عبدالرضا فرجی راد، استاد ژئوپلیتیک و کارشناس مسائل بین‌الملل در گفت و گو با «صفحه سیاست» به اظهارنظر درباره رابطه ایران و آمریکا پرداخته است:
شرایط نه جنگ و نه صلح چه تأثیری بر افکار عمومی و وضعیت روانی جامعه دارد؟
در شرایطی که جامعه تحت تأثیر مشکلات اقتصادی با ناآرامی و نگرانی مواجه است، وضعیت نه جنگ و نه صلح می‌تواند بر آشفتگی ذهنی افکار عمومی بیفزاید. واقعیت این است که به‌جز جریان‌های تندرو، بسیاری از مردم و گروه‌های سیاسی معتقدند تعامل با آمریکا می‌تواند بخشی از قفل‌های اقتصادی کشور را باز کند. به همین دلیل، موضوع مذاکره یا عدم مذاکره برای افکار عمومی بسیار حساس و تعیین‌کننده است. در حال حاضر تلاش‌هایی در سطح بین‌المللی برای دستیابی به توافق در جریان است و باید منتظر ماند و دید که آیا مذاکرات ایران و آمریکا از سر گرفته خواهد شد یا خیر.
اختلافات ایران و آمریکا؛ دیپلماسی برای رسیدن به نقطه مشترک
با توجه به مواضع دولت آمریکا، چشم‌انداز مذاکرات ایران و آمریکا را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
دونالد ترامپ و حتی رؤسای جمهور پیشین آمریکا به این واقعیت واقف هستند که ایران اصول و خطوط قرمزی دارد که چشم‌پوشی از آنها تقریباً غیرممکن است. با این حال، آمریکایی‌ها از شرایط موجود ایران استفاده می‌کنند و سطح توقعات خود را افزایش داده‌اند. البته اساس کار دیپلماسی، برطرف کردن اختلافات و رسیدن به نقاط مشترک است. بنابراین، طرفین باید با درک واقعیت‌های موجود، برای کاهش اختلافات و دستیابی به توافق تلاش کنند.
تندروها و مخالفت با مذاکره؛ بی‌توجهی به مشکلات مردم
برخی جریان‌های سیاسی با هرگونه مذاکره با آمریکا مخالفت می‌کنند. این رویکرد را چگونه تحلیل می‌کنید؟
گروه‌های رادیکال در داخل کشور منافع خود را در تداوم اختلاف و تقابل با آمریکا می‌بینند. به همین دلیل، با وجود مشکلات و گرفتاری‌های مردم، هرگونه مذاکره را تقبیح می‌کنند. طبیعی است که اگر ایران و آمریکا در جریان مذاکرات به نقطه مشترکی برسند، این اتفاق برخلاف خواسته چنین جریان‌هایی خواهد بود و ممکن است آنها برای کارشکنی در مسیر توافق تلاش کنند.
مذاکره با نظر حاکمیت؛ فرصتی برای مهار افراطی‌گری
امکان دارد مخالفت جریان‌های تندرو مانع از پیشرفت مذاکرات شود؟
نکته مهم این است که مذاکره با آمریکا قطعاً با نظر و تصمیم حاکمیت انجام خواهد شد. بنابراین، وقتی تصمیم در سطح کلان نظام اتخاذ شود، جریان‌های افراطی نمی‌توانند به‌راحتی مانع پیشبرد آن شوند. باید اجازه داد تصمیم‌گیری درباره مسائل مهم سیاست خارجی در چارچوب منافع ملی و با در نظر گرفتن شرایط کشور انجام شود، نه اینکه گروه‌های تندرو با فشارهای سیاسی، مسیر دیپلماسی را مختل کنند.
مذاکره و توافق؛ عاملی برای افزایش امید اجتماعی
ازسرگیری مذاکرات چه تأثیری بر آرامش روانی جامعه و انتظارات اقتصادی مردم خواهد داشت؟
وقتی مردم احساس کنند مذاکره با آمریکا می‌تواند بخشی از محدودیت‌ها و تحریم‌ها را برطرف کند، نسبت به آینده امیدوارتر می‌شوند. ادامه مذاکراتی که آغاز شده است، می‌تواند تا حدودی از نگرانی‌های افکار عمومی بکاهد و جامعه را به سمت آرامش نسبی سوق دهد. مردم به دنبال چشم‌اندازی روشن‌تر برای آینده اقتصادی خود هستند و هر اقدامی که بتواند امید به بهبود شرایط را تقویت کند، اهمیت دارد.
توافق خارجی کافی نیست؛ ضرورت اصلاحات در مدیریت داخلی
آیا توافق احتمالی با آمریکا به‌تنهایی می‌تواند مشکلات اقتصادی و اجتماعی کشور را برطرف کند؟
خیر. باید توجه داشت که مذاکره با آمریکا تنها راه بهبود وضعیت اقتصادی و بازگشت آرامش اجتماعی نیست. حتی اگر توافقی حاصل شود و بخشی از تحریم‌ها و محدودیت‌ها برطرف شود، همچنان به اصلاحات اساسی در مدیریت داخلی نیاز داریم. مشکلات اقتصادی کشور تنها ناشی از تحریم‌ها نیست و بخشی از آنها به سیاست‌گذاری‌ها، شیوه مدیریت و ساختارهای داخلی مربوط می‌شود. بناب
راین، توافق احتمالی باید با بازنگری جدی در مدیریت اقتصادی و اجرایی کشور همراه باشد.
ضرورت مهار تندروی‌ها در مقطع حساس کنونی
در نهایت، حاکمیت برای جلوگیری از اخلال در روند دیپلماسی چه مسئولیتی بر عهده دارد؟
نظام باید به هر شکل ممکن مانع از تندروی گروه‌هایی شود که ممکن است با رفتارها و تصمیم‌های نادرست، منافع ملی را به خطر بیندازند. افرادی که تفکرات رادیکال دارند، نباید اجازه پیدا کنند در چنین مقطع فوق‌العاده حساس و دشواری با اقدامات نسنجیده، زمینه تشدید تنش‌ها را فراهم کنند. امروز کشور با مشکلات متعددی روبه‌روست و بیش از هر زمان دیگری به عقلانیت، تدبیر و تصمیم‌گیری مبتنی بر منافع ملی نیاز دارد. باید اجازه داد مسیر دیپلماسی با هدف کاهش تنش‌ها و تأمین منافع مردم دنبال شود.
