تنش میان عربستان و صنعا در روزهای اخیر وارد مرحلهای تازه شده است؛ مرحلهای که در آن ریاض دامنه حملات هوایی خود را افزایش داده و در مقابل، صنعا از آمادگی برای پاسخ به این حملات و گسترش بانک اهداف خود در داخل عربستان سخن میگوید.
آنچه در تحولات چند روز اخیر مورد توجه قرار گرفته، تنها افزایش تعداد حملات نیست، بلکه تغییر سطح اهداف و پیامهای نظامی دو طرف است.
در یکی از مهمترین تحولات، جنگندههای سعودی پل الدلیل در منطقه المخادر استان اب را هدف قرار دادند؛ حملهای که بنا بر گزارشهای منتشرشده، بر تردد خودروهای سنگین در این مسیر اثر گذاشت. این پل در مسیر ارتباطی میان استانهای مرکزی یمن قرار دارد و پیش از آن نیز پل البرح در مسیر تعز به المخا هدف حمله قرار گرفته بود.
افزایش حملات به زیرساختهای یمن
حملات سعودی تنها به پلها محدود نمانده و بازارهای تجاری و دیگر زیرساختهای مناطق تحت کنترل صنعا نیز هدف قرار گرفتهاند.
در تازهترین موج حملات، گزارشها از کشته و زخمی شدن دهها غیرنظامی در صنعا حکایت دارد. سخنگوی وزارت بهداشت صنعا شمار قربانیان حملات از آغاز تشدید اخیر در ۳ سپتامبر را ۶۷ کشته و ۱۰۷ زخمی اعلام کرده است. این آمار از سوی طرف سعودی تأیید نشده و باید به عنوان آماری که از سوی صنعا اعلام شده، در نظر گرفته شود.
این روند در شرایطی ادامه دارد که ریاض در هفتههای اخیر دامنه درگیری را در چند محور گسترش داده و همزمان حمایت نظامی خارجی نیز برای مقابله با حملات یمنی افزایش یافته است.
لندن در ۲۱ سپتامبر اعلام کرد بنا بر درخواست عربستان، یک فروند هواپیمای سوخترسان وویجر را برای پشتیبانی دفاع هوایی در اختیار این کشور قرار خواهد داد. چند روز پیش از آن نیز عربستان همراه با ترکیه، پاکستان و مصر بر حق ریاض برای دفاع از خود در برابر حملات یمنی تأکید کرده بود.
هشدار صنعا درباره پاسخ نظامی
در مقابل، واکنش صنعا نشان میدهد که این روند با پذیرش یکطرفه فشارها مواجه نیست.
محمد ناصر العاطفی، وزیر دفاع دولت صنعا، و یوسف حسن المدانی، رئیس ستاد کل، اعلام کردهاند نیروهای وابسته به صنعا برای استفاده از موشکهای بالستیک و پهپاد علیه پایگاهها و منافع راهبردی عربستان آمادگی دارند و ادامه محاصره یا تشدید حملات را با پاسخ نظامی گسترده مواجه خواهند کرد.
این تهدید یک روز پیش از حمله به پل الدلیل مطرح شد.
از این منظر، حمله به زیرساختهای یمن نه تنها موجب عقبنشینی صنعا نشده، بلکه به گفته منابع یمنی، زمینه تعریف اهداف متقابل جدید در داخل عربستان را فراهم کرده است.
یک منبع نظامی صنعا در واکنش به حملات اخیر اعلام کرده است که اگر ریاض به تخریب پلها و زیرساختهای غیرنظامی ادامه دهد، پلهای حیاتی عربستان، بهویژه در ریاض، نیز میتوانند وارد بانک اهداف شوند.
این موضع نشان میدهد صنعا در حال ترسیم این معادله است که در صورت گسترش حملات ریاض از اهداف نظامی به زیرساختهای حیاتی یمن، پاسخ نیز میتواند اهدافی در سطح مشابه در عمق عربستان را دربر بگیرد.
تأثیر فضای امنیتی بر ریاض
نشانههایی از تأثیر فضای امنیتی بر پایتخت عربستان نیز مشاهده شده است. روز یکشنبه، مدارس ریاض اعلام کردند آموزش برای یک هفته به شکل غیرحضوری ادامه خواهد یافت.
علت رسمی این تصمیم اعلام نشد، اما این اقدام در شرایطی صورت گرفته که حملات یمنی به داخل عربستان و تهدیدهای متقابل در حال افزایش بوده است. در گزارشهای منتشرشده، این تصمیم اقدامی کمسابقه در سالهای اخیر توصیف شده است.
در مقابل، صنعا اعلام کرده است که تهدیدهای خود را صرفاً در سطح ادبیات سیاسی نگه نمیدارد. طی هفتههای اخیر، دامنه عملیات یمن در عمق عربستان افزایش یافته و اهدافی در ریاض و مناطق غربی این کشور نیز در کانون حملات قرار گرفتهاند.
همزمان، صنعا بر این موضع تأکید کرده که ادامه حملات و محاصره، پاسخ نظامی را متوقف نخواهد کرد. گزارشهای منتشرشده در میانه سپتامبر نیز از گسترش بانک اهداف صنعا به تأسیسات راهبردی در منطقه ینبع حکایت داشتند.
ادامه تقابل میان ریاض و صنعا
تحولات اخیر نشاندهنده افزایش سطح تقابل میان عربستان و صنعا است. ریاض با حمله به پلها، بازارها و زیرساختهای ارتباطی یمن فشار نظامی خود را افزایش داده و در سوی مقابل، صنعا از حفظ ظرفیت پاسخ نظامی و گسترش بانک اهداف در عربستان سخن میگوید.
پیام تحولات اخیر برای ریاض این است که افزایش فشار هوایی و حمله به زیرساختهای یمن لزوماً به کاهش توان پاسخگویی صنعا منجر نمیشود. در مقابل، ادامه این روند میتواند دامنه تقابل را به نقاط بیشتری در داخل عربستان بکشاند.
