بازارهای مالی جهان بار دیگر نشان دادند که تحولات ژئوپلیتیکی غرب آسیا، بهویژه تنش میان ایران، آمریکا و اسرائیل، یکی از مهمترین عوامل تعیینکننده روند سرمایهگذاری در اقتصاد جهانی است. انتشار اظهارات متفاوت مقامهای آمریکایی و ایرانی درباره احتمال مذاکره و توقف درگیریها، موجی از خوشبینی را در بازار سهام آمریکا ایجاد کرد؛ خوشبینیای که در مقابل، فشار سنگینی بر بازار نفت وارد آورد.
شاخص S&P 500 با رشد ۱.۵ درصدی تا آستانه ثبت رکوردی تازه پیش رفت و تنها فاصله اندکی با بالاترین سطح تاریخی خود داشت. همزمان، شاخص داوجونز با رشد ۱.۳ درصدی موفق شد رکورد تاریخی جدیدی را ثبت کند و شاخص نزدک نیز با افزایش ۲.۱ درصدی، بار دیگر توجه سرمایهگذاران را به سهام شرکتهای فناوری جلب کرد.
غولهای فناوری محرک اصلی رشد والاستریت
رهبری موج صعودی بازار آمریکا بار دیگر در اختیار شرکتهای بزرگ فناوری قرار گرفت. شرکتهای موسوم به «هفت شگفتانگیز» بهجز اپل، همگی رشد قابل توجهی را تجربه کردند.
سهام متا حدود ۶ درصد افزایش یافت و مایکروسافت، آمازون و آلفابت نیز بین ۴ تا ۵ درصد رشد کردند. همچنین انویدیا و تسلا نیز از دیگر نمادهایی بودند که با افزایش ارزش سهام خود، نقش مهمی در صعود شاخصهای والاستریت ایفا کردند.
ادامه رشد قراردادهای آتی بازار آمریکا پس از پایان معاملات نیز نشان داد سرمایهگذاران همچنان نسبت به کاهش احتمال تشدید تنشهای نظامی خوشبین هستند.
سقوط نفت؛ بازار از کاهش ریسک جنگ استقبال کرد
بازار انرژی اما واکنشی متفاوت نشان داد. قیمت نفت برنت در نخستین واکنش به اخبار سیاسی، حدود پنج درصد کاهش یافت؛ زیرا معاملهگران احتمال کاهش ریسک اختلال در صادرات نفت منطقه و عبور کشتیها از تنگه هرمز را افزایشیافته ارزیابی کردند.
هرچند با آغاز معاملات آسیایی، بخشی از این افت جبران شد و نفت برنت بار دیگر به محدوده ۸۵ دلار در هر بشکه بازگشت، اما نوسانات شدید قیمتها نشان داد بازار انرژی همچنان نسبت به آینده تحولات منطقه بسیار حساس است.
آسیا محتاطتر از آمریکا عمل کرد
برخلاف فضای مثبت والاستریت، بورسهای آسیایی با احتیاط بیشتری به تحولات واکنش نشان دادند. شاخص کوسپی کره جنوبی، نیکی ۲۲۵ ژاپن و هنگسنگ هنگکنگ پس از رشد اولیه، وارد محدوده منفی شدند.
این رفتار نشان میدهد که سرمایهگذاران آسیایی، برخلاف معاملهگران آمریکایی، هنوز نسبت به پایداری اخبار منتشرشده درباره کاهش تنشها اطمینان ندارند و احتمال بازگشت بحران را در محاسبات خود لحاظ کردهاند.
روایتهای متناقض تهران و واشنگتن
عامل اصلی نوسانات بازارها، اختلاف آشکار در روایتهای رسمی دو طرف درباره روند ارتباطات سیاسی بود.
دونالد ترامپ مدعی شد که گفتوگوهایی میان آمریکا و ایران در جریان است و واشنگتن پیش از آغاز دور جدید حملات، فرصت دیگری برای دستیابی به توافق در اختیار تهران قرار داده است. او همچنین اعلام کرد که پس از رایزنی با رهبران کشورهای حاشیه خلیج فارس، از اجرای حملهای گسترده علیه ایران صرفنظر کرده است.
در مقابل، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، هرگونه مذاکره مستقیم با آمریکا را رد کرد و گفت هیچ دیدار یا گفتوگوی برنامهریزیشدهای میان دو کشور وجود ندارد. وی در عین حال از رایزنیهای ایران و عمان درباره موضوع تردد کشتیها در تنگه هرمز خبر داد و تأکید کرد که بررسی مسائل میان تهران و واشنگتن به مراحل بعدی موکول خواهد شد.
اقتصاد جهانی در انتظار تصمیمات سیاسی
بررسی واکنش همزمان بازار سهام، نفت و بورسهای آسیایی نشان میدهد که سرمایهگذاران بیش از آنکه به شاخصهای اقتصادی توجه داشته باشند، چشمانتظار تحولات سیاسی هستند. هرگونه نشانه از کاهش تنش میان ایران و آمریکا میتواند موجب رشد بازارهای سهام و کاهش قیمت انرژی شود؛ در مقابل، بازگشت درگیریهای نظامی یا شکست مسیر دیپلماسی، احتمال جهش دوباره قیمت نفت، افزایش ریسک سرمایهگذاری و تشدید نوسانات در بازارهای جهانی را تقویت خواهد کرد.
در چنین شرایطی، بازارهای بینالمللی بیش از هر زمان دیگری به اخبار سیاسی وابسته شدهاند و آینده آنها تا حد زیادی به سرنوشت مناسبات تهران و واشنگتن و امنیت مسیرهای راهبردی انرژی در منطقه غرب آسیا گره خورده است.
