کاهش ناترازی انرژی یک ضرورت است و نمیتوان با شعار و تعویق، مسئله مصرف و کمبود بنزین را برای همیشه حلنشده باقی گذاشت. اما اصلاح قیمت، لزوماً تنها راه اصلاح مصرف نیست و مهمتر از آن، نحوه اجرای اصلاحات است.
در شرایطی که اقتصاد خانوار تحت فشار است و جامعه با تورم و کاهش قدرت خرید مواجه است، افزایش قیمت بنزین میتواند یک شوک چندلایه ایجاد کند؛ از حملونقل و هزینه تولید گرفته تا قیمت کالاها و انتظارات تورمی.
این نگرانی زمانی جدیتر میشود که کشور همزمان با فشارهای خارجی و تهدیدهای امنیتی روبهروست. هر تصمیم اقتصادی که بتواند نارضایتی گسترده ایجاد کند، ممکن است فراتر از آثار اقتصادی خود، ظرفیت ایجاد التهاب اجتماعی و زمینه سوءاستفاده جریانهای بیرونی را نیز فراهم کند.
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس، نیز اخیراً با اشاره به همین نگرانی تأکید کرده است که حل چالش بنزین باید با «برنامهریزی جامع و بسیار هوشمند» انجام شود و کاهش مصرف باید به شیوهای باشد که «بیشترین عدالت و کمترین نارضایتی» را ایجاد کند و فرصت سوءاستفاده را از دشمن بگیرد.
این گزاره یک پیام مهم برای سیاستگذار دارد: مسئله فقط این نیست که بنزین چقدر ارزان است؛ مسئله این است که جامعه چقدر توان تحمل شوک افزایش قیمت را دارد.
اگر قرار است اصلاحی انجام شود، باید پیش از اعلام قیمت جدید، برای آثار تورمی، حملونقل، معیشت خانوارها، حمایت از اقشار آسیبپذیر و اقناع افکار عمومی برنامه داشت.
در غیر این صورت ممکن است دولت بخشی از ناترازی انرژی را کاهش دهد، اما همزمان ناترازی اجتماعی را افزایش دهد.
در شرایط حساس امروز، بنزین فقط یک کالای اقتصادی نیست؛ یک متغیر مهم در تابآوری اجتماعی است.
کاهش ناترازی انرژی، نباید به قیمت افزایش ناترازی اجتماعی تمام شود.
