نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی روز سهشنبه اعلام کرد نیروهای ایرانی در جریان یک اقدام عملیاتی و اطلاعاتی، یک زهپاد پیشرفته متعلق به ارتش آمریکا را در ورودی تنگه هرمز رهگیری و در اختیار گرفتهاند.
بر اساس گزارشهای منتشرشده، این شناور از مدل خودکار Dive-LD است که برای اجرای عملیات شناسایی دوربرد و دیگر مأموریتهای زیرسطحی طراحی شده و در شمار نسل جدید تجهیزات نظامی بدون سرنشین قرار میگیرد.
این سامانه برای انجام مأموریتهای طولانیمدت با حداقل مداخله انسانی طراحی شده است و طبق مشخصاتی که شرکت سازنده اعلام کرده، قابلیت فعالیت طولانی در شرایط سخت را دارد.
خبرگزاری رویترز در گزارشی درباره این رویداد نوشت که اگرچه ارتش آمریکا و شرکت اندوریل، سازنده این زهپاد، تلاش کردهاند اهمیت تصرف آن توسط ایران را کاهش دهند، این اتفاق میتواند فرصتی برای تهران جهت مطالعه فناوری و مهندسی معکوس این سامانه فراهم کند.
رویترز این رویداد را از منظر سوابق پیشین نیز قابل توجه دانست و به ماجرای به دست گرفتن پهپاد شناسایی رادارگریز RQ-170 آمریکا توسط ایران در سال ۲۰۱۱ اشاره کرد.
بر اساس این گزارش، پس از در اختیار گرفتن RQ-170، باراک اوباما، رئیسجمهور وقت آمریکا، از ایران خواست این پهپاد را بازگرداند؛ اما ایران مدتی بعد از مهندسی معکوس آن خبر داد و نمونه بومیشده این پهپاد را به نمایش گذاشت.
رویترز به نقل از تحلیلگران نوشت که ایران احتمالاً از این زهپاد به برتری نظامی قاطعی دست نخواهد یافت، اما این رویداد میتواند از نظر تبلیغاتی برای تهران یک موفقیت و برای تلاشهای واشنگتن در نمایش برتری فناورانه، یک عقبنشینی ناخوشایند تلقی شود.
در همین حال، برخی نمایندگیهای دیپلماتیک ایران در واکنش به این اتفاق در شبکه اجتماعی ایکس، با ادبیاتی کنایهآمیز به در اختیار گرفتن این شناور آمریکایی واکنش نشان دادند.
سفارت ایران در غنا در پیامی، تصرف این زهپاد در تنگه هرمز را به کنایه مورد اشاره قرار داد و سفارت ایران در حیدرآباد نیز از سوی دیگر با انتشار پیامی، بهصورت طنزآمیز از آمادهسازی مهندسان ایرانی برای بررسی این سامانه خبر داد.
در مقابل، تیم هاوکینز، کاپیتان نیروی دریایی آمریکا و عضو ارشد فرماندهی مرکزی این کشور، تلاش کرد اهمیت این حادثه را کاهش دهد. او مدعی شد زهپاد مذکور یک مدل قدیمی و دچار نقص فنی بوده و اطلاعات حساس یا تجهیزات سونار و رادار طبقهبندیشده را حمل نمیکرده است.
با این حال، برایان کلارک، پژوهشگر ارشد و مدیر مرکز مفاهیم و فناوری دفاعی مؤسسه هادسون، گفت ایران تقریباً به طور قطع تلاش خواهد کرد سختافزار این سامانه را بررسی کند.
به گفته وی، اگرچه نرمافزار این زهپاد از سازوکارهای حفاظتی برخوردار است، مهندسان ایرانی میتوانند بخشهای مکانیکی آن را مهندسی معکوس کنند. کلارک همچنین به سابقه ایران در مهندسی معکوس تجهیزات و هواپیماهای آمریکایی اشاره کرده است.
در همین حال، رویترز به تفاوت میان روایت نیروی دریایی آمریکا و شرکت اندوریل درباره وضعیت و تواناییهای Dive-LD اشاره کرده است.
مقامات نیروی دریایی آمریکا مدعی شدهاند این شناور، یک مدل قدیمی بوده که دچار نقص فنی شده و پس از رها شدن و بیحرکت ماندن در آب، توسط نیروهای ایرانی بازیابی شده است.
در مقابل، شرکت اندوریل Dive-LD را یکی از قابلاعتمادترین و انعطافپذیرترین خودروهای زیرآبی خودران بزرگ خود معرفی کرده و اعلام کرده است که این سامانه توانایی فعالیت تا ۱۰ روز در شرایط سخت را دارد.
این زهپاد علاوه بر استفاده در برنامههای نیروی دریایی آمریکا، به عنوان یک خودروی آزمایشی در توسعه زهپاد بزرگ استرالیا با نام «کوسه شبح» (Ghost Shark) نیز مورد استفاده قرار گرفته است.
پالمر لاکی، بنیانگذار شرکت اندوریل، نیز با اشاره به این حادثه در صفحه شخصی خود در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که این سامانه برای عملیات در محیطهای پرخطر طراحی شده و ماهها در منطقه تحت مسئولیت فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) فعالیت داشته است.
وی همچنین تأکید کرده است که این نوع زیردریایی تهاجمی از جمله محصولات تولید انبوه شرکت اندوریل به شمار میرود.
مجموع این مواضع، در حالی که روایتهای متفاوتی درباره علت از دست رفتن و میزان اهمیت عملیاتی این زهپاد مطرح شده، بار دیگر موضوع امنیت تجهیزات بدون سرنشین و خطر دستیابی طرف مقابل به فناوریهای مورد استفاده در آنها را در کانون توجه قرار داده است.