صفحه سیاست-
دهههاست که محافل رسانهای و برخی چهرههای آکادمیک با عینک تئوریهای وارداتی به ارزیابی جامعه ایران نشستهاند. در این میان، چهرههایی چون تقی آزاد ارمکی بهعنوان طلایهدار طیف قائل به رویگردانی نسل جدید از ارزشها، با استناد به مدلهای انطباقنایافته، از بروز شکاف عمیق نسلی سخن گفتند؛ همچنین جامعهشناسانی نظیر آلن تورن باتکیهبر نمایههای ظاهری سبک زندگی، آینده تحولات اجتماعی ایران را در تقابل با ارزشهای اصیل ترسیم کردند. اما ریشه خطای این تحلیلگران در کجاست و چرا رهبر شهید انقلاب این فرضیه را از اساس مردود میدانند؟
خطاهای بنیادین مدعیان شکاف نسلی؛ از ظاهربینی تا تقلید از تئوریهای غربیریشه اصلی اشتباه نظریهپردازانی که از شکاف نسلی دم میزنند در این است که پدیدههای اجتماعی ایران را با الگوهای فکری متفکرانی چون امیل دورکیم، رونالد اینگلهارت و مارگارت مید تحلیل کردهاند. این طیف با اتکا به فرضیاتی چون مدرنیزاسیون افراطی و تغییرات ارزشی، کوشیدهاند هرگونه تحول در سبک زندگی یا بروز رفتارهای مقطعی را به معنای رویگردانی ساختاری نسل جوان از اصول و ارزشهای دینی تعبیر کنند. این نگرش، دچار خطای بزرگ «سطحینگری» است؛ چرا که بهجای کاویدن عمق اراده باطنی و فطرت الهی جوانان، بهظاهر متغیر چسبیده و از رصد حضور بههنگام، فعال و فداکارانه جوانان در مساجد، اعتکافها و عرصههای حساس دفاع از امنیت و اقتدار ملی غافل مانده است.
اصالت فطرت الهی؛ چرا ایدههای انقلاب کهنه نمیشوند؟در مقابل نگاه بدبینانه مدعیان شکاف، منطق فکری رهبر شهید انقلاب مبتنی بر انسانشناسی توحیدی و اصالت فطرت است. از این منظر، آرمانهای انقلاب اسلامی ریشه در سرشت پاک انسانی دارد و ازآنجاکه عدالتخواهی، حقیقتطلبی و کرامتجویی اموری فطریاند، زمان ناپذیرند. امام شهید امت، طی بیاناتی در جمع دانشجویان و اساتید دانشگاه صنعتی امیرکبیر این حقیقت را چنین تبیین کردهاند: «اگر ایدههای یک انقلاب بتواند نسل دوم و سوم و دهم را بهخاطر اصالت و صحت خود قانع کند، آن انقلاب عمر ابدی خواهد داشت. ایدههای انقلاب اسلامی، ایدههایی هستند که عمر ابد دارند. عدالتخواهی هیچوقت کهنه نمیشود.» (نک:9/12/1379).غفلت نظریهپردازان شکاف از این حقیقت فطری باعث شد تا تصور کنند با تغییر نسلها، ارکان اعتقادی جامعه دچار فروپاشی میشود، درحالیکه ریشههای ایمان در اعماق جان جوانان این سرزمین متصل به سرچشمه لایزال الهی است.
طبیعت جوانی و برتری نسل امروز در ترازوی مقایسه کلاننگاه رهبر شهید انقلاب به جوان، برخلاف نگاه تهدیدمحور محافل سیاسی و دانشگاهی غافل، نگاهی کاملاً فرصتمحور، پیشران و تکاملی است. ایشان طی بیانات در دیدار مسئولان نظام، جمعیت جوان را یک نعمت و پدیده مبارک توصیف کرده و خاطرنشان میسازند:«امروز جمعیت جوان ما یک پدیده است، یک نعمت است؛ چون جوان، منشأ حرکت و چشمه جوشان انگیزه و حرکت و نشاط و ابتکار و نوآوری است، کار را جوان میکند.» (نک:25/3/1395).همچنین ایشان طی بیانات در دیدار مسئولان سازمان صداوسیما با اشاره به تفاوت بستر رشد نسل معاصر تصریح میکنند:«حقیقت قضیه این است که جوانان امروز ما این تفاوت را با جوانان آن روز دارند که در آن محیط تربیت نشدهاند، بلکه در محیط دینی و با ظواهر اسلامی که آنطور عوامل شهوترانی وجود نداشته، تربیت شدهاند...» (نک:15/11/1381).و در تکمیل این نگاه کلان تطبیقی، امام شهید طی بیانات در دیدار ائمه جماعات مساجد استان تهران با تأکید بر اینکه جوان امروز از جوان دوران جنگ و نسل اول انقلاب اگر جلوتر نباشد، عقبتر نیست، نشان دادند که بصیرت و عقلانیت نسل نو با وجود هجمههای متراکم تبلیغاتی دشمن، بهمراتب ژرفتر و استوارتر شده است. (19/5/1395).
شکاف نسلی؛ تاکتیک جنگ روانی و مهندسی اختلاف دشمنتحولات عمیق سالهای اخیر و بهویژه حوادث سال 1404، بهروشنی ثابت کرد که گزاره تهدید انگارانه «شکاف نسلی» یک واقعیت درونی جامعه نیست، بلکه یک پروژه مهندسیشده و راهبرد جنگ روانی از سوی کانونهای معاند است. رهبر شهید انقلاب طی بیانات در دیدار جمعی از فرماندهان نیروی هوایی و پدافند هوایی ارتش با اشاره به این ترفند فرمودند: «یکوقت [بحث] “زن” را مطرح میکنند، یکوقت بحث “شیعه و سنی” را مطرح میکنند، یکوقت اختلاف نسلی را مطرح میکنند، یکوقت مسائل گوناگون دیگر را برای اینکه اختلاف ایجاد کنند؛ راهبرد دشمن ایجاد اختلاف است. البته تاکتیکها مختلف است؛ هر زمانی با یک تاکتیک؛ عمده تاکتیک هم دروغپردازی و شایعهسازی است؛ این کارها را میکنند برای اینکه بتوانند اختلاف ایجاد کنند.» (نک:19/11/1401).پیشتر نیز رهبر شهید انقلاب طی بیانات در دیدار با جوانان در مصلای تهران، با هشدار نسبت به بازتولید این تفکر در محافل داخلی متذکر شده بودند که دمیدن در بوق گسست نسلی و جداکردن مردم و جوانان از باورهای دینی، خطر بزرگی است که ناغافلانه آب به آسیاب دشمن میریزد.(نک:9/4/1379).
جنگ رمضان؛ خط بطلان نهایی نظریات گسستحوادث و تحولات خطیر و جنگهای اخیر در سال ۱۴۰۴، بار دیگر بهروشنی ثابت کرد که تحلیلهای مبتنی بر گسست نسلی، چیزی جز سراب نبوده است. حضور پرشور، حماسی و مسئولانه نسل جدید در صحنههای سرنوشتساز و دفاع از کیان کشور، خط بطلانی کشید بر تمامی تئوریهای وارداتی و پندارهای غلطی که سالها از سوی مدعیان شناخت جامعه مطرح میشد. این رویدادها نشان داد که فهم مبتنی بر فطرت و اصالت دینی رهبر شهید انقلاب، دقیقترین قطبنما در شناخت حقیقی نسل نوپای ایران اسلامی است.