معرفی مهرداد اخلاقی از سوی رئیس‌جمهور برای تصدی وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، در فاصله کوتاهی با بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های فارسی‌زبان خارج از کشور و شماری از رسانه‌های منطقه‌ای مواجه شده است. مرور این واکنش‌ها نشان می‌دهد آنچه بیش از همه توجه رسانه‌های خارجی را به خود جلب کرده، سابقه اخلاقی در ساختار صنایع دفاعی و موشکی و زمان معرفی او در شرایط پس از جنگ اخیر است؛ هرچند برخی رسانه‌ها تلاش کرده‌اند از این سابقه، تفسیری فراتر از اطلاعات رسمی موجود ارائه کنند.
یورونیوز در گزارشی با عنوان «گزینه پزشکیان برای وزارت دفاع؛ مهرداد اخلاقی کیست؟» بر سابقه او در گروه صنعتی شهید باقری و سازمان صنایع هوافضا تمرکز کرده و سوابق تحریمی او را نیز مورد توجه قرار داده است. رادیوفردا و دویچه‌وله فارسی نیز عمدتاً بر سابقه تحریمی اخلاقی و مسئولیت‌های او در ساختار صنایع دفاعی تمرکز کرده‌اند. در روایت این رسانه‌ها، سابقه مدیریتی او در حوزه صنایع هوافضا و موشکی، مهم‌ترین بخش رزومه‌ای است که انتخاب وی را به یک خبر قابل توجه تبدیل کرده است.
در رسانه‌های منطقه‌ای نیز همین دو مؤلفه، یعنی سابقه فعالیت در صنایع دفاعی و موشکی و سوابق تحریمی، بیش از سایر موضوعات برجسته شده است. برخی رسانه‌های عربی و پاکستانی، معرفی اخلاقی را در شرایطی مورد توجه قرار داده‌اند که وزارت دفاع ایران پس از شهادت وزیر پیشین، در یکی از حساس‌ترین مقاطع امنیتی کشور در حال بازسازی و سازماندهی مجدد قرار دارد.
در میان این واکنش‌ها، ایران‌اینترنشنال روایتی متفاوت‌تر را برجسته کرده و در برنامه‌ای با عنوان «وزیر دفاع جدید یا وزیر موشک‌های قاره‌پیما؟» تلاش کرده است از سابقه اخلاقی در ساختار صنایع موشکی، تفسیری درباره جهت‌گیری آینده برنامه دفاعی ایران ارائه کند. این برداشت، اما بیش از آنکه مبتنی بر یک موضع رسمی باشد، نوعی تفسیر رسانه‌ای از سوابق مدیریتی وزیر پیشنهادی است.
حتی از منظر منطقی نیز اگر جمهوری اسلامی ایران قصد حرکت به سمت چنین پروژه‌ای داشت، سال‌های گذشته فرصت و شرایط مناسب‌تری برای آغاز یا آشکار کردن آن وجود داشت؛ به‌ویژه در دوره‌هایی که کشور درگیر جنگ مستقیم نبود و برنامه دفاعی با محدودیت‌ها و فشارهای امروز مواجه نبود. اکنون نیز اگر چنین تغییری در دستور کار بود، انتظار می‌رفت نشانه‌های عملی و اعلام رسمی مشخصی درباره آن وجود داشته باشد. بنابراین، پیوند دادن صرفِ سابقه یک مدیر صنایع موشکی با چنین نتیجه‌ای، فراتر از داده‌های موجود است.
توجه رسانه‌های خارجی به سابقه موشکی اخلاقی البته بی‌دلیل نیست. اخلاقی از مدیرانی است که بخش مهمی از مسیر رشد و ارتقای مدیریتی خود را در دوره هشت‌ساله وزارت دریاسالار شهید علی شمخانی در وزارت دفاع طی کرده‌اند؛ دوره‌ای که در آن سازمان صنایع هوافضا شکل گرفت و ساختار منسجم‌تری برای توسعه صنایع موشکی و هوافضایی کشور ایجاد شد.
در همین دوره، پروژه موشک سوخت جامد فاتح ۱۱۰ طراحی، تولید و آزمایش شد و زیرساخت‌های فنی و مدیریتی لازم برای توسعه نسل‌های بعدی این خانواده شکل گرفت. این مسیر بعدها به توسعه نسل‌های مختلف موشک‌های سوخت جامد و نقطه‌زن انجامید که امروز بخش مهمی از توان موشکی جمهوری اسلامی ایران را تشکیل می‌دهند.
اخلاقی نیز در ادامه همین مسیر مدیریتی، مسئولیت‌های مختلفی در ساختار صنایع هوافضایی بر عهده گرفت و سرانجام به ریاست سازمان صنایع هوافضا رسید. از این منظر، انتخاب او را می‌توان نشانه توجه به تخصص، تجربه انباشته و استمرار مدیریتی در حوزه صنایع دفاعی و موشکی دانست؛ نه لزوماً آغاز یک مسیر جدید و متفاوت در دکترین دفاعی کشور.
اهمیت این موضوع پس از جنگ اخیر بیشتر شده است. در جریان جنگ، توان موشکی ایران عملاً یکی از اصلی‌ترین ظرفیت‌های آفندی و پدافندی کشور برای پاسخ به تجاوز و ایجاد بازدارندگی بود. از این منظر، اگر انتخاب اخلاقی حامل یک پیام راهبردی باشد، می‌توان آن را توجه بیشتر به تقویت، بازسازی و توسعه ظرفیت‌هایی دانست که در میدان عمل، نقش مهمی در معادله دفاعی ایران ایفا کردند.
از این منظر، باید میان «تقویت توان موشکی» و نسبت دادن یک پروژه جدید و متفاوت به ایران تفکیک قائل شد. توسعه برد، دقت، قابلیت بقا، تحرک، قدرت اصابت و توان پاسخ‌گویی سامانه‌های موشکی، در امتداد سیاست دفاعی و بازدارنده‌ای قرار دارد که ایران طی سال‌های گذشته دنبال کرده است. اما نسبت دادن هر تحول مدیریتی در این حوزه به تغییر بنیادین در دکترین دفاعی، نیازمند شواهدی فراتر از سوابق یک مدیر است.
انتخاب اخلاقی در مقطع پس از جنگ می‌تواند حامل پیام روشن‌تری باشد: ایران به دنبال ترمیم و تقویت ظرفیت‌هایی است که در میدان جنگ، نقش تعیین‌کننده‌ای در دفاع و پاسخ متقابل ایفا کردند. این امر لزوماً به معنای تغییر ماهیت این ظرفیت‌ها نیست، بلکه می‌تواند به معنای سرمایه‌گذاری بیشتر بر توانمندی‌ای باشد که ایران طی چند دهه آن را بخشی از سازوکار بازدارندگی خود قرار داده است.
اکنون مجلس قرار است ۲۶ مهرماه صلاحیت و برنامه اخلاقی را برای تصدی وزارت دفاع بررسی و درباره آن رأی‌گیری کند. از این منظر، آنچه در هفته‌های آینده اهمیت بیشتری خواهد داشت، نه روایت‌سازی رسانه‌های خارجی، بلکه برنامه‌ای است که وزیر پیشنهادی درباره بازسازی ظرفیت‌های دفاعی، ارتقای توان بازدارندگی، تقویت صنایع دفاعی و پاسخ به تجربه جنگ اخیر ارائه خواهد کرد.
در مجموع، بازتاب خارجی انتخاب اخلاقی را می‌توان حاصل هم‌زمانی سه عامل دانست: سابقه او در ساختار موشکی و هوافضایی، شرایط جدید امنیتی پس از جنگ و اهمیت فزاینده توان موشکی ایران در معادله بازدارندگی. بخش مهمی از این بازتاب، تلاشی برای خوانش جهت‌گیری آینده وزارت دفاع از روی سابقه مدیریتی وزیر پیشنهادی است؛ اما برای قضاوت درباره مسیر آینده، باید میان آنچه از سوابق و واقعیت‌های موجود قابل استنتاج است و آنچه صرفاً محصول روایت‌سازی رسانه‌ای است، تفکیک قائل شد.
