قرارگاه مرکزی حضرت خاتمالانبیا(ص) در بیانیهای هشدار داده است که آمریکا در پی آن است که با استفاده از حمایت برخی کشورهای منطقه، اقدامات جدیدی علیه جمهوری اسلامی ایران آغاز کند.
در این بیانیه تأکید شده است که اگر آمریکا دست به اقدام جدیدی علیه ایران بزند، مراکز استقرار و منافع این کشور در منطقه هدف حملات مستمر قرار خواهند گرفت.
پیام دوم بیانیه نیز متوجه کشورهای منطقه است؛ کشورهایی که تهران نسبت به هرگونه همراهی آنها با اقدام نظامی آمریکا هشدار داده است.
این بخش از بیانیه از منظر راهبردی اهمیت ویژهای دارد؛ چرا که پیام تهران فقط متوجه واشنگتن نیست، بلکه به کشورهایی که میزبان نیروها یا تأسیسات نظامی آمریکا هستند نیز ارسال شده است.
اشارهای که به نشست آلمان میرسد
در بیانیه قرارگاه نام آلمان نیامده، اما عبارت «نشست مشترک در یکی از کشورهای اروپایی» با گزارشهایی که چند روز قبل درباره نشست فرماندهان نظامی در آلمان منتشر شد، همپوشانی قابل توجهی دارد.
آکسیوس در ۱۵ سپتامبر گزارش داد که فرماندهان ارشد نظامی آمریکا، اسرائیل و چند کشور عربی هفته قبل در آلمان دیدار کردهاند. این نشست به ابتکار برد کوپر، فرمانده سنتکام برگزار شده بود و جنگ ایران و تنشهای گستردهتر منطقهای از محورهای آن عنوان شده بود.
در گزارشهای منتشرشده، نام عربستان سعودی، امارات، بحرین، کویت، قطر، اردن و مصر در کنار آمریکا و اسرائیل آمده است.
نکته مهمتر اینکه یک مقام آمریکایی نیز اصل برگزاری کنفرانسی با حضور فرماندهان نظامی هشت کشور در آلمان را تأیید کرده و آن را در چارچوب افزایش همکاری امنیتی در خاورمیانه توصیف کرده است.
آیا آلمان محل طراحی اقدام جدید علیه ایران بود؟
اینجا باید میان اطلاعات تأییدشده و برداشتهای تحلیلی تفاوت گذاشت.
اصل نشست و حضور فرماندهان نظامی تأیید شده است؛ اما اینکه در این نشست دقیقاً چه تصمیماتی درباره ایران گرفته شده یا آیا تصمیم مشخصی برای عملیات جدید علیه جمهوری اسلامی اتخاذ شده، بهطور رسمی اعلام نشده است.
بنابراین، نمیتوان گفت نشست آلمان الزاماً «اتاق طراحی حمله جدید به ایران» بوده است.
اما نمیتوان اهمیت آن را هم نادیده گرفت.
گردهم آمدن فرماندهان نظامی آمریکا، اسرائیل و چند کشور عربی در شرایطی که جنگ ایران و آمریکا همچنان محور اصلی تحولات امنیتی منطقه است، دستکم نشاندهنده تلاش واشنگتن برای هماهنگسازی شرکای منطقهای خود است.
هرمز؛ یکی از مهمترین محورهای هماهنگی نظامی
یکی از محورهای گزارششده درباره نشست آلمان، موضوع امنیت کشتیرانی و تنگه هرمز بوده است.
این مسئله برای آمریکا اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا هرگونه اختلال پایدار در هرمز میتواند آثار مستقیمی بر بازار انرژی، صادرات نفت کشورهای منطقه و اقتصاد جهانی داشته باشد.
از همین زاویه، تلاش برای ایجاد هماهنگی میان نیروهای نظامی آمریکا و کشورهای عربی را میتوان بخشی از برنامه گستردهتر واشنگتن برای مدیریت پیامدهای امنیتی جنگ دانست.
در چنین شرایطی، هرگونه استفاده از پایگاهها، حریم هوایی، بنادر یا زیرساختهای نظامی کشورهای منطقه علیه ایران، از نگاه تهران میتواند آنها را وارد سطح دیگری از تقابل کند.
پرونده یمن؛ همکاری اطلاعاتی اسرائیل و عربستان
یکی دیگر از موضوعات مهم مطرحشده در گزارشهای مربوط به نشست آلمان، پرونده یمن و انصارالله است.
بر اساس گزارشهای منتشرشده، در حاشیه این نشست موضوع همکاری احتمالی اسرائیل و عربستان درباره مقابله با تهدید انصارالله و استفاده از ظرفیتهای اطلاعاتی و نظارتی اسرائیل مورد بحث قرار گرفته است.
این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که پرونده یمن، ایران و امنیت دریایی در منطقه دیگر پروندههایی جدا از یکدیگر نیستند.
تنگه هرمز در شرق و بابالمندب در غرب، دو نقطه حیاتی برای مسیرهای انرژی و تجارت دریایی هستند و هرگونه افزایش تنش در یکی از این دو مسیر میتواند بر دیگری نیز اثر بگذارد.
چرا تهران روی «کشورهای منطقه» دست گذاشته است؟
شاید یکی از مهمترین بخشهای بیانیه قرارگاه، هشدار مستقیم به کشورهای منطقه باشد.
تهران در این بیانیه اعلام کرده است که اگر کشورهای منطقه با اقدام آمریکا علیه ایران همراه شوند، آنها نیز در پیامدهای این اقدام سهیم خواهند بود.
این پیام را میتوان بخشی از تلاش ایران برای تفکیک میان کشورهای منطقه و تصمیمات واشنگتن دانست؛ یعنی تهران میخواهد هزینه هرگونه مشارکت عملی در عملیات آمریکا را برای دولتهای منطقه افزایش دهد.
در مقابل، آمریکا در تلاش است شبکهای از همکاریهای امنیتی منطقهای ایجاد کند که بتواند بخشی از فشارهای ناشی از جنگ را مدیریت کند.
این دو رویکرد اکنون در نقطه مقابل یکدیگر قرار گرفتهاند.
از نشست آلمان تا هشدار تهران؛ یک پیام روشن
اگرچه هنوز سندی منتشر نشده که نشان دهد در نشست آلمان تصمیم مشخصی برای آغاز عملیات جدید علیه ایران گرفته شده، اما کنار هم گذاشتن تحولات اخیر یک تصویر مهم را نشان میدهد:
آمریکا در حال رایزنی و هماهنگی با مجموعهای از شرکای نظامی خود در منطقه است و تهران نیز این تحرکات را با حساسیت دنبال میکند.
نشست آلمان، هشدار قرارگاه خاتمالانبیا و بحث درباره امنیت هرمز و یمن، همگی در یک چارچوب بزرگتر قابل مشاهدهاند: تلاش دو طرف برای مدیریت مرحله بعدی جنگ و جلوگیری از تغییر موازنه به زیان خود.
در این میان، پیام تهران روشن است؛ هرگونه اقدام جدید آمریکا، از نگاه جمهوری اسلامی، صرفاً پاسخ مستقیم ایران به آمریکا را به دنبال نخواهد داشت و ممکن است پای زیرساختها و منافع آمریکا در منطقه را نیز به میان بکشد.
اما اینکه هشدار اخیر قرارگاه دقیقاً بر اساس اطلاعات همین نشست آلمان صادر شده یا اینکه تهران اطلاعات دیگری در اختیار دارد، هنوز بهصورت رسمی روشن نشده است.
آنچه فعلاً قابل تأیید است، برگزاری نشست نظامی در آلمان و افزایش رایزنیهای امنیتی میان آمریکا، اسرائیل و کشورهای منطقه است؛ بخش دیگر ماجرا، یعنی تصمیمات محرمانه و احتمالی پشت درهای بسته، همچنان در حوزه اطلاعات غیرعلنی و تحلیل قرار دارد.
