جامعه ایران طی سالهای اخیر با مجموعهای از بحرانهای اقتصادی، اجتماعی و امنیتی مواجه بوده است؛ از تورم و کاهش قدرت خرید خانوارها گرفته تا تجربه دو جنگ در سال ۱۴۰۴ و تداوم نگرانیها درباره احتمال ازسرگیری درگیریهای نظامی. انباشت این فشارها، علاوه بر دشوارتر کردن شرایط معیشتی، آرامش روانی بخش قابلتوجهی از جامعه را تحت تأثیر قرار داده است.
در چنین شرایطی، مسئولیت نظام حکمرانی تنها به مدیریت تهدیدهای امنیتی و کنترل شاخصهای اقتصادی محدود نمیشود؛ بلکه بازگرداندن احساس امنیت، ایجاد اطمینان نسبت به آینده و کاهش نگرانیهای روزمره مردم نیز باید در اولویت قرار گیرد. در این میان، عملکرد رسانههای رسمی و میزان انعکاس دیدگاههای متنوع جامعه نیز نقشی تعیینکننده در تقویت یا تضعیف اعتماد عمومی دارد.
دکتر محمدعلی الستی، استاد دانشگاه و جامعهشناس ارتباطات، در گفتگوی اختصاصی با «صفحه سیاست» با تشریح وضعیت روانی و معیشتی جامعه، مهمترین دغدغههای مردم در شرایط کنونی را برشمرد و تأکید کرد که نخستین وظیفه نظام حکمرانی، تزریق آرامش به جامعه و اطمینانبخشی به مردم درباره معیشت و آینده زندگیشان است.
جامعه در محاصره بحرانهای اقتصادی و روانی
وضعیت روانی و معیشتی مردم ایران در یکی دو سال گذشته را چگونه میتوان توصیف کرد؟
جامعه ایران در این مدت وضعیت کاملاً بحرانی را تجربه کرده است. از یکسو گرانیهای بیسابقه، بخش بزرگی از جامعه را با تنگدستی مواجه کرده و تأمین مایحتاج اولیه را برای بسیاری از خانوارها دشوار ساخته است. از سوی دیگر، وقوع دو جنگ در طول سال ۱۴۰۴، شنیده شدن صدای موشک و بمباران و از دست رفتن برخی چهرههای برجسته، آرامش روانی مردم را تحت تأثیر قرار داده و از بین برده است.
نگرانی از تکرار جنگ؛ محور گفتوگوهای روزمره مردم
در شرایط فعلی، اصلیترین دغدغه و موضوع گفتوگوهای روزمره مردم در دورهمیها و محیطهای کاری چیست؟
با وجود اعلام آتشبس، به دلیل تداوم خصومتهای ایالات متحده و دونالد ترامپ با ایران، همچنان احتمال ازسرگیری درگیریهای نظامی مطرح است. به همین دلیل، مردم از طریق تلفنهای هوشمند اخبار و تحولات را دنبال میکنند و احتمال شروع دوباره جنگ به یکی از موضوعات اصلی گفتوگوهای روزمره آنها تبدیل شده است.
نخستین وظیفه حکمرانی؛ بازگرداندن آرامش به جامعه
در شرایط بحرانی و در سایه تهدیدهای نظامی، نخستین و مهمترین وظیفه نظام حکمرانی چیست؟
نخستین وظیفه نظام حکمرانی، تزریق آرامش به جامعه است. در قدم اول نیز باید برای گرانیها و مشکلات معیشتی مردم چارهاندیشی شود؛ بهگونهای که شهروندانی که از جنگ، موشک و تهدیدهای نظامی نگران هستند، دستکم از بابت تأمین هزینههای زندگی و اداره کسبوکار خود در بازاری که قیمتها در آن دائماً افزایش پیدا میکند، دغدغه کمتری داشته باشند.

انحصار رسانهای و تضعیف اعتماد عمومی
انتقاد اصلی شما به عملکرد رسانه ملی در سالهای گذشته چیست؟
رسانه رسمی کشور در سالهای گذشته به مفهوم «ملی» بودن، به معنای پوشش دادن سلایق و دیدگاههای مختلف جامعه، بیتوجهی کرده و عملاً تفکر یک طیف خاص را در دستور کار خود قرار داده است.
این رویکرد موجب شده است که با وجود هزینههای سنگینی که برای رسانه رسمی صرف میشود، مردم برای دریافت اخبار و تحلیلهای دیدگاههای مخالف نظام به اینترنت و فیلترشکن روی بیاورند. رسانه ملی باید بتواند بازتابدهنده تنوع فکری و سلیقهای جامعه باشد و از انحصار در روایت و تحلیل فاصله بگیرد.
سهم مردم در موفقیتهای ملی کمتر از موشک نبود
دو جنگ سال گذشته چه درسی درباره نقش مردم در تحولات کشور داشت و اکنون چه انتظاری از ارکان مختلف حکومت وجود دارد؟
این جنگها نشان دادند که سهم مردم در توفیقاتی که حاصل شد، کمتر از موشک نبود. مردم نقش بسیار مهمی در این موفقیتها داشتند و همین مسئله نشان میدهد که سرمایه اصلی کشور، جامعه و همراهی مردم است.
بنابراین دولت، مجلس، قوه قضاییه و تمامی دستگاهها و نهادهای حاکمیتی باید بازگرداندن آرامش و راحتی خیال به ذهن جامعه را بهعنوان اصلیترین مأموریت و اولویت خود قرار دهند. کاهش فشارهای اقتصادی، رسیدگی به مشکلات معیشتی و فراهم کردن شرایطی که مردم بتوانند با اطمینان بیشتری زندگی و فعالیت اقتصادی کنند، از مهمترین مسئولیتهای نظام حکمرانی در شرایط کنونی است.