پرداخت مطالبات گندمکاران در سال ۱۴۰۵ به مراحل پایانی رسیده است. غلامرضا نوری قزلجه، وزیر جهاد کشاورزی، روز چهارشنبه ۲۹ مهر اعلام کرد کمتر از پنج درصد از مطالبات خرید تضمینی گندم باقی مانده و انتظار می‌رود تسویه این مبالغ طی چند روز آینده و حداکثر ظرف یک هفته انجام شود.
با توجه به زمان اعلام این وعده، بازه مورد اشاره تا حدود چهارشنبه ۶ آبان ۱۴۰۵ ادامه دارد. با این حال، این تاریخ را باید مهلت مورد انتظار بر اساس اظهارات وزیر دانست، نه تأیید واریز قطعی در یک روز مشخص؛ زیرا زمان دقیق انتقال وجه به حساب تک‌تک کشاورزان اعلام نشده است.
وزیر جهاد کشاورزی همچنین گفته است فرایند حسابداری و تعیین ارقام دقیق مطالبات در حال پیگیری است و با تکمیل این مراحل، پرداخت بخش باقی‌مانده انجام خواهد شد.
چه میزان از مطالبات گندمکاران پرداخت شده است؟
بر اساس آخرین آمار اعلام‌شده از سوی سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها در ۱۷ مهرماه، از مجموع حدود ۴۱۰ هزار میلیارد تومان مطالبات برآوردشده بابت خرید تضمینی گندم در سال ۱۴۰۵، حدود ۳۹۲ هزار میلیارد تومان پرداخت شده بود.
مقایسه این دو رقم نشان می‌دهد که در آن مقطع، حدود ۱۸ هزار میلیارد تومان از مطالبات برآوردشده باقی مانده بود. این رقم محاسبه‌ای تقریبی است و ممکن است با نهایی شدن حساب‌ها و مشخص شدن مطالبات قطعی تغییر کند.
| عنوان | آخرین رقم اعلام‌شده |
|---|---|
| مجموع مطالبات برآوردشده خرید تضمینی گندم | حدود ۴۱۰ هزار میلیارد تومان |
| مجموع پرداختی اعلام‌شده تا ۱۷ مهر | حدود ۳۹۲ هزار میلیارد تومان |
| مانده محاسباتی در آن مقطع | حدود ۱۸ هزار میلیارد تومان |
| سهم مطالبات باقی‌مانده طبق اظهارات وزیر در ۲۹ مهر | کمتر از پنج درصد |
این ارقام مربوط به زمان اعلام هر گزارش است و نباید بدون انتشار آمار جدید، به‌عنوان مانده قطعی مطالبات در ۳۰ مهر تلقی شود. رقم نهایی به تطبیق حساب‌ها، بررسی پرونده‌های باقی‌مانده و تأیید میزان بدهی بستگی دارد.
چرا با وجود تأمین اعتبار، پول برخی گندمکاران واریز نشده است؟
یکی از پرسش‌های اصلی کشاورزان این است که اگر منابع مالی موردنیاز تأمین شده، چرا بخشی از مطالبات هنوز به حساب آنان نرسیده است؟
وزیر جهاد کشاورزی علت تأخیر را مسائل مربوط به عملیات حسابداری و وجود برخی اشکالات سامانه‌ای اعلام کرده است. به گفته او، این موضوع با همکاری سازمان برنامه و بودجه و شرکت بازرگانی دولتی ایران در حال پیگیری است و از نظر تأمین منابع مالی، مانعی برای پرداخت بخش باقی‌مانده وجود ندارد.
این توضیح نشان می‌دهد که تأمین اعتبار و واریز نهایی به حساب کشاورز دو مرحله متفاوت هستند. حتی پس از اعلام تأمین منابع، لازم است میزان طلب هر کشاورز مشخص، اطلاعات پرداخت تطبیق و عملیات مالی تکمیل شود.
البته جزئیات دقیق مشکلات سامانه‌ای، تعداد پرونده‌های باقی‌مانده و زمان رفع هر مورد به‌صورت تفصیلی اعلام نشده است؛ بنابراین نمی‌توان درباره زمان واریز به هر کشاورز بر اساس وضعیت پرونده او اظهار نظر قطعی کرد.
اختلاف در اعلام تسویه مطالبات از کجا ناشی می‌شود؟
در روزهای گذشته، رئیس سازمان برنامه و بودجه اعلام کرده بود که مطالبات خرید تضمینی گندم با وزارت جهاد کشاورزی تسویه شده و این سازمان بدهی‌ای بابت خرید تضمینی گندم امسال ندارد. در مقابل، اظهارات وزیر جهاد کشاورزی نشان می‌دهد که بخشی از وجوه هنوز به حساب تعدادی از کشاورزان واریز نشده است.
این دو موضوع لزوماً به معنای تناقض در رقم نهایی بدهی نیست؛ زیرا تسویه حساب میان دستگاه‌های دولتی با پرداخت نهایی به تولیدکننده تفاوت دارد. ممکن است منابع یا مبالغ مربوط به مطالبات در سطح دستگاه‌های مسئول تأمین یا تسویه شده باشد، اما تکمیل محاسبات، تطبیق اطلاعات و انتقال وجه به حساب کشاورزان همچنان ادامه داشته باشد.
ازاین‌رو، برای مشخص شدن وضعیت نهایی باید میان سه مرحله تفاوت قائل شد: تأمین اعتبار، تسویه حساب میان دستگاه‌های مسئول و واریز واقعی وجه به حساب گندمکار. معیار نهایی برای کشاورز، دریافت مبلغ در حساب بانکی و مشخص شدن مانده طلب اوست.
مطالبات کدام گندمکاران هنوز باقی مانده است؟
با توجه به اینکه خرید تضمینی گندم در طول چند ماه و در بازه‌های زمانی مختلف انجام شده، پرداخت مطالبات نیز بر اساس اطلاعات مربوط به محصول تحویلی و پرونده‌های مالی کشاورزان صورت گرفته است.
در مراحل قبلی پرداخت، درصد واریزی برای کشاورزان بر اساس تاریخ تحویل محصول متفاوت بود. با این حال، در آخرین اظهارات وزیر در ۲۹ مهر، جزئیات تفکیکی جدیدی درباره نام استان‌ها، تعداد کشاورزان باقی‌مانده یا تاریخ تحویل محصول هر گروه منتشر نشد.
بنابراین، نمی‌توان گفت تمام گندمکاران باقی‌مانده در یک استان یا یک بازه تحویل محصول قرار دارند. کشاورزانی که هنوز طلبی دریافت نکرده‌اند یا مبلغ واریزی آن‌ها با انتظارشان مطابقت ندارد، باید وضعیت حساب و اطلاعات مربوط به محصول تحویلی خود را از مسیرهای رسمی پیگیری کنند.
کشاورزان چگونه وضعیت واریز پول گندم را پیگیری کنند؟
گندمکاران برای پیگیری مطالبات خود باید اطلاعیه‌های رسمی وزارت جهاد کشاورزی، شرکت بازرگانی دولتی ایران و سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها را دنبال کنند. در صورت باقی ماندن طلب یا مشاهده مغایرت در مبلغ پرداختی، بررسی اطلاعات ثبت‌شده درباره میزان محصول تحویلی و پرونده مالی اهمیت دارد.
کشاورزان بهتر است رسید تحویل گندم، اطلاعات مربوط به مرکز خرید، میزان محصول ثبت‌شده و سوابق واریز بانکی را نگهداری کنند تا در صورت نیاز بتوانند موضوع را دقیق‌تر پیگیری کنند.
همچنین باید توجه داشت که اعلام زمان‌بندی کلی برای تسویه مطالبات به معنای واریز هم‌زمان وجه برای تمام کشاورزان نیست. تا زمانی که پرداخت نهایی انجام نشده و اطلاعیه تازه‌ای منتشر نشده است، نمی‌توان برای همه مشمولان روز و ساعت مشخصی تعیین کرد.
جمع‌بندی؛ تسویه مطالبات گندمکاران تا اوایل آبان در انتظار تکمیل مراحل نهایی
آخرین اظهارات وزیر جهاد کشاورزی در ۲۹ مهر ۱۴۰۵ حاکی از آن است که کمتر از پنج درصد مطالبات خرید تضمینی گندم باقی مانده و پرداخت آن حداکثر طی یک هفته آینده در دستور کار قرار دارد. وزیر، تأمین منابع مالی را مانع پرداخت ندانسته و علت تأخیر را به مسائل حسابداری و برخی اشکالات سامانه‌ای مرتبط دانسته است.
بر این اساس، بازه زمانی اعلام‌شده تا حدود ۶ آبان ادامه دارد؛ اما زمان دقیق واریز به حساب هر کشاورز هنوز مشخص نیست. ملاک نهایی برای گندمکاران، تکمیل فرایند پرداخت و مشاهده وجه در حساب بانکی است.
