فیصل بن فرحان، وزیر خارجه عربستان سعودی، در تماسهای تلفنی جداگانه با محمد بن عبدالرحمان آل ثانی، وزیر خارجه قطر، و بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان، درباره آخرین تحولات منطقه گفتوگو کرد.
بر اساس گزارش العربیه، محور اصلی این رایزنیها بررسی تحولات منطقه و تأکید بر تداوم هماهنگی میان سه کشور بوده است. وزیر خارجه عربستان همچنین بر اهمیت ادامه رایزنیهای دیپلماتیک با هدف تقویت تلاشها برای حفظ امنیت و ثبات منطقه تأکید کرده است.
چرا ریاض، دوحه و مسقط به دنبال هماهنگی بیشتر هستند؟
اهمیت این تماسها صرفاً به یک رایزنی معمول دیپلماتیک محدود نمیشود. عربستان، قطر و عمان هر سه در تحولات منطقهای نقش مهمی دارند، اما رویکردهای متفاوتی در قبال بحرانهای منطقهای و روابط با بازیگران اصلی دارند.
عربستان طی سالهای اخیر تلاش کرده است از طریق دیپلماسی و کاهش تنش، فضای امنیتی پیرامون خود را مدیریت کند. قطر نیز به دلیل روابط گسترده با طیفهای مختلف بازیگران منطقهای و بینالمللی، ظرفیت مهمی برای میانجیگری دارد. عمان هم سابقه طولانی در ایفای نقش میانجی و انتقال پیام میان طرفهای متخاصم دارد.
همین تفاوت رویکردها میتواند هماهنگی میان سه کشور را به یک ابزار دیپلماتیک مهم برای مدیریت بحران تبدیل کند.
پیام مهم تماسهای سهجانبه
تأکید همزمان بر «هماهنگی»، «رایزنی» و «تلاشهای دیپلماتیک» نشان میدهد کشورهای منطقه دستکم در سطح سیاسی به دنبال جلوگیری از تبدیل اختلافات موجود به یک بحران گستردهتر هستند.
برای عربستان، حفظ امنیت منطقه مستقیماً با امنیت انرژی، سرمایهگذاری و برنامههای اقتصادی این کشور ارتباط دارد. قطر نیز بهعنوان یکی از بازیگران مهم انرژی جهان، از بیثباتی منطقه متضرر خواهد شد. عمان هم به دلیل موقعیت جغرافیایی و نقش آن در مسیرهای دریایی منطقه، ثبات خلیج فارس را یک مسئله راهبردی میداند.
عمان؛ حلقه مهم در دیپلماسی منطقه
در این میان، حضور عمان در چنین رایزنیهایی اهمیت ویژهای دارد. مسقط در سالهای گذشته بارها تلاش کرده است میان ایران و کشورهای غربی یا میان طرفهای درگیر در بحرانهای منطقهای نقش میانجی ایفا کند.
از این منظر، هماهنگی عربستان و قطر با عمان میتواند فراتر از تبادل نظر سیاسی باشد و به معنای استفاده از ظرفیت دیپلماتیک مسقط برای کاهش تنشها و باز نگه داشتن کانالهای ارتباطی باشد.
آیا یک ابتکار دیپلماتیک جدید در راه است؟
در شرایط فعلی نمیتوان صرف تماسهای تلفنی میان وزیران خارجه سه کشور را به معنای شکلگیری یک ابتکار دیپلماتیک جدید دانست؛ با این حال، تکرار چنین رایزنیهایی میتواند زمینهساز یک موضع هماهنگتر در قبال تحولات منطقه شود.
نکته مهم این است که کشورهای عربی خلیج فارس بیش از گذشته دریافتهاند که تشدید بحرانهای امنیتی، هزینه آن را تنها به بازیگران اصلی منازعه محدود نمیکند و میتواند اقتصاد، انرژی، تجارت و امنیت آنها را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
بنابراین، هماهنگی ریاض، دوحه و مسقط را میتوان بخشی از تلاش گستردهتر کشورهای منطقه برای مدیریت بحران پیش از سرایت آن به حوزههای اقتصادی و امنیتی دانست. اینکه این رایزنیها در نهایت به یک ابتکار عملی برای کاهش تنش منجر شود، به تحولات روزهای آینده و میزان همراهی سایر بازیگران منطقهای بستگی خواهد داشت.
