تحولات تازه در پرونده جنگ ایران و آمریکا از هم‌زمانی دو مسیر متفاوت حکایت دارد؛ از یک‌سو رایزنی‌های فشرده منطقه‌ای و تلاش برای دستیابی به توافقی سیاسی و از سوی دیگر، تشدید آمادگی نظامی واشنگتن، استمرار محاصره و تأکید تهران بر شروط هفت‌گانه برای پایان بحران.
طرح دو روزه قطر؛ تلاش برای گشودن مسیر توافق
بر اساس گزارش آکسیوس، میانجی‌گران قطری طرحی دو روزه را برای کاهش تنش ارائه کرده‌اند. در روز نخست، آمریکا محاصره دریایی ایران را لغو و بخشی از دارایی‌های مسدودشده را آزاد می‌کند؛ تهران نیز از آژانس برای اعزام بازرسان به تأسیسات هسته‌ای آسیب‌دیده دعوت خواهد کرد.
در روز دوم، تنگه هرمز بازگشایی و مذاکرات هسته‌ای با محوریت ذخایر اورانیوم با غنای بالا از سر گرفته می‌شود. وال‌استریت ژورنال نیز از کاهش زمان پیشنهادی مذاکرات از ۶۰ روز به دو روز و احتمال بازگشت هیئت ایرانی به دوحه خبر داده است. تهران و واشنگتن تاکنون واکنشی به این خبر نداشته اند
شروط هفت‌گانه تهران؛ هرمز بدون امتیازدهی باز نمی‌شود
محسن رضایی اعلام کرده ایران هفت شرط برای دیپلماسی به آمریکا ارائه کرده و تا تحقق آن‌ها، نه تنگه هرمز باز خواهد شد و نه مذاکره‌ای انجام می‌شود. سخنگوی ارتش نیز تنها راه بازگشایی تنگه را پذیرش شروط ایران دانسته است.
در همین حال، علی باقری با اشاره به نقض تعهدات آمریکا در چهار دور مذاکره طی یک سال و نیم گذشته تأکید کرده تهران دیگر به تعهدات کاغذی واشنگتن اکتفا نمی‌کند.
رایزنی‌های منطقه‌ای؛ قطر و پاکستان در کانون میانجیگری
عباس عراقچی با همتایان و مقام‌های قطر، عربستان، ترکیه، امارات، عمان و مصر درباره تحولات جاری گفت‌وگو کرده است. امیر قطر نیز با ترامپ تماس تلفنی داشته و نخست‌وزیر این کشور بر استمرار تعاملات دیپلماتیک تأکید کرده است.
باراک راوید از مشارکت جدی ونس در مذاکرات غیرمستقیم طی دو هفته گذشته خبر داده است؛ نامه به محسن رضایی و تماس‌های روزانه با نخست‌وزیر قطر و فرمانده ارتش پاکستان، بخشی از این تلاش‌ها بوده است.
آماده‌باش سنتکام؛ سایه عملیات گسترده بر مذاکرات
آکسیوس و فاکس‌نیوز از تکمیل آمادگی‌های سنتکام برای احتمال ازسرگیری عملیات نظامی علیه ایران خبر داده‌اند. جلسات فوری کاخ سفید نیز طی دو روز گذشته بر بررسی احتمال حملات جدید متمرکز بوده است.
با وجود این تحرکات، هنوز دستور تازه‌ای برای آغاز عملیات صادر نشده است. ترامپ نیز پس از نشست با مشاوران امنیت ملی خود از تصمیم‌گیری قریب‌الوقوع درباره پرونده ایران سخن گفته و هم‌زمان از احتمال حملات محدود و ویرانی بیشتر ایران خبر داده است.
تحولات قشم؛ انهدام پهپاد آمریکایی و گزارش انفجارها
ارتش و سپاه از رهگیری و انهدام پهپادهای آمریکایی در آسمان قشم خبر داده‌اند. سپاه انهدام یک فروند پهپاد ام‌کیو یک را اعلام کرده و ارتش نیز انهدام یک فروند ام‌کیو ۹ را تأیید کرده است.
هم‌زمان گزارش‌هایی از شنیده‌شدن انفجار در قشم و بندر خمیر و اصابت دو موشک در قشم منتشر شد. ترامپ نیز مدعی شد آمریکا یک سامانه پدافندی کوچک را در این جزیره هدف قرار داده است.
افزایش تحرکات نظامی؛ از پروازهای ترابری تا هشدارهای امنیتی
کانال ۱۴ اسرائیل مدعی شده میانگین پروازهای ترابری نظامی آمریکا به منطقه از پنج پرواز روزانه پیش از جنگ ۴۰ روزه به ۶۷ پرواز افزایش یافته است. سفارت آمریکا در بحرین نیز درباره احتمال بسته‌شدن حریم هوایی هشدار داده است.
وزارت خارجه آمریکا هم با اشاره به احتمال حملات منتسب به ایران و یمن، از شهروندان خود در غرب آسیا خواسته هوشیار باشند و احتمال لغو پروازها و اختلال در سفر را در نظر بگیرند.
بحران سیاسی ترامپ؛ انتخابات و فشارهای داخلی برای پایان جنگ
نیویورک‌تایمز گزارش داده پیامدهای انتخابات میان‌دوره‌ای، تصمیم ترامپ برای حمله مجدد به ایران را پیچیده‌تر کرده است. این روزنامه همچنین از درخواست استیون میلر برای پایان جنگ خبر داده است؛ فردی که قرار است ریاست کارکنان کاخ سفید را برعهده بگیرد.
پسر ترامپ نیز جنگ ایران را از عوامل تغییر گرایش رأی‌دهندگان دانسته است. یک نامزد دموکرات پیروز انتخابات خواستار توقف فوری جنگ شده و نخست‌وزیر قطر نیز پذیرش توافقی خوب به‌جای انتظار برای توافقی بی‌نقص را ضروری دانسته است.
شکاف در کاخ سفید؛ اختلاف بر سر جنگ یا توافق
وال‌استریت ژورنال از اختلاف دیدگاه در دولت آمریکا خبر داده است؛ ونس و ویتکاف از تلاش دیپلماتیک حمایت می‌کنند، درحالی‌که وزیر جنگ و رئیس ستاد مشترک خواهان بازگشت به جنگ هستند. روبیو و وزیر خزانه‌داری نیز بر ادامه تحریم‌ها و محاصره تأکید دارند.
ترامپ از تغییرات قریب‌الوقوع در کابینه خبر داده و استیون میلر را به ریاست کارکنان کاخ سفید منصوب کرده است. هم‌زمان، فایننشال‌تایمز از کاهش ۴۲۰ میلیارد دلاری ارزش بازار تسلا و اسپیس‌ایکس پس از انتخابات خبر داده است.
مواضع تهران و تحولات منطقه‌ای؛ تأکید بر موازنه قدرت
ولایتی ایران را یکی از معماران اصلی نظم منطقه دانسته و سخنگوی ارتش بر کنترل راهبردی تهران بر تنگه هرمز تأکید کرده است. او همچنین از قرارداشتن پایگاه‌ها و منافع آمریکا خارج از غرب آسیا و خلیج فارس در تیررس موشک‌ها و پهپادهای ایران خبر داده است.
سخنگوی ارتش اعلام کرده بیش از ۲۲۸ نقطه از پایگاه‌ها و مراکز استقرار آمریکا در منطقه آسیب جدی دیده یا منهدم شده‌اند. رئیس کمیسیون امنیت ملی نیز از پاسخ کاری به هر خطای آمریکا سخن گفته است.
ادعاهای تازه ترامپ و استمرار محاصره
ترامپ مدعی شده آمریکا تنگه هرمز را باز نگه داشته و هیچ شناوری بدون موافقت واشنگتن از آن عبور نمی‌کند. او همچنین مدعی شده حملات محدود به ایران اهداف خود را محقق می‌کنند و تهران خواهان توافق است.
رئیس‌جمهور آمریکا بار دیگر ادعاهای خود درباره جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای را تکرار کرده و مدعی شده حمله به تأسیسات هسته‌ای ایران مانع نابودی اسرائیل و منطقه شده است. در مقابل، تهران بر شروط خود پافشاری می‌کند.
مجموع تحولات نشان می‌دهد پرونده جنگ ایران و آمریکا همچنان با پیچیدگی روبرو است؛ در چنین شرایطی میانجیگری قطر، تحرکات ونس و احتمال توافق دو روزه در کنار آماده‌باش نظامی سنتکام، تحولات قشم و اختلافات سیاسی در واشنگتن در ردیف مهمترین تحولات روزهای گذشته تلقی می شوند.
در این شرایط، موضع ایران بر تحقق شروط هفت‌گانه، رفع محاصره و تضمین‌های عملی استوار است. تنگه هرمز همچنان یکی از مهمترین اهرم‌های تهران در معادلات پیش‌رو محسوب می‌شود و تصمیم ترامپ می‌تواند مسیر تحولات را به سوی توافق یا دور تازه‌ای از تقابل سوق دهد.
