تنش میان ایران و آمریکا با اعمال تحریمهای جدید اقتصادی واشنگتن افزایش یافته و تنگه هرمز همچنان یکی از اصلیترین محورهای این تقابل است. اظهارات مقامهای آمریکایی درباره میزان عبور نفت از این آبراه، در حالی مطرح میشود که دادههای ردیابی کشتیرانی از کاهش شدید تردد کشتیها حکایت دارد.
بر اساس آمارهای مطرحشده، پیش از تشدید تنشها روزانه نزدیک به ۲۰ میلیون بشکه نفت و بخش قابل توجهی از گاز طبیعی مایعشده از تنگه هرمز عبور میکرد؛ اما در روزهای اخیر تعداد کشتیهای عبوری به شکل محسوسی کاهش یافته است.
هرمز؛ برگ برنده یا پاشنه آشیل؟
تنگه هرمز سالها یکی از مهمترین اهرمهای ژئوپلیتیکی ایران در برابر فشارهای غربی بوده است، اما ادامه ناامنی در این مسیر میتواند برای خود ایران نیز هزینهزا باشد. کاهش تردد دریایی علاوه بر صادرات نفت، واردات کالاهای اساسی، مواد اولیه و سایر تجارتهای دریایی کشور را تحت تأثیر قرار میدهد.
از سوی دیگر، ادامه این وضعیت ممکن است کشورهای منطقه را به سمت توسعه مسیرهای جایگزین انتقال نفت سوق دهد؛ موضوعی که در بلندمدت میتواند از اهمیت راهبردی هرمز بکاهد.
سناریوی جنگ اقتصادی
در چنین شرایطی، آمریکا میتواند بدون گسترش درگیری مستقیم نظامی، از ابزارهایی مانند تحریم، محدودیتهای مالی، افزایش هزینه بیمه کشتیرانی و فشار بر تجارت دریایی برای تشدید فشار اقتصادی بر ایران استفاده کند.
کاهش درآمدهای ارزی و دشوار شدن واردات مواد اولیه و کالاهای اساسی نیز میتواند هزینه تولید، نرخ ارز و قیمت کالاها را تحت تأثیر قرار دهد و فشار بیشتری بر خانوارها وارد کند.
راه خروج از بحران
ادامه وضعیت موجود، فشار اقتصادی را برای ایران افزایش میدهد و در عین حال میتواند پیامدهای بلندمدتی برای تجارت منطقهای داشته باشد. در چنین شرایطی، کاهش تنشهای منطقهای و فعالتر شدن مسیرهای دیپلماتیک میتواند به کاهش ریسک تجارت دریایی و جلوگیری از تشدید فشار بر اقتصاد کشور کمک کند.
