در شرایطی که رسانههای آمریکایی بخش مهمی از روایت خود درباره درگیری اخیر را بر عملیات نجات نیروهای این کشور متمرکز کردهاند، سپاهنیوز روایت متفاوتی از ابعاد این عملیات ارائه کرده است؛ روایتی که بر شناسایی و آسیبدیدن شماری از هواگردهای آمریکایی، زمینگیر شدن تجهیزات و تلاش نیروهای آمریکایی برای نابودی تجهیزات باقیمانده در خاک ایران تأکید دارد.
بر اساس این روایت، دو فروند هواپیمای عملیات ویژه MC-130J پس از ورود به عمق خاک ایران شناسایی و در جریان درگیری آسیب دیدهاند و در نهایت در یک باند صحرایی زمینگیر شدهاند. سپاهنیوز همچنین مدعی شده چند بالگرد عملیات ویژه آمریکا نیز آسیب دیده یا امکان خروج از منطقه را پیدا نکردهاند.
چرا روایت «عملیات نجات» اهمیت دارد؟
در جنگهای مدرن، روایت رسانهای بخشی از میدان نبرد است. نحوه بازنمایی یک عملیات میتواند افکار عمومی را به سمت یک بخش خاص از ماجرا هدایت کند و همزمان بخشهای دیگری از هزینههای نظامی را در حاشیه قرار دهد.
از این منظر، تمرکز رسانههای آمریکایی بر نجات خدمه، اگر مطابق ادعای سپاهنیوز باشد، میتواند تلاش برای برجسته کردن بُعد انسانی عملیات و کاهش توجه افکار عمومی به میزان خسارتهای احتمالی تجهیزات آمریکایی تلقی شود.
البته باید تأکید کرد که ادعاهای مطرحشده درباره میزان خسارت و تعداد هواگردهای آسیبدیده، برای ارزیابی نهایی نیازمند شواهد مستقل و قابل راستیآزمایی است.
از نجات نیروها تا نابودی تجهیزات
یکی از نکات مهم در روایت سپاهنیوز، ادعای انهدام تجهیزات باقیمانده توسط نیروهای آمریکایی است؛ اقدامی که بنا بر این روایت با هدف جلوگیری از دستیابی ایران به فناوریهای حساس نظامی انجام شده است.
اگر این بخش از روایت تأیید شود، اهمیت موضوع صرفاً به از دست رفتن چند هواگرد محدود نمیشود. تجهیزات عملیات ویژه، بهویژه سامانههایی که برای نفوذ، جابهجایی نیرو و اجرای مأموریتهای خاص طراحی شدهاند، میتوانند حاوی اطلاعات و فناوریهایی باشند که حفظ آنها برای هر ارتشی اهمیت بالایی دارد.
بنابراین، نابودی تجهیزات باقیمانده میتواند نشانهای از نگرانی نسبت به احتمال دسترسی طرف مقابل به فناوری، سامانههای ارتباطی و تجهیزات مأموریتی باشد.
ادعای سقوط F-15E؛ نقطه حساس روایت ایران
سپاهنیوز همچنین تأکید کرده که تمرکز بر عملیات نجات خدمه، توجه افکار عمومی را از ادعای سرنگونی یک فروند F-15E آمریکایی با کالساین DUDE 44 منحرف کرده است.
F-15E یک جنگنده تهاجمی پیشرفته است و هرگونه ادعای سرنگونی آن، در صورت تأیید، از نظر نظامی و تبلیغاتی اهمیت قابلتوجهی خواهد داشت.
از همین رو، اختلاف روایت میان دو طرف درباره این هواپیما میتواند یکی از مهمترین بخشهای جنگ روایتها باشد؛ جایی که هر طرف تلاش میکند تصویری متفاوت از نتیجه عملیات ارائه دهد.
فهرست خسارتهای ادعایی؛ یک تصویر بزرگتر
در ادامه این روایت، از زخمی شدن چند افسر آمریکایی و آسیب یا نابودی دو فروند هواپیمای هرکولس، چند بالگرد Little Bird، یک Black Hawk، یک فروند A-10 و تعدادی پهپاد از خانوادههای MQ-9 و MQ-1 نیز سخن گفته شده است.
با این حال، چنین فهرستی را نمیتوان بدون ارائه شواهد مستقل، تصاویر ماهوارهای، دادههای پروازی یا منابع معتبر متعدد بهعنوان خسارت قطعی ثبت کرد.
اما حتی فارغ از میزان دقیق خسارتها، اصل این روایت یک پیام مهم دارد: درگیری احتمالی با ایران برای نیروهای آمریکایی میتواند از یک عملیات محدود به یک مأموریت پرهزینه و پیچیده تبدیل شود.
مسئله اصلی؛ هزینه ورود به عمق خاک ایران
آنچه این روایت را از یک گزارش معمولی درباره خسارت تجهیزات نظامی فراتر میبرد، موضوع نفوذ به عمق خاک ایران است.
عملیات در عمق سرزمینی یک کشور، بهخصوص در محیطی که احتمال شناسایی، رهگیری و واکنش پدافندی وجود دارد، نیازمند برتری اطلاعاتی و عملیاتی بسیار بالاست. کوچکترین اختلال در برنامهریزی میتواند یک مأموریت نفوذ را به عملیات بازیابی و نجات نیروها تبدیل کند.
از این زاویه، ادعای زمینگیر شدن هواپیماها و بالگردها، در صورت اثبات، اهمیت بیشتری از صرفاً تعداد هواگردهای منهدمشده پیدا میکند؛ زیرا نشان میدهد مسئله اصلی میتواند اختلال در زنجیره عملیات باشد؛ از نفوذ و انتقال نیرو گرفته تا خروج ایمن و بازیابی تجهیزات.
جنگ روایتها تازه آغاز شده است
در نهایت، آنچه درباره این عملیات منتشر شده، ترکیبی از روایتهای متضاد ایران و آمریکا است. واشنگتن بر مأموریت نجات و بازگرداندن نیروها تمرکز دارد و تهران بر هزینههایی که مدعی است آمریکا در جریان عملیات متحمل شده است.
در چنین شرایطی، تعیین نتیجه واقعی عملیات تنها با اتکا به بیانیههای رسمی دو طرف ممکن نیست و نیازمند بررسی شواهد مستقل است.
با این حال، یک نکته روشن است: در جنگهای امروز، خسارت نظامی تنها بخشی از ماجراست؛ توانایی هر طرف برای مدیریت روایت، حفظ روحیه نیروها و جلوگیری از تبدیل یک عملیات نظامی به بحران سیاسی نیز بخشی از نتیجه میدان محسوب میشود.
اگر ادعاهای مطرحشده درباره آسیبدیدن هواگردهای آمریکایی و زمینگیر شدن تجهیزات در خاک ایران در نهایت با شواهد مستقل تأیید شود، آنگاه عملیات مورد بحث را باید نه صرفاً یک مأموریت نجات، بلکه یک رویارویی پرهزینه دانست که میتواند محاسبات طرف مقابل درباره هزینه عملیات در عمق خاک ایران را تحت تأثیر قرار دهد.
