جنگ سوم و تجاوز نظامی اخیر آمریکا به ایران وارد روز شصتویکم شده و از زمان آتشبس نقضشده میان دو کشور نیز ۱۵۶ روز گذشته است. در تازهترین تحولات، افزایش قیمت نفت به بالای ۱۰۰ دلار، ادامه تنشها در اطراف تنگه هرمز، تحولات میدانی یمن و اظهارات مقامهای آمریکایی درباره آینده جنگ، مهمترین محورهای تحولات روز پنجشنبه ۱۹ شهریور ۱۴۰۵ را تشکیل میدهد.
قیمت هر بشکه نفت برنت که روز چهارشنبه برای نخستین بار در ماههای اخیر از مرز ۱۰۰ دلار عبور کرده بود، در معاملات روز پنجشنبه همچنان بالای این سطح باقی ماند و به حدود 105دلار رسید. افزایش قیمت انرژی در شرایطی رخ داده که جنگ ایران و آمریکا و تنشهای مرتبط با تردد کشتیها در تنگه هرمز، نگرانیها درباره امنیت عرضه نفت در بازارهای جهانی را افزایش داده است.
دادههای اولیه ردیابی تردد کشتیها نیز نشان میدهد روز چهارشنبه تنها هفت کشتی از تنگه هرمز عبور کردهاند؛ رقمی که در روز سهشنبه ۱۲ فروند و میانگین ۱۰ روزه آن ۱۴ کشتی بوده است. البته برخی کشتیها هنگام عبور از این آبراه دستگاههای ردیابی خود را خاموش میکنند و در آمار ثبت نمیشوند.
در همین حال، گزارشهای منتشرشده درباره حملات اخیر ایران و آمریکا همچنان ادامه دارد. والاستریت ژورنال به نقل از منابع مطلع مدعی شده است که تلاش ایران برای هدف قرار دادن کشتیهای جنگی آمریکا با استفاده از موشکهای دارای کلاهکهای مانورپذیر، به اصابت نزدیکتر از دفعات گذشته شده است.
ترامپ از پایان جنگ گفت؛ تهران بر ادامه مقاومت تأکید دارد
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در تازهترین اظهارات خود بار دیگر مدعی پیروزی در جنگ با ایران شده و گفته است قیمت نفت پس از پیروزی آمریکا کاهش خواهد یافت. او همچنین مدعی شده که آمریکا کنترل تنگه هرمز را در اختیار دارد و حتی پیشنهاد تغییر نام این آبراه به «تنگه ترامپ» را مطرح کرده است.
ترامپ همچنین مدعی شده جنگ مدت کوتاهی پس از انتخابات میاندورهای آمریکا پایان خواهد یافت و گفته است ایران به امید تغییر شرایط سیاسی در آمریکا به مقاومت ادامه میدهد. او در بخش دیگری از سخنان خود ادعاهایی درباره برنامه هستهای ایران و فعالیت در محلی موسوم به «کوه کلنگ» مطرح کرده و از احتمال حمله به این محل سخن گفته است.
جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا نیز مدعی شده است که ایران دیگر گزینههای زیادی در اختیار ندارد و اگر ترامپ بخواهد، امکان دستیابی به توافق با تهران وجود دارد. ونس همچنین مدعی شده آمریکا صادرات نفت ایران را متوقف کرده و تهران دیگر درآمدی از بخش انرژی ندارد.
در مقابل، بلومبرگ به نقل از یک مقام ارشد ایرانی گزارش داده است که تهران تا زمانی که اطمینان پیدا نکند آمریکا در آینده برای حمله مجدد محتاط خواهد بود، به ادامه جنگ ادامه خواهد داد. این مقام همچنین گفته است در صورت ادامه حملات آمریکا به خاک و زیرساختهای ایران، تهران آماده تشدید حملات متقابل است.
بر اساس این گزارش، مقامهای ایرانی جنگ را تهدیدی موجودیتی تلقی میکنند و معتقدند برای جلوگیری از تکرار حمله آمریکا، باید هزینههای بیشتری به واشنگتن تحمیل شود. همزمان، برخی مقامهای ایرانی بر ضرورت مذاکره برای کاهش فشارهای اقتصادی تأکید کردهاند، اما بازگشت به مسیر مذاکره را مشروط به لغو محاصره و بازگشت آمریکا به ترتیبات پیشین دانستهاند.
تحولات یمن و بابالمندب؛ جبهه جدید بحران
همزمان با ادامه جنگ ایران و آمریکا، تحولات یمن نیز به یکی از مهمترین محورهای بحران منطقه تبدیل شده است. گزارشهایی از پیشروی انصارالله در امتداد ساحل دریای سرخ و نزدیک شدن این گروه به کنترل شهرهای ساحلی از جمله المخا و ذباب منتشر شده است.
الجزیره نیز گزارش داده است که شهر راهبردی المخا در غرب استان تعز در اختیار انصارالله قرار گرفته؛ ادعایی که در برخی گزارشهای دیگر نیز تکرار شده است. بر اساس این گزارشها، کنترل این منطقه میتواند موقعیت انصارالله را در نزدیکی تنگه بابالمندب تقویت کند.
رویترز نیز به نقل از منابع نظامی دولت یمن گزارش داده است که انصارالله در امتداد ساحل دریای سرخ به سمت المخا و ذباب پیشروی کرده و به افزایش نفوذ بر بابالمندب نزدیکتر شده است. این تنگه یکی از مسیرهای مهم انتقال نفت و کالا میان دریای سرخ، خلیج عدن و اقیانوس هند محسوب میشود.
تحلیلگران هشدار دادهاند که تثبیت حضور انصارالله در سواحل غربی یمن میتواند فشار بیشتری بر مسیرهای کشتیرانی بینالمللی وارد کند؛ بهویژه در شرایطی که تنگه هرمز نیز تحت تأثیر مستقیم جنگ ایران و آمریکا قرار گرفته است.
در همین حال، سخنگوی وزارت امور خارجه پاکستان ادعای ارسال پیام اسلامآباد به تهران درباره تحولات یمن را رد کرده و گفته است هیچ موضوعی درباره پاسخ نظامی پاکستان در دست بررسی نیست. او همچنین تأکید کرده توافق مکه ماهیتی دفاعی دارد و تصمیمی برای گسترش یا پیوستن عضو جدید به آن گرفته نشده است.
پاکستان همچنین بار دیگر بر حق ایران برای توسعه برنامه صلحآمیز هستهای بهعنوان عضو پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای تأکید کرده است.
در مجموع، تحولات روز شصتویکم جنگ نشان میدهد بحران ایران و آمریکا دیگر صرفاً به رویارویی مستقیم دو طرف محدود نمانده و پیامدهای آن در بازار انرژی، تردد کشتیها در تنگه هرمز، تحولات یمن و امنیت بابالمندب نیز در حال گسترش است؛ در حالی که همزمان اظهارات متناقض درباره پایان جنگ و امکان توافق، چشمانداز سیاسی بحران را همچنان مبهم نگه داشته است.
صدای انفجار در قشم و سیریک
در تازهترین تحولات، گزارشهایی از شنیده شدن صدای انفجار در قشم، سیریک و میناب منتشر شده و همزمان مقامهای محلی درباره منشأ برخی از این صداها توضیحاتی ارائه کردهاند.
دقایقی پیش صدای انفجاری شدید در قشم شنیده شد. هنوز مشخص نیست این صدا از سمت دریا بوده یا ناشی از اصابت پرتابه در محدوده قشم بوده است. منابع محلی در نخستین لحظات پس از این حادثه اظهارنظر رسمی درباره جزئیات آن نداشتند.
استانداری هرمزگان نیز ماهیت صداهای شنیدهشده در قشم را از سمت دریا عنوان کرده است. همزمان گزارشهایی از شنیده شدن صدای چند انفجار در مناطق ساحلی سیریک و شهرستان میناب منتشر شد.
در ادامه، منابع رسمی اعلام کردند مناطقی از سیریک مورد اصابت پرتابه قرار گرفته است. جزئیات دقیق این حادثه و خسارات احتمالی آن در حال بررسی است.
آسیب به جنگندههای آمریکایی در اردن؛ ادعای ترامپ درباره پایان جنگ
همزمان با تحولات هرمزگان، شبکه سیبیاس به نقل از منابع مطلع گزارش داده است که در جریان حمله ایران به پایگاه هوایی موفقالسلطی در اردن، چندین جنگنده آمریکایی آسیب دیدهاند.
بر اساس این گزارش، حدود هشت فروند جنگنده اف-۱۵ آمریکا آسیبهای جزئی دیدهاند و گفته شده این جنگندهها بار دیگر به چرخه عملیاتی بازگشتهاند. همچنین یک فروند هواپیمای A-10 تاندربولت هدف اصابت قرار گرفته و یکی از بالهای آن آسیب جدی دیده است.
منابع مذکور همچنین اعلام کردهاند نیروهای آمریکایی در اردن برای مقابله با حملات ایران بیش از ۳۰ فروند موشک پاتریوت شلیک کردهاند. این موضوع در حالی مطرح شده که مقامهای آمریکایی پیشتر درباره کاهش سریع ذخایر موشکهای پاتریوت و برخی مهمات هدایتشونده دقیق ابراز نگرانی کرده بودند.
در سطح سیاسی نیز دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، مدعی شده است که جنگ بلافاصله پس از انتخابات این کشور پایان خواهد یافت. او همچنین از احتمال دستیابی به توافقی با ایران سخن گفته، اما مدعی شده موضوعات مورد نظر واشنگتن فراتر از پرونده هستهای خواهد بود.
ترامپ همچنین مدعی شده است که قیمت نفت پس از انتخابات کاهش خواهد یافت و آمریکا به دنبال توافقی گستردهتر با ایران است.
در همین حال، رئیسجمهور آمریکا در اظهاراتی دیگر مدعی پیروزی آمریکا در جنگ با ایران شده و درباره تنگه هرمز نیز ادعاهایی مطرح کرده است؛ ادعاهایی که در شرایط ادامه تنشهای نظامی و امنیتی منطقه مطرح شدهاند. دونالد ترامپ در ادعایی مضحک نیز گفت: «یک جای دیگر هم هست به نام «کوه کلنگ» (Pickaxe Mountain)، جای خوبی است. شاید مجبور شویم آنجا هم یک حملهٔ دیگر انجام دهیم، چون یک نفر گفته بود در آن محل کمی تحرک مشاهده شده است.»
پاکستان: بهزودی تفاهم بهتری میان ایران و آمریکا حاصل میشود
همزمان با ادامه درگیریهای نظامی، سفیر پاکستان در روسیه از احتمال شکلگیری تفاهم جدید میان ایران و آمریکا خبر داده است.
فیصل نیاز ترمیزی، سفیر پاکستان در روسیه، در حاشیه مجمع اقتصادی شرق در گفتوگو با ریانووستی اظهار کرد که اسلامآباد با وجود تشدید تنشها همچنان معتقد است بهزودی تفاهم بهتری میان جمهوری اسلامی ایران و آمریکا حاصل خواهد شد.
او گفت پاکستان به عنوان یک میانجی صادق میان تهران و واشنگتن عمل میکند و مسائل دو طرف باید از مسیر گفتوگو، دیپلماسی و مذاکره حل شود.
به گفته سفیر پاکستان، اسلامآباد تشدید تنشها را فرصتی برای جلوگیری از تبدیل شدن بحران به یک درگیری گسترده منطقهای یا حتی بینالمللی میداند.
این اظهارات در شرایطی مطرح شده که تلاشهای پیشین پاکستان برای میانجیگری میان ایران و آمریکا به یک یادداشت تفاهم منجر شده بود؛ با این حال، طبق روایت ارائهشده از سوی مقام پاکستانی، نقض برخی تعهدات و ادامه اقدامات نظامی مانع از اجرای کامل ترتیبات پیشبینیشده شد.
در کنار این تحولات، مقامهای ایرانی نیز همچنان بر استقلال تصمیمگیری گروههای منطقهای تأکید کردهاند. اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه، در واکنش به اظهارات مارکو روبیو درباره نقش ایران در تحولات یمن، اعلام کرده است که این ادعاها نمیتواند واقعیتهای منطقه را تغییر دهد.
همزمان، گزارشهایی درباره احتمال مهندسی معکوس یک خودروی زیرآبی خودران آمریکایی در ایران منتشر شده است. رویترز گزارش داده که ایران پس از به دست آوردن یک فروند Dive-LD ساخت شرکت Anduril ممکن است از فناوری آن برای بررسی و مطالعه سامانههای پیشرفته زیرسطحی استفاده کند.
مجموع این تحولات نشان میدهد جنگ ایران و آمریکا در روز شصتویکم همچنان در ابعاد نظامی، سیاسی و دیپلماتیک ادامه دارد و در کنار درگیریهای میدانی، تلاشها برای یافتن مسیر مذاکره و جلوگیری از گسترش دامنه بحران نیز در جریان است.
