عماد رفیعی روز پنجشنبه در جمع خبرنگاران اظهار کرد: در جریان جنگ، تنها یکی از واحدهای پالایشی بهصورت مستقیم مورد اصابت قرار گرفت که حدود نیمی از ظرفیت خود را از دست داد. همچنین آسیب به انبار نفت ری و برخی پالایشگاههای گازی پارس جنوبی، بر تولید و زنجیره تامین فرآوردهها اثر گذاشت.
وی افزود: در مقطعی حدود ۲۳۰ هزار بشکه از تولید کشور از دست رفت، اما بخش قابلتوجهی از این ظرفیت بازیابی شده و نزدیک به ۵۰ درصد آن بازگشته است. ضمن آنکه پالایشگاه ستاره خلیجفارس نیز همچون گذشته با ظرفیت کامل در سرویس قرار دارد و آسیبی به ظرفیت تولید آن وارد نشده است.
رفیعی با اشاره به آسیب انبار نفت ری یادآورشد: این حادثه بهطور مقطعی بر عملیات لجستیک و توزیع بنزین اثر گذاشت، اما حتی در روز وقوع حادثه و در میانه جنگ نیز توزیع بنزین در تهران متوقف نشد و کمبودی در عرضه رخ نداد.
وی ادامه داد: عملیات بازیابی مخازن در حال انجام است و اکنون حدود ۵۰ درصد ظرفیت این انبار برای عملیات لجستیک مورد استفاده قرار میگیرد. بخش دیگری از نیاز تهران نیز از پالایشگاههای کشور، از جمله پالایشگاه اراک، تامین میشود؛ ضمن اینکه پیش از جنگ نیز سهمی از بنزین مورد نیاز تهران از این پالایشگاه تامین میشد.
مدیر دفتر مدیریت مصرف شرکت ملی پالایش و پخش درباره افزایش ظرفیت تولید بنزین اظهار کرد: ظرفیت تولید بنزین کشور پیشتر به حدود ۱۱۰ میلیون لیتر در روز رسیده بود و اکنون با استفاده بیشتر از ظرفیت پتروشیمیها، این رقم افزایش یافته است. در کنار پالایشگاه ستاره خلیجفارس، پتروشیمی نوری نیز بخشی از تولید خود را در اختیار شبکه تامین بنزین قرار داده است.
وی خاطر نشان کرد: با اقدامات انجامشده در پالایشگاه آبادان، تولید این پالایشگاه افزایش یافت و بخشی از خوراک آن در اختیار پتروشیمی بوعلی قرار گرفت. اکنون روزانه نزدیک به ۹ میلیون لیتر بنزین از پتروشیمی بوعلی دریافت میشود و مجموع ظرفیت تولید بنزین در پالایشگاهها و پتروشیمیها به حدود ۱۳۰ میلیون لیتر در روز رسیده است.
رفیعی با تاکید بر موقتی بودن این راهکار اذعان داشت: تامین بنزین از پتروشیمیها از نظر هزینه، تفاوت معناداری با واردات برای دولت ندارد؛ زیرا این محصولات پیش از این قابلیت صادرات داشتند. از این رو، استفاده از ظرفیت پتروشیمیها میتواند مشکل را در کوتاهمدت مدیریت کند، اما راهحل پایدار ناترازی بنزین نیست.
وی رشد مصرف بنزین را چالش اصلی کشور دانست و ادامه داد: نقطه عطف تراز تولید و مصرف بنزین به سال ۱۳۹۹ بازمیگردد؛ سالی که بهرهبرداری از پالایشگاه ستاره خلیجفارس، کاهش مصرف ناشی از همهگیری کرونا و اصلاح قیمت بنزین در اواخر سال ۱۳۹۸، همزمان رخ داد.
رفیعی اضافه کرد: در سال ۱۳۹۹، بنزین به نخستین کالای صادراتی غیرنفتی ایران تبدیل شد و حدود سه میلیارد دلار ارزآوری داشت؛ اما اکنون کشور با واردات بنزین مواجه است که هزینهای در حدود سه میلیارد دلار به همراه دارد. این تغییر، در مجموع نزدیک به ۶ میلیارد دلار فشار بر تراز ارزی کشور وارد میکند و میتواند آثار تورمی داشته باشد.
وی با اشاره به روند مصرف بنزین اظهار کرد: متوسط مصرف روزانه بنزین در سال ۱۴۰۱ حدود ۹۸ میلیون لیتر، در سال ۱۴۰۳ حدود ۱۲۳ میلیون لیتر و در سال ۱۴۰۴ حدود ۱۲۹ میلیون لیتر بوده است. پیشبینی میشد در صورت نبود شرایط جنگی، مصرف امسال از ۱۳۴ میلیون لیتر در روز عبور کند؛ با این حال، برآورد فعلی برای میانگین مصرف تا پایان سال حدود ۱۳۲ میلیون لیتر در روز است.
رفیعی افزود: در برخی روزهای اخیر، مصرف بنزین حتی به حدود ۱۵۳ میلیون لیتر در روز رسید. رشد متوسط سالانه مصرف در پنج سال گذشته بین ۶ تا هشت درصد بوده که روندی کمسابقه و نگرانکننده به شمار میرود.
وی یکی از عوامل رشد مصرف را فاصله میان تولید و اسقاط خودرو دانست و تاکید کرد: در سال ۱۴۰۳ حدود یک میلیون و ۲۴۰ هزار دستگاه خودرو تولید شد، اما شمار خودروهای اسقاطی حدود ۲۴۹ هزار دستگاه بود. در سال ۱۴۰۴ نیز روند اسقاط خودرو با فاصله قابلتوجهی از تولید قرار دارد.
مدیر دفتر مدیریت مصرف شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی ایران گفت: بر اساس هدفگذاری برنامه هفتم پیشرفت، باید سالانه ۵۰۰ هزار دستگاه خودرو از رده خارج شود، اما میانگین اسقاط خودرو در پنج سال اخیر کمتر از ۱۰۰ هزار دستگاه بوده است؛ بنابراین تا رسیدن به هدف تعیینشده فاصله زیادی وجود دارد.
وی کاهش مصرف سیانجی را نیز از عوامل تشدید ناترازی بنزین برشمرد و یادآورشد: مصرف روزانه سیانجی در سال ۱۴۰۰ به حدود ۲۴.۷ میلیون مترمکعب رسید، اما این میزان در سالهای بعد روند نزولی پیدا کرد و سال گذشته به حدود ۱۵.۸ میلیون مترمکعب رسید. پیشبینی میشود در صورت نبود سیاست موثر، مصرف سیانجی امسال به کمتر از ۱۵ میلیون مترمکعب در روز برسد.
رفیعی اعلام کرد: هر مترمکعب سیانجی معادل یک لیتر بنزین است؛ بنابراین کاهش حدود ۱۵ میلیون مترمکعبی مصرف سیانجی، فشاری معادل نیاز روزانه کشور به واردات ۱۵ میلیون لیتر بنزین ایجاد کرده است.
مدیر دفتر مدیریت مصرف پالایش و پخش فرآوردههای نفتی ایران، فرسودگی و تضعیف ناوگان حملونقل عمومی را عامل مهم دیگر افزایش مصرف سوخت دانست و گفت: بهجزء تهران که در سالهای اخیر اقدامهایی برای توسعه حملونقل عمومی انجام شده، در بسیاری از شهرهای کشور ناوگان عمومی، بهویژه اتوبوسها، با فرسودگی و کاهش ظرفیت مواجه است.
رفیعی با تاکید بر ضرورت اولویتبخشی به توسعه اتوبوسرانی اظهار کرد: توسعه خطوط مترو در کلانشهرها ضروری است، اما بهدلیل هزینه سنگین ساخت و زمان طولانی بازگشت سرمایه، در بسیاری از شهرها توسعه ناوگان اتوبوسرانی میتواند راهکاری اقتصادیتر و سریعتر برای کاهش استفاده از خودروی شخصی و مهار مصرف بنزین باشد.