مجلس خبرگان رهبری در بیانیه‌ای با قدردانی از هشت ماه حضور مردم در میادین و خیابان‌ها و تأکید بر حفظ اتحاد ملی، مجموعه‌ای از مطالبات و توصیه‌ها را خطاب به مسئولان کشور مطرح کرده است. اگرچه بخش ابتدایی این بیانیه بر نقش مردم و نیروهای مسلح در تحولات ماه‌های گذشته متمرکز است، اما محتوای اصلی آن را می‌توان در طرح چند اولویت مهم برای مدیریت شرایط کنونی کشور جست‌وجو کرد.
در واقع، خبرگان در این بیانیه تلاش کرده است تصویری از الزامات اداره کشور در شرایطی ارائه دهد که به روایت این نهاد، تهدیدهای خارجی همچنان ادامه دارد و مدیریت هم‌زمان عرصه‌های اقتصادی، امنیتی، فرهنگی و دیپلماتیک اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
خروج از NPT و بازنگری در دکترین دفاعی؛ مطالبه جدید در حوزه امنیت ملی
یکی از مهم‌ترین بخش‌های بیانیه مجلس خبرگان، طرح موضوع بررسی خروج ایران از پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT) و بازنگری در دکترین دفاعی کشور است؛ موضوعی که از منظر سیاسی و راهبردی، فراتر از یک موضع‌گیری معمول محسوب می‌شود.
مجلس خبرگان با اشاره به تهدیدهای مکرر علیه ایران و به‌ویژه تهدیدهای مرتبط با دانش هسته‌ای، نسبت به کارآمدی نهادهای بین‌المللی مسئول در این حوزه ابراز تردید کرده و بررسی خروج از NPT و ایجاد بازدارندگی لازم را ضرورتی اجتناب‌ناپذیر دانسته است.
اهمیت این بخش از بیانیه در آن است که موضوع خروج از NPT را در قالب یک مطالبه عمومی و ملی مطرح می‌کند و از مسئولان می‌خواهد این مسئله را با توجه به شرایط امنیتی کشور و هدایت‌های رهبری بررسی کنند. البته طرح این مطالبه در بیانیه به معنای اتخاذ تصمیم رسمی برای خروج از پیمان نیست، بلکه بیانگر ورود جدی‌تر این موضوع به فضای مطالبات سیاسی و امنیتی کشور است.
اقتصاد جنگ و معیشت مردم؛ آزمون مهم پیش روی دولت و مسئولان
بخش اقتصادی بیانیه نیز از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. مجلس خبرگان با تأکید بر اینکه مردم ستون اصلی قدرت ملی هستند، رفع مشکلات اقتصادی و معیشتی را مهم‌ترین مأموریت مسئولان معرفی کرده است.
در این چارچوب، پیشنهاد تشکیل «ستاد اقتصاد جنگ» با مشارکت قوای مختلف و نظارت عالیه نهاد رهبری مطرح شده است؛ پیشنهادی که نشان می‌دهد از نگاه خبرگان، مدیریت اقتصادی در شرایط تهدید و فشار خارجی باید از الگوی معمول اداره اقتصاد فراتر برود و با هماهنگی و نظارت متمرکزتری دنبال شود.
با این حال، نکته مهم آن است که موفقیت هرگونه آرایش اقتصادی متناسب با شرایط جنگی، در نهایت به میزان اثرگذاری آن بر زندگی روزمره مردم وابسته است. مهار فشارهای معیشتی، حفظ ثبات بازار، تأمین کالاهای ضروری و حمایت از اقشار آسیب‌پذیر، شاخص‌هایی هستند که می‌توانند فاصله میان سیاست‌گذاری و نتیجه عملی آن را مشخص کنند.
مقاومت و دیپلماسی؛ تأکید بر پرهیز از عقب‌نشینی در برابر آمریکا
در حوزه سیاست خارجی، مجلس خبرگان بر استمرار مقاومت در میدان و پیگیری دیپلماسی عزتمندانه تأکید کرده است. در این بیانیه، دستگاه سیاست خارجی موظف دانسته شده که در امتداد رویکرد بازدارندگی دفاعی حرکت کند و پیام ایران را به‌ویژه به کشورهای همسایه منتقل سازد.
همچنین خبرگان با استناد به مواضع اعلام‌شده رهبر انقلاب، هرگونه امتیازدهی به آمریکا با هدف تغییر رفتار این کشور را مورد انتقاد قرار داده و از مسئولان خواسته است در پیگیری حقوق و مطالبات ایران عقب‌نشینی نکنند.
در کنار این موضع، تأکید بر پاسخ به هرگونه حمله احتمالی و مخالفت با حضور قدرت‌های فرامنطقه‌ای در منطقه نیز جایگاه مهمی در بیانیه دارد. از این منظر، سیاست خارجی مورد نظر خبرگان بر دو محور هم‌زمان استوار است: حفظ ظرفیت بازدارندگی و ادامه تعاملات دیپلماتیک بدون عدول از مواضع اعلام‌شده کشور.
عفاف و حجاب در صدر مطالبات فرهنگی مجلس خبرگان
در بخش فرهنگی، بیانیه مجلس خبرگان بار دیگر موضوع عفاف و حجاب را در کانون توجه قرار داده است. این نهاد با اشاره به آنچه هجوم فرهنگی دشمن و گسترش ناهنجاری‌های اجتماعی می‌خواند، از دستگاه‌های مسئول خواسته است با جدیت بیشتری به مطالبات فرهنگی جامعه رسیدگی کنند.
این بخش از بیانیه نشان می‌دهد که موضوع حجاب همچنان یکی از محورهای مورد تأکید مجلس خبرگان در ارزیابی مسائل داخلی کشور است. با این حال، نحوه اجرای سیاست‌های فرهنگی و چگونگی مواجهه با مطالبات و دیدگاه‌های متنوع اجتماعی، از جمله موضوعاتی است که در مرحله اجرا اهمیت پیدا می‌کند و می‌تواند بر میزان همراهی جامعه با این سیاست‌ها تأثیرگذار باشد.
جبهه مقاومت و کشورهای منطقه؛ تأکید بر تغییر معادلات امنیتی
مجلس خبرگان در بخش دیگری از بیانیه، با اشاره به تحولات یمن و لبنان، بر تداوم حمایت از جریان‌های مقاومت و راهبرد وحدت ساحات تأکید کرده است.
همچنین محکومیت احکام صادرشده از سوی دادگاه‌های برخی کشورهای منطقه علیه مردم، جوانان و علمای دینی، بخش دیگری از مواضع این نهاد را تشکیل می‌دهد. خبرگان این احکام را تعرض به حقوق مذهبی و کرامت انسانی دانسته و خواستار لغو آنها شده است.
در کنار این موارد، بیانیه با انتقاد از همکاری برخی کشورهای اروپایی با آمریکا و رژیم صهیونیستی، بر ضرورت بازنگری در رویکردهای منطقه‌ای و پرهیز از اتکا به قدرت‌های خارجی در تأمین امنیت منطقه تأکید دارد.
آزمون اصلی، تبدیل مطالبات سیاسی به تصمیم‌های اجرایی است
مجموعه محورهای مطرح‌شده در بیانیه مجلس خبرگان رهبری را می‌توان در چند اولویت اصلی خلاصه کرد: تقویت بازدارندگی دفاعی، بررسی تغییر در رویکرد هسته‌ای، ساماندهی اقتصاد متناسب با شرایط جنگی، استمرار مقاومت و دیپلماسی، توجه به مطالبات فرهنگی و حفظ انسجام داخلی.
با این حال، اهمیت این بیانیه صرفاً در فهرست مواضع و مطالبات آن نیست؛ بلکه در نسبت میان این مطالبات و عملکرد دستگاه‌های اجرایی و تصمیم‌گیر کشور مشخص خواهد شد. به‌ویژه در حوزه اقتصاد و معیشت، جامعه بیش از هر چیز منتظر مشاهده نتایج ملموس سیاست‌هاست.
از سوی دیگر، طرح موضوعاتی مانند خروج از NPT و بازنگری در دکترین دفاعی، نیازمند بررسی‌های دقیق حقوقی، امنیتی و راهبردی است؛ تصمیم‌هایی که پیامدهای آنها تنها به شرایط کوتاه‌مدت محدود نمی‌شود و می‌تواند بر موقعیت بین‌المللی و معادلات امنیتی ایران در سال‌های آینده نیز اثر بگذارد.
در نهایت، پیام محوری بیانیه را می‌توان تأکید بر حفظ انسجام داخلی و پیوند میان قدرت دفاعی، توان اقتصادی و سیاست خارجی دانست؛ پیوندی که میزان موفقیت آن به تصمیم‌های عملی و نحوه مدیریت مطالبات مطرح‌شده در این بیانیه بستگی خواهد داشت.
