همزمان با مطرح شدن راهاندازی و توسعه صندوقهای درآمد ثابت ارزی، موضوع نحوه محاسبه ارزش دارایی و بازدهی سرمایهگذاران در این صندوقها به یکی از پرسشهای مهم درباره این ابزار مالی تبدیل شده است.
مهمترین ابهام در این زمینه، نرخ ارز مبنای محاسبات صندوقهای درآمد ثابت ارزی است. هنوز باید بهصورت شفاف مشخص شود که ارزش داراییها، بازدهی سرمایهگذاران و تسویه واحدهای این صندوقها بر اساس کدام نرخ ارز انجام خواهد شد.
اهمیت این موضوع از آن جهت است که تفاوت میان نرخهای مختلف ارز میتواند مستقیماً بر ارزش ریالی سرمایهگذاری و بازدهی نهایی سرمایهگذار اثر بگذارد. به همین دلیل، تعیین نرخ ارز مبنا یکی از مؤلفههای مهم در طراحی و ارزیابی این صندوقها خواهد بود.
نرخ ارز بازار آزاد چه نقشی خواهد داشت؟
در سالهای اخیر، استفاده از نرخهای نزدیک به بازار در برخی سازوکارهای تجاری و ارزی کشور افزایش یافته است. از جمله در برخی روشهای تأمین ارز واردات و سازوکارهای مرتبط با صادرات، نرخهای مورد استفاده بیش از گذشته به نرخهای بازار نزدیک شدهاند.
در چنین شرایطی، چنانچه بازدهی صندوقهای درآمد ثابت ارزی نیز به نرخ ارز بازار آزاد متصل شود، نوسانات این نرخ میتواند در ارزش ریالی سرمایهگذاری دارندگان واحدهای صندوق منعکس شود.
البته نحوه اثرگذاری نرخ ارز بر بازدهی صندوق، به ساختار هر صندوق، ترکیب داراییها، شیوه ارزشگذاری و مقررات تعیینشده برای آن بستگی خواهد داشت و نمیتوان صرفاً بر اساس عنوان «ارزی» درباره میزان سود یا ریسک این صندوقها قضاوت کرد.
مبنای محاسبه سود باید شفاف باشد
یکی از موضوعات مهم در راهاندازی صندوقهای درآمد ثابت ارزی، شفافیت در نحوه محاسبه سود و ارزش سرمایهگذاری است. سرمایهگذار باید بداند ارزش واحدهای صندوق با چه نرخی محاسبه میشود و در زمان ابطال یا تسویه، چه نرخ ارزی مبنای محاسبات قرار میگیرد.
همچنین باید مشخص شود که آیا اصل سرمایه سرمایهگذار بهصورت ارزی حفظ میشود یا ارزش آن در نهایت به ریال محاسبه خواهد شد. پاسخ به این پرسشها میتواند در ارزیابی ریسک و بازدهی این ابزار مالی اهمیت زیادی داشته باشد.
از سوی دیگر، اتصال بازدهی صندوق به نرخ ارز بازار آزاد میتواند باعث شود بخشی از نوسانات بازار ارز به بازار سرمایه منتقل شود. میزان این اثرگذاری نیز به مقررات، داراییهای صندوق و سازوکار تعیینشده برای ارزشگذاری واحدها وابسته است.
ضرورت اعلام جزئیات پیش از توسعه صندوقهای ارزی
با توجه به جدید بودن این ابزار مالی، اعلام جزئیات مربوط به نرخ ارز مبنا، نحوه ارزشگذاری داراییها، محاسبه سود، ابطال واحدها و وضعیت اصل سرمایه میتواند به شفافتر شدن سازوکار فعالیت صندوقهای درآمد ثابت ارزی کمک کند.
به این ترتیب، پیش از گسترش این صندوقها، مشخص شدن رابطه میان ارزش واحدهای صندوق و نرخ ارز، بهویژه در شرایطی که چند نرخ در بازار ارز مورد استفاده قرار میگیرد، از اهمیت ویژهای برخوردار است.
در نهایت، پاسخ روشن به این پرسش که «سود سرمایهگذار در صندوق درآمد ثابت ارزی با کدام نرخ ارز محاسبه میشود؟» یکی از الزامات مهم برای ارزیابی دقیق این ابزار مالی و تصمیمگیری سرمایهگذاران خواهد بود.
