شرکتهای بزرگ هواپیمایی آمریکا و تحلیلگران این صنعت بر این باورند که حتی در صورت کاهش قیمت نفت و سوخت هواپیما، مسافران احتمالاً همچنان ناچارند بهای بالایی برای بلیت هواپیما پرداخت کنند.
قیمت سوخت هواپیما پس از آغاز جنگ ایران بهشدت افزایش یافت و پس از افت چشمگیر در فصل بهار، در طول تابستان بار دیگر جهش کرد. «بِرِت هاوس»، اقتصاددان و استاد دانشگاه کلمبیا، میگوید این نوسانات، برنامهریزی برای خطوط هوایی را دشوارتر کرده و باعث میشود آنها در کاهش قیمت بلیتها محتاطتر باشند.
قیمت سوخت هواپیما در جریان جنگ ایران حتی سریعتر از قیمت نفت افزایش یافت؛ موضوعی که هم افزایش قیمت نفت خام و هم محدودیت عرضه سوخت پالایششده را بازتاب میدهد. سوخت یکی از بزرگترین هزینههای عملیاتی شرکتهای هواپیمایی است. شرکتهای هواپیمایی برخی پروازهای کمسود را کاهش داده و قیمت بلیت و هزینه بار را افزایش دادهاند. با این حال، شرکتهای بزرگ هواپیمایی آمریکا اعلام کردهاند افزایش درآمد حاصل از جابهجایی مسافران در ابتدا تنها بخشی از جهش هزینه سوخت آنها را پوشش داده است.
قیمت بلیت با سوخت همگام نشد
روند حرکت قیمت بلیت هواپیما همگام با قیمت سوخت نبوده است. شاخص سوخت جت آرگوس آمریکا از اوج ۴.۸۸ دلار به ازای هر گالن در اوایل آوریل به پایینترین سطح دوران جنگ، یعنی ۲.۷۰ دلار در ماه ژوئن، سقوط کرد؛ اما متوسط قیمت بلیتها همچنان بالا ماند.
براساس آمار اداره آمار حملونقل آمریکا، متوسط قیمت بلیت، بدون احتساب هزینههای خدماتی همچون تحویل بار یا انتخاب صندلی، از ۴۰۵ دلار در سهماهه پایانی سال ۲۰۲۵ به ۴۲۸ دلار در سهماهه نخست امسال و سپس به ۴۳۶ دلار در فاصله آوریل تا ژوئن افزایش یافت.
به گفته هاوس، بخشی از ناهماهنگی میان قیمت سوخت و بلیت هواپیما به تفاوت زمانی مربوط میشود. شرکتهای هواپیمایی معمولاً چند ماه زودتر درباره تعداد پروازها و صندلیهایی که ارائه خواهند کرد تصمیم میگیرند و در این تصمیمگیری، هزینه مورد انتظار سوخت و سایر مخارج را لحاظ میکنند. فروش بلیتها حتی زودتر آغاز میشود.
هاوس توضیح میدهد که گرچه ممکن است قیمت صندلیهای یک پرواز مشخص بارها تغییر کند، شرکت هواپیمایی نمیتواند در صورت جهش ناگهانی قیمت سوخت، بهای بلیتهایی را که قبلاً فروخته شدهاند افزایش دهد.
وی اضافه کرد که مشکل یا چالش خطوط هوایی صرفاً سطح هزینه سوخت نیست، بلکه نوسان قیمتها نیز دردسرساز است.
قیمت بلیتها همچنان در حال افزایش است
نشانههای زیادی از کاهش فشار بر مسافران دیده نمیشود، زیرا شرکتهای هواپیمایی در حال تنظیم برنامه پروازها و قیمتها تا پایان سال هستند.
طبق آمار وزارت کار آمریکا، قیمت بلیت هواپیما در ماه آگوست ۲۳ درصد بیشتر از یک سال قبل بود. در همین حال، قیمت سوخت هواپیما در این ماه نیز روند افزایشی داشت و طبق شاخص آرگوس، در ۱۷ سپتامبر به ۴.۵۳ دلار به ازای هر گالن رسید.
متوسط قیمت سوخت در چهار بازار آمریکا که این شاخص آنها را پوشش میدهد، جمعه هفته گذشته ۴.۳۰ دلار در هر گالن بود؛ رقمی که همچنان تقریباً دو برابر میانگین قیمت در سال ۲۰۲۵ است.
شرکت رزرو بلیت سفر «هاپر» نیز در گزارشی اعلام کرد مسافرانی که برای سفرهای تعطیلات پایان سال بلیت میخرند، با بالاترین قیمت بلیت هواپیما در یک دهه اخیر مواجه شدهاند.
براساس برآورد این شرکت، متوسط قیمت بلیت رفتوبرگشت پروازهای داخلی در آمریکا برای سفرهای روز شکرگزاری در هفته گذشته ۴۰۲ دلار و برای سفرهای کریسمس ۴۵۲ دلار بوده است که بهترتیب از ۳۱ و ۲۳ درصد افزایش در مقایسه با سال گذشته حکایت دارد.
فشار جهانی بر بازار سوخت هواپیما
فشار بر شرکتهای هواپیمایی و مسافران فقط محدود به آمریکا نیست. طبق شاخص قیمت سوخت جت انجمن بینالمللی حملونقل هوایی (یاتا)، متوسط قیمت سوخت هواپیما در جهان در ۲۷ فوریه، یعنی یک روز پیش از آغاز جنگ، حدود ۹۹ دلار در هر بشکه بود.
یاتا با استناد به دادههای اساندپی گلوبال انرژی اعلام کرد قیمتها در اوایل آوریل بیش از دو برابر شد و به ۲۰۹ دلار رسید، سپس حدود سه ماه کاهش یافت و در پی افزایش دوباره، اواسط سپتامبر به ۱۹۵ دلار در هر بشکه رسید.
کاهش مجدد قیمت سوخت هواپیما از بسیاری از همان اختلالهایی تأثیر گرفته که قیمت گازوئیل را بهشدت افزایش دادهاند. درگیریها تولید پالایشگاهها و صادرات سوخت از خاورمیانه را کاهش دادهاند و حملات اوکراین نیز به پالایشگاههای روسیه آسیب وارد کرده است.
از آنجا که گازوئیل و سوخت هواپیما فرآوردههایی بهشدت مرتبط هستند و برای ظرفیت پالایشی با یکدیگر رقابت میکنند، کمبود یکی از آنها میتواند فشار بیشتری بر قیمت و میزان دسترسی به دیگری وارد کند.
یاتا انتظار دارد سوخت امسال حدود یکسوم هزینههای عملیاتی شرکتهای هواپیمایی را به خود اختصاص دهد؛ در حالی که این رقم در سال ۲۰۲۵ حدود یکچهارم بود.
«مایک لسکینِن»، مدیر مالی شرکت هواپیمایی یونایتد ایرلاینز، میگوید تا زمان جهش مجدد قیمت سوخت، حدود ۳۵ درصد از بلیتهای این شرکت برای سهماهه پایانی سال از قبل فروخته شده بود و شرکت نمیتوانست قیمت آن بلیتها را افزایش دهد.
به گفته وی، انتظار میرود این شرکت هزینههای بالاتر سوخت را از طریق افزایش درآمد جبران کند، اما این جبران بلافاصله اتفاق نخواهد افتاد.
مدت زمانی که شرکتهای هواپیمایی برای جبران افزایش هزینههای خود نیاز دارند، بدین معناست که حتی با کاهش قیمت سوخت، مسافران احتمالاً همچنان هزینه جهش قبلی را خواهند پرداخت.
به گفته «استفن ترینور»، استاد امور مالی در دانشگاه ایالتی کالیفرنیا، برای آنکه قیمت بلیتها بهطور پایدار کاهش یابد، قیمت سوخت هواپیما باید همزمان پایین بیاید و در سطح پایین باقی بماند.
کاهش پروازها در واکنش به افزایش هزینه سوخت
سرعت افزایش اخیر قیمت سوخت هواپیما، پیشبینیهای شرکتهای هواپیمایی آمریکا را پیچیده کرده است. حتی در ۱۰ سپتامبر، شرکت هواپیمایی جتبلو متوسط قیمت مورد انتظار خود برای سوخت در فاصله جولای تا سپتامبر را به ۳.۹۶ دلار در هر گالن افزایش داده بود.
اما قیمتها پس از آن همچنان بالا رفتند و شاخص سوخت آرگوس آمریکا یک هفته بعد به ۴.۵۳ دلار در هر گالن رسید و تنها چند روز مانده به پایان سهماهه سوم، همچنان بالای ۴.۲۵ دلار باقی ماند.
«دِون مِی»، مدیر مالی امریکن ایرلاینز، میگوید هر یک سنت افزایش قیمت سوخت به ازای هر گالن، حدود ۱۰ میلیون دلار به هزینه سوخت فصلی این شرکت اضافه میکند.
به گفته وی، جهشهای اخیر حدود یک میلیارد دلار به هزینه سوخت امریکن ایرلاینز در سهماهه چهارم اضافه خواهد کرد.
امریکن، یونایتد و ساوتوست ایرلاینز اعلام کردهاند که به دلیل افزایش هزینه سوخت، برنامه پروازهای خود را بیش از پیش کاهش خواهند داد؛ بهویژه در مسیرهایی که سودآوری کمتری دارند.
مسافرانی که خرید بلیت را به لحظه آخر موکول میکنند، هزینه این وضعیت را میپردازند. تحلیل دویچهبانک آلمان نشان میدهد متوسط قیمت بلیت یکطرفه داخلی در یک روز مشخص برای شرکت هواپیمایی ارزانقیمت الیجنت ایر طی یک هفته ۲۱ درصد افزایش یافت و در ۱۸ سپتامبر به ۲۸۰ دلار رسید.
قیمت مشابه برای بلیت همان روز امریکن ایرلاینز ۴۶۳ دلار بود که ۶ درصد افزایش داشت.
برای مسافرانی که چشمانتظار کاهش قیمت بلیتها هستند، این انتظار میتواند حتی از خود جنگ نیز طولانیتر شود. بِرِت هاوس، اقتصاددان و استاد دانشگاه کلمبیا، در پایان گفت احتمال اینکه هزینههای اضافی سوخت کاهش یابد و قیمت بلیت هواپیما نیز طی چند ماه آینده پایین بیاید، بسیار اندک است.
