اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه، روز یکشنبه ۲۴ آبان در نشست خبری با اصحاب رسانه، به تشریح آخرین مواضع دستگاه دیپلماسی درباره تحولات فلسطین، همکاری‌های هسته‌ای ایران و آژانس، مسئولیت کشورهای منطقه در تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی و چشم‌انداز مذاکرات با واشنگتن پرداخت.
وی در ابتدای این نشست با اشاره به برگزاری مراسم تشییع و بزرگداشت شهدای گمنام در روزهای اخیر گفت: این مراسم صرفاً یادآور دوران دفاع مقدس نیست، بلکه بازتاب‌دهنده هویت و فرهنگ این مرز و بوم است.
مظلومیت فلسطین، مسئله انسان معاصر است
بقائی با اشاره به وضعیت انسانی در نوار غزه و کرانه باختری، شرایط مردم فلسطین را فاجعه‌بار توصیف کرد و گفت: وضعیت انسانی در غزه وجدان هر انسان آزاده‌ای را به درد می‌آورد. طی دو سه هفته اخیر، شمار زیادی از فلسطینیان، به‌ویژه زنان و کودکان، بر اثر سیلاب، بارندگی و سرمای شدید جان خود را از دست داده‌اند و مردم این منطقه همچنان با انواع جنایات رژیم صهیونیستی مواجه هستند.
وی با بیان اینکه شرایط در کرانه باختری نیز بهتر از غزه نیست، افزود: بیان مظلومیت فلسطین در واقع فریاد زدن برای انسانیت است. کشورهای اسلامی و کل جامعه بین‌المللی وظیفه دارند برای توقف این وضعیت اقدام عملی انجام دهند؛ چراکه مسئله فلسطین صرفاً یک موضوع عربی، منطقه‌ای یا اسلامی نیست، بلکه مسئله انسان معاصر است.
همکاری ایران و آژانس بدون پذیرش مسئولیت حملات متحول نمی‌شود
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره گزارش اخیر مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و درخواست برخی جریان‌ها در داخل کشور برای خروج ایران از معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT)، از عملکرد آژانس انتقاد کرد.
بقائی گفت: آژانس تحت تأثیر رویکردهای جانبدارانه برخی مدیران و همچنین نفوذ آمریکا و تعدادی از کشورهای اروپایی، همچنان بر روش پیشین خود، یعنی گزارش‌دهی یک‌سویه درباره برنامه هسته‌ای ایران، اصرار دارد.
وی با اشاره به انتشار گزارش‌های آژانس پیش از انتشار رسمی از طریق برخی رسانه‌های غربی اظهار کرد: این نخستین بار نیست که گزارش‌های آژانس پیش از انتشار رسمی در اختیار رسانه‌های غربی قرار می‌گیرد. این نقصی است که آژانس باید با آن برخورد کند، البته اگر اراده‌ای برای این کار وجود داشته باشد. به نظر می‌رسد این اتفاق تعمدی است.
سخنگوی وزارت امور خارجه ادامه داد: فارغ از نحوه انتشار گزارش‌ها، آژانس همچنان تحت تأثیر رویکردهای جانبدارانه و نفوذ آمریکا و برخی کشورهای اروپایی قرار دارد. این رویکرد یک‌سویه نه‌تنها به اعتبار آژانس به‌عنوان نهاد صلاحیت‌دار بین‌المللی در حوزه هسته‌ای لطمه زده، بلکه مسئولیت‌هایی را نیز متوجه این نهاد خواهد کرد.
بقائی با اشاره به تلاش‌های صورت‌گرفته برای تشدید فشارهای بین‌المللی علیه برنامه هسته‌ای ایران گفت: اقداماتی که با هدف ایجاد بهانه برای تشدید فشارها انجام شده، نتیجه موردنظر آنها را نداشته است. در دوره‌های گذشته گزارش‌هایی ارائه و قطعنامه‌هایی صادر شد که به طرح موضوع در شورای امنیت انجامید؛ درحالی‌که دو عضو دائم شورای امنیت اساساً با این رویکرد موافق نیستند و کلیت موضوع اسنپ‌بک را غیرقانونی می‌دانند.
وی افزود: این اختلاف‌نظرها باعث شده است شورای امنیت سازمان ملل متحد نیز با نوعی انشقاق مواجه شود؛ وضعیتی که آثار آن به سایر موضوعات نیز تسری پیدا کرده است.
آژانس باید مسئولیت حمله به تأسیسات هسته‌ای ایران را بپذیرد
سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به بخش دیگری از گزارش اخیر آژانس گفت: نکته مهم این گزارش آن است که آژانس ظاهراً برای نخستین بار ناچار شده به این واقعیت اذعان کند که حملات صورت‌گرفته علیه تأسیسات هسته‌ای ایران، وضعیتی بی‌سابقه ایجاد کرده و فعالیت‌های آژانس در ایران را مختل کرده است.
وی تصریح کرد: انتظار می‌رفت و همچنان انتظار می‌رود آژانس بدون لکنت زبان و به‌سرعت اعلام کند که عامل اصلی وضعیت کنونی، تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران بوده است. در دو نوبت و در جریان مذاکرات، به ایران حمله شد و تأسیسات هسته‌ای تحت پادمان کشورمان مورد تعرض قرار گرفت.
بقائی با انتقاد از موضع آژانس، شورای حکام و مدیرکل این نهاد اظهار کرد: متأسفانه تاکنون این واقعیت آشکار نادیده گرفته شده است. مادامی که این وضعیت ادامه داشته باشد، نمی‌توان انتظار تحولی در همکاری‌های ایران و آژانس داشت؛ به‌ویژه آنکه خود آژانس نیز اذعان کرده حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی به تأسیسات هسته‌ای ایران موجب ایجاد شرایط فعلی شده است.
وی درباره احتمال خروج ایران از معاهده NPT نیز گفت: این موضوع باید در نهادهای ذی‌ربط و براساس فرایندهای قانونی مربوطه بررسی و درباره آن تصمیم‌گیری شود. تا زمانی که عضو این معاهده هستیم، به تعهدات مندرج در آن پایبند خواهیم بود.
کشورهای منطقه نباید زخم‌های تاریخی ایرانیان را دوباره باز کنند
بقائی در پاسخ به پرسشی درباره اظهارات دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس در نشست اخیر شورای امنیت سازمان ملل و طرح ادعاهایی درباره مسئولیت ایران در حمله به برخی کشورهای منطقه و مطالبه غرامت از تهران، موضعی انتقادی اتخاذ کرد.
وی گفت: این کشورها و همچنین دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس باید مراقب باشند زخم‌های کهنه را دوباره نیشتر نزنند. آنها باید بدانند خاطره حمایت‌های همه‌جانبه کشورهای منطقه از رژیم صدام حسین هنوز از یاد ایرانیان نرفته و این پرونده همچنان باز است.
سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به حمایت‌های مالی، تسلیحاتی و سیاسی برخی کشورهای منطقه از رژیم بعث عراق در دوران جنگ تحمیلی افزود: تردیدی نیست که برخی کشورهای منطقه صدها میلیارد دلار به رژیم صدام کمک کردند. کمک‌های تسلیحاتی، سیاسی و نظامی، از جمله اعزام نیرو و سرباز، همگی مستند شده و بخشی از مطالبات تاریخی ایرانیان است.
بقائی با طرح این پرسش که چگونه کشورهایی که در تجاوز نظامی علیه یک همسایه مشارکت داشته‌اند، می‌توانند از مطالبه غرامت از ایران سخن بگویند، اظهار کرد: برخی کشورهای منطقه فضا، خاک و آب خود را در اختیار متجاوزان علیه سرزمین ایران قرار دادند. مقام‌های آمریکایی، از رئیس‌جمهور و وزیر خارجه گرفته تا فرماندهان نظامی و مسئولان سنتکام، بارها از همکاری کشورهای منطقه با خود سخن گفته و از این همکاری‌ها قدردانی کرده‌اند. آیا می‌توان این اظهارات و شواهد روشن را نادیده گرفت؟
ایران مستندات نقش کشورهای منطقه در تجاوز را جمع‌آوری کرده است
سخنگوی وزارت امور خارجه با تأکید بر اینکه ایران در این زمینه مستندات روشنی در اختیار دارد، گفت: شواهد متعددی وجود دارد که نشان می‌دهد خسارات و آسیب‌های واردشده به ایران، به‌صورت مستقیم و غیرمستقیم، از برخی کشورهای منطقه منشأ گرفته است.
وی با استناد به حقوق بین‌الملل و قطعنامه ۳۳۱۴ مجمع عمومی سازمان ملل متحد افزود: کشورهایی که به هر شکل، مستقیم یا غیرمستقیم، در تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران نقش داشته‌اند، به‌عنوان همراه و همدست متجاوزان محسوب می‌شوند و در قبال جنایات ارتکابی مسئولیت دارند. بنابراین، این ما هستیم که مطالبه غرامت داریم و مستندسازی‌های لازم نیز در این زمینه انجام شده است.
بقائی در تشریح اقدامات دیپلماتیک ایران گفت: تمامی مواردی که نشان‌دهنده نقش کشورهای منطقه در کمک به آمریکا برای حمله به ایران است، مستند شده و از طریق مجاری دیپلماتیک به‌صورت مستقیم به این کشورها اعلام شده است. جمهوری اسلامی ایران این موضوع را با جدیت پیگیری خواهد کرد و مسئولیت این کشورها در قبال پیامدهای تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران محرز است.
وی با اشاره به استفاده از پایگاه‌های نظامی مستقر در برخی کشورهای منطقه برای عملیات علیه ایران خاطرنشان کرد: موشک‌ها، پهپادها و هواپیماهایی که از پایگاه‌های نظامی مستقر در این کشورها به پرواز درآمده‌اند، کمک‌های لجستیکی و پشتیبانی ارائه‌شده به نیروهای متجاوز و همچنین پایگاه‌هایی که در این کشورها تخریب شده‌اند، همگی نشانه‌های مشارکت آنها در این تجاوز است.
سخنگوی وزارت امور خارجه در ادامه تأکید کرد: هیچ اقدامی از سوی ایران علیه حاکمیت این کشورها صورت نگرفته است. اقداماتی که جمهوری اسلامی ایران در دفاع از خود انجام داده، براساس ماده ۵۱ منشور ملل متحد، ماهیتی کاملاً دفاعی داشته و صرفاً پایگاه‌ها و دارایی‌های نظامی آمریکا را که برای حمله به ایران مورد استفاده قرار گرفته‌اند، هدف قرار داده است.
آمریکا دیپلماسی و مذاکره را از معنا تهی کرده است
بقائی در پاسخ به پرسشی درباره اظهارات متناقض مقام‌های آمریکایی درخصوص مذاکره و ادعای پایبندی واشنگتن به دیپلماسی گفت: ما به اختلافات و دعواهای داخلی آنها کاری نداریم، اما این یک واقعیت است که آمریکا دیپلماسی و مذاکره را از معنا تهی کرده است.
وی با اشاره به اینکه دیپلماسی همواره ابزاری برای جلوگیری از تنش و برقراری صلح بوده است، افزود: آمریکا در دو نوبت و در فاصله کمتر از ۹ ماه، از دیپلماسی به‌عنوان ابزاری برای کمین کردن و شبیخون زدن استفاده کرده است.
سخنگوی وزارت امور خارجه تصریح کرد: از این منظر، طبیعی است که جهان با سوءظن به ادعاهای دیپلماتیک آمریکا نگاه کند. هر کشوری، به‌ویژه کشوری مانند ایران که تجربه سنگینی از تعامل با آمریکا دارد، موظف است این تجربیات را در هر فرایند و روند دیپلماتیک با دقت مدنظر قرار دهد و در تصمیم‌گیری‌های خود از آنها بهره بگیرد.
