ظریف روز پنجشنبه ۲۸ آبان در نشست رونمایی و بررسی کتاب «تاریخ یک همسایگی؛ روابط ایران و عراق در گذر زمان» با بیان اینکه آغازکنندگان جنگها معمولاً پیش از انتخاب مسیر درست، مرتکب اشتباهات متعددی میشوند، به تجربه خود از حضور در نمایندگی ایران نزد سازمان ملل متحد در نیویورک اشاره کرد.
او گفت پس از آزادی خرمشهر در سال ۱۳۶۱ برای ادامه تحصیل در مقطع دکترا به دانشگاه کلمبیا رفت و در همان زمان فعالیت خود را بهعنوان کارمند محلی نمایندگی ایران در سازمان ملل آغاز کرد. به گفته ظریف، نخستین موضوعی که در این مسئولیت با آن روبهرو شد، جنگ ایران و عراق و نحوه مواجهه با شورای امنیت بود.
وزیر امور خارجه پیشین ایران با انتقاد از عملکرد شورای امنیت در جریان جنگ ایران و عراق اظهار کرد که این نهاد از سال ۱۹۸۲ در قبال حقوق مردم ایران رفتارهایی ناعادلانه داشته است. او همچنین به قطعنامه ۴۷۹ شورای امنیت اشاره کرد و آن را در کنار قطعنامه اخیر این شورا درباره تحولات ایران، از جمله قطعنامههایی دانست که به گفته او، در حق ایران ناعادلانه بودهاند.
ظریف در ادامه به ناکامی جنگها در تحقق اهداف آغازکنندگان آن پرداخت و گفت در بسیاری از جنگهای قرن بیستم و بیستویکم، طرف آغازکننده یا به اهداف خود نرسیده یا با پیامدهای سنگینی روبهرو شده است. او با اشاره به تجربه آمریکا در افغانستان گفت این کشور پس از ۲۰ سال جنگ، ناچار شد با همان گروهی مذاکره کند که برای کنار زدن آن وارد افغانستان شده بود.
او همچنین با اشاره به جنگ اخیر علیه ایران، مدعی شد آمریکا با طرح ادعای مقابله با سلاح هستهای وارد جنگی شد که به گفته او، چنین سلاحی در ایران وجود نداشت و اکنون نیز موضوع بازگشایی تنگه هرمز را مطرح میکند؛ در حالی که این تنگه پیش از جنگ باز بوده است.
ظریف در بخش دیگری از سخنانش به محاسبات صدام حسین پیش از آغاز جنگ علیه ایران پرداخت و گفت رهبران عراق تصور میکردند میتوانند در مدت کوتاهی به پیروزی برسند. به گفته او، برخی چهرههای مخالف جمهوری اسلامی نیز به صدام وعده داده بودند که جنگ بهسرعت به پیروزی عراق منجر خواهد شد.
او افزود در آن مقطع، در آمریکا و محافل بینالمللی این تصور وجود داشت که ایران ظرف یک هفته در جنگ شکست میخورد و حکومت نیز سقوط میکند. ظریف با مقایسه این ارزیابی با محاسبات آمریکا در جنگ اخیر گفت طرف مقابل انتظار داشت مردم ایران پس از چند روز در برابر کشور خود قرار بگیرند، اما این پیشبینی محقق نشد.
وزیر امور خارجه پیشین ایران در ادامه به نحوه تنظیم قطعنامه ۴۷۹ شورای امنیت پرداخت و گفت در این قطعنامه برخلاف رویه معمول، از واژههای «آتشبس» و «عقبنشینی» استفاده نشده و بهجای آن عبارت «پایان درگیری» به کار رفته است.
ظریف همچنین با اشاره به مذاکرات غیررسمی مربوط به این قطعنامه گفت نماینده وقت آمریکا در شورای امنیت، خوزستان را در شمار سرزمینهای مورد اختلاف قرار داده بود. او این موضع را یادآوری کرد و خطاب به کسانی که برای نجات ایران به آمریکا چشم دوختهاند، گفت: «کسانی که چشم به آمریکا دوختهاند تا کشور ما را نجات دهد، باید بدانند که در آغاز جنگ تحمیلی، نماینده آمریکا در شورای امنیت، خوزستان را سرزمینی مورد اختلاف میدانست؛ این آمریکاست.»
این نشست با حضور محمدجواد ظریف، محمد ماذن زیدی، سیدمحمدکاظم سجادپور و حسین علایی برای رونمایی و بررسی کتاب «تاریخ یک همسایگی؛ روابط ایران و عراق در گذر زمان» نوشته فیاض زاهد و روشنک ماسوری در کافهکتاب نشر ثالث برگزار شد.