد. با این حال، موضع تهران درباره بازگشت بازرسان و جزئیات اجرای این پیشنهاد همچنان محل اختلاف است.

صفحه سیاست را در گوگل دنبال کنید
پیشنهاد جنجالی قطر به ایران؛ بازگشت بازرسان آژانس در برابر رفع محاصره تنگه هرمز؟
هتل کوروش - صفحه خبر
صفحه سیاست-

اکوایران؛ قطر که نقش میانجی اصلی را در مناقشه میان ایالات متحده و ایران ایفا می‌کند، در تلاش است تهران را متقاعد سازد تا به بازرسان هسته‌ای سازمان ملل اجازه دهد از تأسیسات هسته‌ای بمباران‌شده ایران — از جمله مراکزی که ذخایر اورانیوم با غنای بالای این کشور در آنها نگهداری می‌شود — بازدید کنند.

 

در این طرح، ایران ملزم به پذیرش تعهدی مبنی بر خروج ذخایر اورانیوم از کشور نخواهد بود؛ بلکه گزینه‌های دیگری هم مطرح است، از جمله کاهش غنای اورانیوم از طریق رقیق‌سازی آن. دفتر امیر قطر روز جمعه اعلام کرد شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، در گفت‌وگویی با ترامپ به بررسی این پیشنهاد پرداخته، هر چند جزئیاتی از محتوای این گفتگو فاش نشد.

خبرگزاری رسمی قطر گزارش داد که امیر این کشور «بر اهمیت تداوم گفتگو و به‌کارگیری دیپلماسی به عنوان راهکاری برای حل‌وفصل مناقشات و جلوگیری از تشدید تنش‌ها در منطقه» تأکید کرده است.

ترامپ همچنان در حال بررسی امکان انجام حملات بیشتر به تأسیسات هسته‌ای ایران است؛ با این حال، پس از آنکه جی‌دی ونس، معاون رئیس‌ جمهوری، اظهار داشت که «خودِ جنگ» — و نه صرفاً هزینه‌های آن برای مصرف‌کنندگان آمریکایی — عامل اصلی ریزش آرای جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا بوده، از اعتبار تهدیدهای ترامپ در داخل ایران کاسته شده است.

بر اساس پیشنهاد قطر، ایالات متحده بلافاصله محاصره دریایی ایران در تنگه هرمز را لغو و بخشی از ۸ میلیارد دلار دارایی‌های مسدودشده ایران را آزاد خواهد کرد. در مقابل، ایران با بازدید بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی از تأسیسات هسته‌ای بمباران‌شده‌اش موافقت خواهد کرد؛ توافقی که مبتنی بر توافق پیشین و رهاشده‌ای است که در سپتامبر ۲۰۲۵ در قاهره حاصل شده بود.

ایران در روز دوم، تنگه هرمز را از طریق مسیری که پیش‌تر با عمان بر سر آن مذاکره کرده و قرار است به‌طور مشترک به سازمان بین‌المللی دریانوردی (IMO) ارائه دهند، بازگشایی خواهد کرد. ایران پیش‌شرط‌های متعدد دیگری هم برای بازگشایی این تنگه مطرح کرده، از جمله پایان دادن به جنگ در لبنان، خروج نیروهای آمریکایی از سواحل ایران، تعهد به لغو برخی تحریم‌های اقتصادی و توافق بر سر پرداخت غرامت‌های جنگی.

تعیین ترتیب و توالی اجرای این تعهدات، محور اصلی تلاش‌های میانجی‌گرانه بوده است. در این تفاهمنامه، قرار بود صندوقی به ارزش ۳۰۰ میلیارد دلار برای بازسازی و توسعه ایجاد شود تا به بهبود وضعیت اقتصادی ایران کمک کند؛ اما هرگز مشخص نشد که منابع مالی این طرح دقیقاً چگونه تأمین خواهد شد.

ایران که پس از شکست سنگین ترامپ در انتخابات روحیه‌ای پیروزمندانه یافته است، نسبت به بازگشت بازرسان هسته‌ای سازمان ملل به کشور تردید دارد و مدعی است که اعتماد خود را به رافائل گروسی، رئیس نهاد بازرسی، از دست داده است.

تهران ادعا می‌کند که گروسی با انتقاد نکردن از ایالات متحده به خاطر بمباران تأسیسات هسته‌ای ایران، به وظیفه خود در پاسداری از «پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای» خیانت کرده است. ایران نگران است که اطلاعات جمع‌آوری‌شده بازرسان، در قالب داده‌های تعیین هدف، در اختیار آمریکایی‌ها و اسرائیلی‌ها قرار گیرد.

در مذاکرات موازی پیرامون بازگشایی این تنگه، بدر البوسعیدی، وزیر امور خارجه عمان، بار دیگر با طرف ایرانی درباره آینده مدیریت تنگه گفتگو کرد. این گفتگوها شامل مواردی همچون مسیر توافق‌شده، ماهیت موقتِ این توافق و ضرورت ثبت این پیشنهاد در سازمان بین‌المللی دریانوردی بود.

عمان طرحی بلندمدت برای مدیریت تنگه ارائه کرده که با «کنوانسیون حقوق دریاها» مطابقت دارد؛ بر اساس این طرح، شرکت‌های کشتیرانی تنها بابت خدمات دریافتی هزینه پرداخت می‌کنند و نه به عنوان عوارض عبور.

به گفته مویو شو، تحلیلگر ارشد نفت خام در شرکت تحلیلی «کپلر»، از مجموع ۱۰.۲۳ میلیون بشکه نفت خام خلیج فارس که در ماه اکتبر از این تنگه عبور کرده، حدود ۴۲ درصد به مقصد چین و ۱۳ درصد به مقصد هند ارسال شده است.

نیروی دریایی سپاه پاسداران اعلام کرد دو نفتکش متخلف که قصد داشتند از مسیری غیرمجاز در بخش شرقی تنگه هرمز عبور کنند، با مین برخورد کرده و آتش‌ گرفته‌اند. به گفته سپاه، این دو نفتکش سامانه‌های ناوبری و شناسایی خود را خاموش کرده بودند.

اخبار مرتبط
  • روابط عمومی نیروی دریایی ارتش از وقوع آتش‌سوزی در یک نفت‌کش متخلف در شرق تنگه هرمز خبر داد و اعلام کرد این شناور که با وجود هشدارها در محدوده ممنوعه تردد می‌کرد و سامانه‌های ناوبری خود را خاموش کرده بود، صبح امروز بر اثر برخورد با مین دریایی از حرکت بازماند.

  • هم‌زمان با افزایش تحرکات نظامی آمریکا در منطقه و انتشار گزارش‌هایی درباره احتمال ازسرگیری حملات علیه ایران، تحولات تازه از ادامه تلاش‌های دیپلماتیک برای مهار تنش‌ها حکایت دارد. در تازه‌ترین رویدادها، آمریکا به شهروندان خود درباره شرایط امنیتی خاورمیانه هشدار داده، اختلاف‌نظرها در دولت دونالد ترامپ درباره ادامه جنگ افزایش یافته و ارتش جمهوری اسلامی ایران از رهگیری و انهدام یک فروند پهپاد MQ-9 آمریکایی در آسمان قشم خبر داده است. در همین حال، قطر گزارش‌ها درباره شکست مذاکرات تهران و واشنگتن را رد کرده و بر ادامه تلاش‌های میانجیگرانه تأکید داشته است.

  • تهران اعلام کرده کشتی‌های چهار کشور می‌توانند آزادانه از تنگه هرمز عبور کنند؛ اما تحلیلگران هشدار می‌دهند این معافیت‌ها، علاوه بر منافع اقتصادی، هزینه‌های سیاسی نیز برای طرف‌های درگیر خواهد داشت.

ارسال نظر