موضعگیریهای اخیر مقامهای آمریکایی، بهویژه اظهارات روز گذشته کریس رایت وزیر انرژی ایالات متحده، بار دیگر بنبست راهبردی واشنگتن در مواجهه با جمهوری اسلامی ایران را عیان کرد. تلاش برای پیوند زدن تهدید نظامی با ادعای تمایل به مذاکره، سنت دیرینه سیاست خارجی ایالات متحده است که این روزها بیش از هر چیز رنگ و بوی استیصال و ناکامی در برابر اراده ملی ایران را به خود گرفته است.
ادامه تهدیدات نظامی و اعتراف به شکست بازار
اعتراف وزیر انرژی آمریکا به اینکه «حساب باز کردن روی توافق با ایران در حال حاضر شرطبندی خوبی نیست» و هشدار به معاملهگران درباره عدم دستیابی سریع به توافق از طریق تنگه هرمز، به روشنی نشان میدهد که تحریمها و فشارهای همهجانبه غرب نتوانسته ایران را به تسلیم وادارد.
واشنگتن به خوبی دریافته است که ابتکار عمل در تحولات منطقهای و شریانهای حیاتی انرژی دیگر در دست اراده کاخ سفید نیست. تهدید به استفاده از نیروی نظامی در کنار اقرار به دستنیافتنی بودن خواستههای آمریکا، تناقض آشکاری است که ماهیت پوشالی بازدارندگی سنتی این کشور را در برابر ساختار قدرت منطقهای ایران به نمایش میگذارد.
دیپلماسی مستقل و ابتکارات منطقهای تهران
در نقطه مقابل این ادبیات تهاجمی اما بیثمر، موضعگیری سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه، درباره جزئیات توافق با عمان و تاکید بر اینکه این توافق چارچوبهای مستقل خود را دارد، نشاندهنده توانایی راهبردی تهران در مدیریت منافع ملی است. جمهوری اسلامی ایران همواره در تلاش بوده که روند دیپلماسی همسایگی و توافقات راهبردی خود با کشورهای منطقه را بر اساس منافع مشترک و به دور از باجخواهیهای واشنگتن پیش میبرد. مدیریت مستقل ترانزیت و ترتیبات امنیتی در تنگه هرمز، کارت بازی مهمی در دست ایران است که معادلات انرژی جهان را تحت تاثیر قرار داده و بازار جهانی را نسبت به آسیبپذیری سیاستهای تحریمی آمریکا هوشیار کرده است.
تلفیق تهدیدهای مقامهای آمریکایی با واقعبینی اجباری آنها در بازارهای انرژی، گویای این حقیقت است که ایران با اتکا به قدرت بازدارندگی بومی، تواناییهای دفاعی و دیپلماسی فعال منطقهای، هزینههای یکجانبهگرایی را برای واشنگتن به بالاترین حد رسانده است. پیام صریح تهران به غرب این است که فرمول کهنه فشار و تهدید دیگر کارایی ندارد و هرگونه ترتیبات منطقهای تنها از مسیر احترام متقابل و تامین کامل حقوق ایران میگذرد، نه با زبان زور و ادعاهای توخالی.
گفتنی است طبق گزارش رسانههای داخلی، کریس رایت، وزیر انرژی ایالات متحده روز گذشته در گفتوگویی مدعی شد «ایالات متحده مذاکره بر سر برنامه هستهای ایران را ترجیح میدهد، اما همچنان آماده استفاده از نیروی نظامی است. در ضمن، حساب باز کردن روی توافق با ایران در حال حاضر مطمئنا شرطبندی خوبی نیست.»
