طبق گزارش «فدراسیون حملونقل و محیطزیست اروپا/ T&E»، بخش عمده افزایش هزینه سوخت ترابری جادهای به گازوئیل مربوط میشود. طبق این برآورد، یک راننده خودروی دیزلی در اتحادیه اروپا طی دوره مورد بررسی، بهطور متوسط ۱۴۲ یورو بیشتر پرداخت کرده؛ این در حالی است که هزینه سوخت یک کامیون آلمانی در مسیرهای طولانی، هفتهای ۲۳۶ یورو افزایش یافته است.
طبق این گزارش، بخش عمده این هزینه اضافی، معادل ۴۰ میلیارد یورو، مربوط به گازوئیل بوده و افزایش قیمت سوخت در بخش حملونقل جادهای، بهطور متوسط روزانه ۲۷۰ میلیون یورو به هزینههای حملونقل افزوده که ۲۰۳ میلیون یورو از آن مربوط به گازوئیل و ۶۷ میلیون یورو مربوط به بنزین بوده است.
در این برآوردها، هزینههای دوره جنگ با مدت مشابه پارسال مقایسه و اثر تورم نیز در آنها لحاظ شده است. این محاسبات، ۲۸ هفته منتهی به ششم سپتامبر را در بر میگیرد. به گفته این گروه مستقر در بروکسل «در میان اقتصادهای بزرگ جهان، اروپا بیشترین وابستگی را به گازوئیل دارد.»
گازوئیل و سایر فرآوردههای دیزلی حدود ۴۳ درصد از حجم فرآوردههای نفتی مصرفی در اتحادیه اروپا را تشکیل میدهند؛ رقمی که حدود ۱۶ واحد درصد بالاتر از متوسط جهانی و تقریبا دوبرابر سهم آمریکا است. در سال ۲۰۲۴، حدود چهار خودرو از هر ۱۰ خودروی سواری در جادههای اتحادیه اروپا با گازوئیل کار میکردند.
حملونقل جادهای در آن سال ۷۷ درصد از گازوئیل و سایر فرآوردههای دیزلی مصرفی اتحادیه اروپا را به خود اختصاص داد. خودروهای سواری بیشترین سهم را در مصرف جادهای داشتند و پس از آنها کامیونهای سنگین و اتوبوسها و سپس خودروهای وَن(مینیبوس) قرار گرفتند. گازوئیل همچنین در بخشهای کشاورزی و ساختوساز و برخی منازل مصرف میشود، هرچند سوخت مورد استفاده ماشینآلات خارج از جاده در برآورد روزانه ۲۰۳ میلیون یورویی «فدراسیون حملونقل و محیطزیست اروپا» برای مصرف گازوئیل جادهای لحاظ نشده است.
برای رانندگان، این افزایش هزینه چشمگیر بوده است. طبق برآورد این گروه، هزینه سوخت رانندگان خودروهای دیزلی در اتحادیه اروپا بهطور متوسط حدود ۱۴۲ یورو افزایش یافته است. به گفته این گروه، پر کردن یک باک ۵۰ لیتری گازوئیل تا ۱۴ سپتامبر، حدود ۳۰ یورو بیشتر از قبل از جنگ هزینه داشت.
کسبوکارها نیز با افزایش هزینهها مواجه شدهاند. طبق این برآورد، یک کامیون دیزلی آلمانی متوسط که در مسیرهای طولانی فعالیت میکند، طی این بازه حدود ۶ هزار یورو، یعنی هفتهای ۲۳۶ یورو، هزینه سوخت اضافی متحمل شده است؛
چرا گازوئیل تا این اندازه گران شده است؟
از زمان آغاز جنگ ایران، قیمت نفت خام بهشدت افزایش یافته، اما قیمت گازوئیل با سرعت بیشتری بالا رفته است. این درگیری تولید و صادرات سوخت از خاورمیانه را مختل کرده و حملات اوکراین به پالایشگاههای روسیه نیز عرضه جهانی را بیش از پیش کاهش داده است.
این گروه میگوید که صادرات گازوئیل و سایر فرآوردههای دیزلی از خاورمیانه و روسیه در مجموع در ماه آگوست، نسبت به یک سال قبل، حدود ۷۵ درصد کاهش یافته است. اختلاف قیمت نفت خام و گازوئیل عمدهفروشی در اوایل سپتامبر از ۱۰۰ دلار به ازای هر بشکه فراتر رفت؛ در حالی که این اختلاف به طور معمول بین ۱۰ تا ۳۰ دلار است. این شرایط نشان میدهد که بازار علاوه بر نفت خام گرانتر، با کمبود گازوئیل پالایششده نیز مواجه است.
میانگین وزنی قیمت گازوئیل در اتحادیه اروپا در ۱۴ سپتامبر به ۲.۱۵۹ یورو به ازای هر لیتر رسید؛ این بالاترین رقم در سری آماری کمیسیون اروپاست که به سال ۲۰۰۵ بازمیگردد.
کارشناسان بانک مرکزی اروپا هفته گذشته به یورونیوز گفتند که بر پایه معاملات آتی سوخت در آن برهه، انتظار میرود حاشیه سود پالایش گازوئیل در ماه اکتبر به اوج برسد. البته این پیشبینی مربوط به حاشیه سود پالایشگاهها بود.
به نوشته یورونیوز، عرضه ممکن است در پاییز بیش از این نیز محدود شود؛ چرا که همزمان با افزایش تقاضا برای نفت گرمایشی، ماشینآلات کشاورزی و حملونقل بار، پالایشگاهها نیز تعمیرات و عملیات نگهداری فصلی خود را انجام میدهند. آمریکا نیز در حال بررسی ممنوعیت کامل یا جزئی صادرات گازوئیل است. دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، دیروز مدعی شد که از این ایده حمایت میکند، اما هنوز هیچ ممنوعیتی اعلام نشده است. چنین اقدامی میتواند تامین گازوئیل مورد نیاز اروپا را دشوارتر کند.
راهکارهای کاهش هزینه گازوئیل در اروپا؛ علاج نیمبند!
این گروه مستقر در بروکسل با استفاده از اقداماتی که آژانس بینالمللی انرژی پیشتر برای کاهش مصرف پیشنهاد کرده بود، برآورد میکند که اجرای چهار اقدام در مجموع میتواند در کوتاهمدت تقاضای گازوئیل خودروها را ۱۵ درصد کاهش دهد. از جمله این اقدامات، میتوان به افزایش امکان دورکاری اشاره کرد. محاسبات این گروه نشان میدهد که سه روز دورکاری بیشتر در هفته میتواند هزینه سوخت یک راننده را تا ۲۰ درصد کاهش دهد.
از دیگر اقدامات پیشنهادی میتوان به کاهش سقف سرعت فعلی در بزرگراهها، سرمایهگذاری بیشتر در حملونقل عمومی و ارائه توصیههایی برای رانندگی کممصرف، از جمله حفظ فشار مناسب باد لاستیکها، اشاره کرد. به ادعای این گروه، استفاده از خودروهای برقی، در بلندمدت میتواند آسیبپذیری اروپا در برابر جهش قیمت نفت را کاهش دهد.
در همین رابطه، کریستالینا جورجیوا، رئیس صندوق بینالمللی پول، در رویدادی در نیویورک با هشدار درباره تداوم افزایش قیمتهای جهانی انرژی، گفت که «زمستان در راه است!»
جنگ ایران و شوکهای انرژی ناشی از آن، از ماه فوریه تاکنون به افزایش تورم در سراسر جهان دامن زده و بانکهای مرکزی کشورهای مختلف را به افزایش نرخ بهره واداشته؛ روندی که هزینه استقراض دولتها را افزایش داده است؛ بهطوری که آمریکا امسال پول بیشتری برای پرداخت بهره بدهی ملی خود نسبت به هزینههای نظامیاش صرف خواهد کرد و در نتیجه، منابع کمتری برای مقابله با پیامدهای اقتصادی این بحران برایش باقی میماند.
