سازمان هوانوردی فدرال آمریکا پس از بروز اختلال در سامانه‌های ارتباطی و راداری مراکز کنترل ترافیک هوایی، دستور توقف سراسری پروازها را صادر کرد. این تصمیم در پی ناپایداری در تجهیزات ارتباطی و انتقال داده اتخاذ شد و فرودگاه‌های متعددی در سراسر ایالات متحده را تحت تأثیر قرار داد.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، مشکل از ساعت ۱۵:۳۶ به وقت شرق آمریکا آغاز شد. وزیر حمل‌ونقل این کشور اعلام کرد سوئیچ‌ها و روترهای مورد استفاده در شبکه کنترل ترافیک هوایی با حجم داده‌ای بیش از ظرفیت خود مواجه شدند و ناسازگاری در اطلاعات دریافتی، مسئولان را به توقف موقت فعالیت سامانه‌ها واداشت.
در ادامه، ممنوعیت سراسری پروازها پس از حدود چهار ساعت لغو شد و حریم هوایی آمریکا بار دیگر بازگشایی شد؛ با این حال، مقام‌های این کشور تأکید کردند بازگشت پروازها به وضعیت عادی به‌صورت تدریجی انجام می‌شود و رفع محدودیت به معنای پایان فوری بحران نیست.
لغو هزاران پرواز و سرگردانی مسافران در فرودگاه‌ها
ابعاد اختلال در شبکه پروازی آمریکا به اندازه‌ای بود که هزاران مسافر در فرودگاه‌های مختلف این کشور گرفتار شدند. بر اساس داده‌های منتشرشده از سامانه‌های ردیابی پرواز، بیش از ۶ هزار و ۶۰۰ پرواز لغو و حدود ۸ هزار و ۶۰۰ پرواز دیگر با تأخیر مواجه شدند. همچنین پیش از آن، لغو حدود هزار و ۵۰۰ پرواز برای روز یکشنبه نیز در برنامه قرار گرفته بود.
از فرودگاه‌های بوستون و نیویورک تا سیاتل و لس‌آنجلس، مسافران با تغییر برنامه سفر، تأخیرهای طولانی و لغو پروازها روبه‌رو شدند. در مواردی، مسافران ناچار شدند ساعت‌ها در سالن‌های فرودگاه منتظر بمانند یا شب را در همان محل سپری کنند.
وزیر حمل‌ونقل آمریکا اعلام کرد ده‌ها هزار مسافر در فرودگاه‌های سراسر کشور سرگردان شده‌اند. مسئولان صنعت هوانوردی نیز هشدار دادند حتی توقف چندساعته پروازها می‌تواند به دلیل جابه‌جایی هواپیماها، خدمه و برنامه‌های پروازی، آثار خود را برای چند روز حفظ کند.
اختلال در وب‌سایت و اپلیکیشن راه‌آهن آمریکا همزمان با بحران پروازها
در حالی که شبکه هوایی آمریکا با آشفتگی گسترده روبه‌رو بود، شرکت راه‌آهن مسافربری امتراک نیز از اختلال فنی در وب‌سایت رسمی و اپلیکیشن تلفن همراه خود خبر داد. این اختلال باعث شد شماری از کاربران هنگام جست‌وجو و رزرو بلیت با پیام‌های خطا مواجه شوند و نتوانند به‌راحتی از خدمات آنلاین این شرکت استفاده کنند.
امتراک در اطلاعیه‌ای ضمن عذرخواهی از مشتریان، اعلام کرد به دلیل مشکلات ادامه‌دار در خطوط هوایی، حجم تماس‌های دریافتی از مسافران افزایش یافته و دسترسی به کارشناسان پاسخ‌گویی نیز با دشواری روبه‌رو شده است. این شرکت از کاربران خواست در صورت مواجهه با خطا، در زمان دیگری دوباره برای استفاده از خدمات آنلاین تلاش کنند.
افزایش مراجعه مسافران به گزینه‌های جایگزین حمل‌ونقل، از جمله قطار، یکی از عوامل اصلی بالا رفتن ترافیک وب‌سایت و اپلیکیشن امتراک عنوان شده است. در واقع، بخشی از مسافرانی که به دلیل توقف پروازها امکان ادامه سفر هوایی نداشتند، برای تهیه بلیت قطار اقدام کردند و همین موضوع فشار بیشتری بر سامانه‌های فروش و پشتیبانی این شرکت وارد کرد.
بحران حمل‌ونقل آمریکا از آسمان به شبکه ریلی رسید
گزارش‌های منتشرشده از وضعیت سامانه‌های حمل‌ونقل آمریکا نشان می‌دهد اختلال در پروازها تنها به صنعت هوانوردی محدود نماند و پیامدهای آن به بخش ریلی نیز سرایت کرد. افزایش تقاضا برای سفر با قطار، در شرایطی که بسیاری از مسافران امکان استفاده از پروازهای برنامه‌ریزی‌شده را نداشتند، موجب افزایش فشار بر زیرساخت‌های آنلاین امتراک شد.
بر اساس آمار اعلام‌شده در یکی از گزارش‌های مربوط به ساعات اولیه بحران، تا ساعت ۱۶:۴۵ به وقت ساحل شرقی آمریکا، بیش از ۷ هزار و ۸۰۰ پرواز با تأخیر و حدود ۳۵۰ پرواز لغو شده بود. این آمار مربوط به یک مقطع زمانی مشخص است و با ارقام بالاتری که در گزارش‌های بعدی درباره مجموع لغوها و تأخیرها منتشر شد، تفاوت دارد.
به این ترتیب، اختلال در شبکه هوایی از یک مشکل فنی در مراکز کنترل ترافیک فراتر رفت و با افزایش تقاضا برای حمل‌ونقل ریلی، بخش دیگری از خدمات عمومی سفر در آمریکا را نیز تحت فشار قرار داد.
زیرساخت‌های فرسوده و کمبود نیروی انسانی؛ عوامل تشدید بحران
اختلال اخیر بار دیگر توجه‌ها را به مشکلات ساختاری شبکه کنترل ترافیک هوایی آمریکا جلب کرده است. وزیر حمل‌ونقل این کشور اعلام کرد سامانه‌های مورد استفاده در بخش هوانوردی با فناوری‌های قدیمی، تجهیزات فرسوده، مشکلات ارتباطی و کمبود چند هزار نیروی کنترل‌کننده ترافیک هوایی مواجه هستند.
به گفته مقام‌های آمریکایی، هرچند مشکل فنی اولیه برطرف شده و پروازها از سر گرفته شده‌اند، اما برای جلوگیری از تکرار چنین حوادثی باید زیرساخت‌های کنترل ترافیک هوایی به‌طور اساسی نوسازی شوند.
وزیر حمل‌ونقل آمریکا از کنگره خواست ۵۰ میلیارد دلار برای نوسازی این زیرساخت‌ها اختصاص دهد. پیش از وقوع این اختلال نیز کاخ سفید و وزارت حمل‌ونقل درخواست تأمین ۳۰ میلیارد و ۱۰۰ میلیون دلار اعتبار برای ارتقای فرودگاه‌های قدیمی و سامانه‌های کنترل ترافیک هوایی را مطرح کرده بودند.
احتمال حمله سایبری در دست بررسی است
همزمان با انتشار گزارش‌ها درباره اختلال گسترده در شبکه هوانوردی آمریکا، احتمال حمله سایبری نیز مطرح شد؛ با این حال، وزیر امنیت داخلی این کشور اعلام کرد تاکنون شواهدی مبنی بر اینکه این حادثه در نتیجه حمله سایبری یا عملکرد خارج از کنترل یک سامانه هوش مصنوعی رخ داده باشد، به دست نیامده است.
مقام‌های آمریکایی منشأ اولیه حادثه را فنی و مکانیکی ارزیابی کرده‌اند، اما تأکید دارند بررسی‌ها برای مشخص شدن ابعاد کامل اختلال ادامه دارد. همچنین اعلام شده است نهادهای امنیتی از جمله آژانس امنیت ملی آمریکا در روند بررسی این حادثه همکاری می‌کنند.
برخی مقام‌های صنعت هوانوردی نیز احتمال داده‌اند شبکه مخابراتی تحت نظارت شرکت ال‌تری‌هریس تکنولوژیز، که برای مدیریت فرکانس‌های رادیویی و ارتباط کنترل‌کنندگان ترافیک هوایی با خلبانان استفاده می‌شود، تحت تأثیر این اختلال قرار گرفته باشد.
خسارت اقتصادی و افت سهام شرکت‌های هواپیمایی
توقف پروازها و آشفتگی در برنامه سفرها، علاوه بر ایجاد مشکلات گسترده برای مسافران، آثار خود را در بازار سهام شرکت‌های هواپیمایی نیز نشان داد. در معاملات پس از ساعات رسمی بازار، سهام شرکت‌های امریکن ایرلاینز، یونایتد ایرلاینز و دلتا ایرلاینز بین یک تا ۲ درصد کاهش یافت و سهام جت‌بلو نیز حدود ۳ درصد افت کرد.
شرکت‌های هواپیمایی برای بازگرداندن هواپیماها و خدمه به موقعیت‌های عملیاتی مناسب، ناچار به تغییر برنامه‌های پروازی شدند. امریکن ایرلاینز اعلام کرد برای تسریع بازگشت عملیات به وضعیت عادی، پروازهای شهرهای کوچک‌تر و برخی مسیرهای بین‌المللی را در اولویت قرار داده است.
با وجود بازگشایی حریم هوایی، آثار اقتصادی این اختلال می‌تواند در روزهای بعد نیز ادامه داشته باشد؛ زیرا لغو پروازها، تأخیر در جابه‌جایی مسافران و تغییر برنامه عملیاتی شرکت‌ها، هزینه‌هایی فراتر از مدت توقف اولیه ایجاد می‌کند.
جمع‌بندی؛ اختلالی فراتر از توقف چندساعته پروازها
بحران اخیر نشان داد وابستگی بخش‌های مختلف حمل‌ونقل به زیرساخت‌های ارتباطی و سامانه‌های دیجیتال تا چه اندازه می‌تواند آسیب‌پذیری این شبکه‌ها را افزایش دهد. اختلال در سامانه‌های کنترل ترافیک هوایی، ابتدا موجب توقف پروازها و سرگردانی مسافران شد و سپس افزایش تقاضا برای سفر ریلی، سامانه‌های آنلاین امتراک را نیز با مشکل مواجه کرد.
اگرچه ممنوعیت سراسری پروازها پس از چند ساعت لغو شد، بازگشت کامل برنامه‌های سفر به وضعیت عادی به زمان نیاز دارد. از سوی دیگر، ضرورت نوسازی زیرساخت‌های فرسوده هوانوردی و تقویت ظرفیت سامانه‌های حمل‌ونقل عمومی، بار دیگر به یکی از موضوعات مهم در آمریکا تبدیل شده است.