ساختار اولیه سهام عدالت شامل سهام ۴۹ شرکت سرمایهپذیر بود که ۳۶ شرکت آن بورسی و ۱۳ شرکت غیربورسی بودند. بنابراین سؤال مهم این نیست که پول سهام عدالت «کجای دولت» نگهداری میشود؛ سؤال درست این است که این ثروت در سهام چه شرکتهایی قرار گرفته است؟
بزرگترین تکه سهام عدالت در مس است
با بررسی راهبرد فردا میتوان دید پرتفوی برگه ۵۳۲ هزار تومانی بر اساس قیمتهای پایانی ۲۵ شهریور نشان میدهد بزرگترین دارایی این سبد، سهام ملی صنایع مس ایران یا فملی است.
در این پرتفوی ۱۴۷۳ سهم فملی وجود دارد که ارزش آن در تاریخ مورد بررسی نزدیک به ۴ میلیون تومان بوده است. یعنی حدود ۲۸ درصد از بخش قابل محاسبه پرتفوی، تنها به یک شرکت مربوط میشود.
پس از فملی، هلدینگ صنایع پتروشیمی خلیج فارس با نماد فارس قرار دارد. ارزش سهام فارس موجود در این سبد کمی بیش از ۳ میلیون تومان برآورد میشود و حدود ۲۱ درصد وزن سبد را تشکیل میدهد.
یعنی فقط این دو شرکت، نزدیک به نیمی از پرتفوی سهام عدالت را ساختهاند.
سه پالایشگاه، بخش بزرگ بعدی سبد
سه سهم بعدی نیز از یک صنعت هستند: پالایش نفت.
شتران، شبندر و شپنا روی هم بیش از ۴.۳ میلیون تومان از ارزش برگه مورد بررسی را تشکیل میدهند. سهم مجموع این سه نماد از سبد نیز به حدود ۳۱ درصد میرسد.
در نتیجه با جمع کردن فملی، فارس و این سه پالایشگاه، به یک عدد قابل توجه میرسیم:
حدود ۸۰ درصد ارزش بخش اصلی این پرتفوی فقط در پنج شرکت متمرکز شده است.
بزرگترین داراییهای سهام عدالت کداماند؟
| شرکت | حوزه فعالیت | ارزش تقریبی در برگه ۵۳۲ هزار تومانی | وزن تقریبی |
|---|---|---|---|
| فملی | مس و فلزات | ۳.۹۸ میلیون تومان | ۲۸.۳٪ |
| فارس | پتروشیمی | ۳.۰۱ میلیون تومان | ۲۱.۴٪ |
| شتران | پالایش نفت | ۱.۴۸ میلیون تومان | ۱۰.۵٪ |
| شبندر | پالایش نفت | ۱.۴۴ میلیون تومان | ۱۰.۳٪ |
| شپنا | پالایش نفت | ۱.۴۰ میلیون تومان | ۹.۹٪ |
| فولاد | فولاد | ۸۳۴ هزار تومان | ۵.۹٪ |
| رمپنا | نیرو و مهندسی | ۴۷۰ هزار تومان | ۳.۳٪ |
| جم | پتروشیمی | ۲۶۹ هزار تومان | ۱.۹٪ |
| وتجارت | بانک | ۱۶۸ هزار تومان | ۱.۲٪ |
| وبصادر | بانک | ۱۴۷ هزار تومان | ۱٪ |
منبع محاسبات: تعداد سهام موجود در پرتفوی ۵۳۲ هزار تومانی و قیمتهای پایانی ۲۵ شهریور ۱۴۰۵.
نکته مهم جدول آنجاست که شش دارایی اول، رویهم حدود ۸۶ درصد ارزش بخش قابل محاسبه سبد را تشکیل میدهند.
سهام عدالت بیشتر «دلاری» است تا بانکی و خودرویی
اگر شرکتها را بهجای نام نماد بر اساس صنعت دستهبندی کنیم، تصویر واضحتر میشود.
حدود یکسوم پرتفوی در پالایشگاهها قرار گرفته، نزدیک به ۳۰ درصد آن به صنایع فلزی تعلق دارد و حدود یکچهارم دیگر نیز در پتروشیمیها قرار گرفته است.
در مقابل وزن بانکها، خودروسازان، بیمه و مخابرات بسیار کمتر است.
این یعنی ارزش سهام عدالت بیش از هر چیز به وضعیت شرکتهای صادراتی و کالایی وابسته است؛ شرکتهایی که سودآوری آنها از عواملی مانند نرخ ارز، قیمت جهانی نفت و فلزات، نرخ خوراک پتروشیمیها و حاشیه سود پالایشگاهها تأثیر میگیرد.
پس اگر دلار یا قیمت جهانی کالاها تغییر بزرگی داشته باشد، بخشی قابل توجه از سبد سهام عدالت نیز از همین مسیر تحت تأثیر قرار میگیرد.
همه دارایی سهام عدالت روی تابلو بورس نیست
البته فملی و فارس تمام داستان نیستند.
بخشی از دارایی سهام عدالت به شرکتهایی مربوط میشود که در ساختار اولیه در زمره شرکتهای غیربورسی قرار داشتند. همین مسئله باعث میشود محاسبه ارزش کامل و لحظهای همه داراییهای سهام عدالت به سادگی ضرب تعداد سهم در قیمت تابلو بورس نباشد.
در سالهای گذشته بخشی از این شرکتها وارد بازار سرمایه شدهاند یا فرآیند پذیرش آنها آغاز شده، اما همچنان بخش غیربورسی یکی از قطعات مهم پازل سهام عدالت است.
ارزش سهام عدالت چقدر است؟
ارزش برگه سهام عدالت ثابت نیست و همراه با قیمت سهام شرکتهای موجود در سبد تغییر میکند.
برای نمونه، ارزش برگه ۵۳۲ هزار تومانی در مقطعی از تابستان ۱۴۰۵ به بیش از ۲۰ میلیون تومان رسیده بود، در حالی که در ۲۵ شهریور و پس از تغییر قیمت سهام شرکتها، ارزش اعلامشده این پرتفوی حدود ۱۴.۳ میلیون تومان بود.
این تفاوت نشان میدهد چیزی به نام «قیمت ثابت سهام عدالت» وجود ندارد.
بالاخره پول سهام عدالت کجاست؟
اگر بخواهیم در یک جمله جواب بدهیم:
بخش عمده پول سهام عدالت در کارخانهها، پالایشگاهها، پتروشیمیها و معادن بزرگ کشور خوابیده است.
دارنده سهام عدالت در عمل بیش از هر چیز سهامدار ملی مس ایران، صنایع پتروشیمی خلیج فارس، پالایشگاه تهران، پالایشگاه بندرعباس، پالایشگاه اصفهان و فولاد مبارکه است.
