شرکت آمریکایی انویدیا اعلام کرده است که هاگینگ فیس، یکی از مهمترین پلتفرمهای مدلهای هوش مصنوعی متنباز و «وزنباز» را به ارزش ۱۳ میلیارد دلار خریداری میکند. این معامله در حالی انجام میشود که هاگینگ فیس به یکی از پایههای اصلی توسعه هوش مصنوعی متنباز در اروپا تبدیل شده است.
هاگینگ فیس فعالیت خود را در ابتدا به عنوان یک پیامرسان برای نوجوانان آغاز کرد، اما به مرور به بستری جهانی برای میزبانی و توسعه مدلهای هوش مصنوعی تبدیل شد. با وجود انجام بخش اصلی این معامله در آمریکا، بنیانگذاران هاگینگ فیس فرانسوی هستند و حدود نیمی از کارکنان این شرکت در پاریس فعالیت میکنند.
اهمیت این خرید برای اروپا از آنجا ناشی میشود که اتحادیه اروپا در سالهای اخیر تلاش کرده است با توسعه فناوریهای بومی و مدلهای متنباز، وابستگی خود به غولهای فناوری آمریکایی را کاهش دهد.
معاملهای که بروکسل را به فکر فرو میبرد
انویدیا که بزرگترین شرکت بورسی جهان از نظر ارزش بازار محسوب میشود، در سال گذشته سرمایهگذاری و فعالیت خود در حوزه مدلهای هوش مصنوعی متنباز را افزایش داده است. از سوی دیگر، شرکتهای اروپایی که توان مالی آموزش مدلهایی در سطح OpenAI یا Anthropic را ندارند، از پلتفرمهایی مانند هاگینگ فیس برای توسعه راهکارهای اختصاصی استفاده میکنند.
کلمان دولانگ، همبنیانگذار هاگینگ فیس، پیشتر بر اهمیت مدلهای متنباز تأکید کرده و گفته بود این مدلها امکان بررسی بهتر سوگیریها و منابع اطلاعاتی را فراهم میکنند؛ موضوعی که در مدلهای اختصاصی و بسته دشوارتر است.
از همین رو، انتقال مالکیت یکی از مهمترین زیرساختهای نرمافزاری هوش مصنوعی متنباز به یک شرکت آمریکایی میتواند برای بروکسل یک پرسش اساسی ایجاد کند: آیا توسعه هوش مصنوعی متنباز به کاهش وابستگی اروپا کمک میکند یا در نهایت وابستگی جدیدی به شرکتهای آمریکایی ایجاد خواهد کرد؟
استقلال دیجیتال اروپا در برابر وابستگی فناورانه
اتحادیه اروپا طی سالهای گذشته قوانین و مقررات گستردهای برای مدیریت هوش مصنوعی وضع کرده و همزمان به دنبال تقویت زنجیره فناوری در داخل قاره بوده است. شرکتهایی مانند ASML در حوزه تجهیزات تولید تراشه و برخی شرکتهای اروپایی در زمینه مدلهای هوش مصنوعی و فناوری صوتی نیز بخشی از این زنجیره را تشکیل میدهند.
مدلهای باز همچنین میتوانند به دولتها و نهادهای عمومی اجازه دهند مدلهای هوش مصنوعی را با دادههای حساس خود و در مراکز داده داخلی اجرا و شخصیسازی کنند. از این منظر، کاهش وابستگی به تأمینکنندگان خارجی یکی از اهداف مهم سیاستگذاران اروپایی محسوب میشود.
با این حال، خرید هاگینگ فیس توسط انویدیا این نگرانی را مطرح کرده که اروپا در حالی برای ساخت مراکز داده و زیرساختهای مستقل تلاش میکند که بخش مهمی از نرمافزار و اکوسیستم مورد استفاده در این زیرساختها ممکن است تحت مالکیت شرکتهای آمریکایی قرار گیرد.
فرصتی برای کسبوکارهای کوچک
در مقابل، این معامله میتواند برای پژوهشگران و شرکتهای کوچک اروپایی نیز فرصتهایی ایجاد کند. دسترسی گسترده به مدلهای باز با هزینه کمتر، امکان توسعه و شخصیسازی ابزارهای هوش مصنوعی را برای مجموعههایی فراهم میکند که توان رقابت مالی با غولهای فناوری را ندارند.
هاگینگ فیس نیز طی سالهای گذشته بر همین نقش تأکید داشته و مدلهای متنباز را ابزاری برای تقویت رقابت و توزیع گستردهتر ظرفیتهای نوآوری معرفی کرده است.
اکنون پاریس و بروکسل باید میان دو هدف تعادل برقرار کنند؛ استفاده از ظرفیت سرمایه و فناوری شرکتهای آمریکایی از یک سو و حفظ استقلال راهبردی و حاکمیت دیجیتال اروپا از سوی دیگر. نتیجه بررسیهای نظارتی درباره این معامله میتواند بر آینده سیاست فناوری اروپا نیز اثرگذار باشد.
