سعید خطیبزاده، معاون وزیر امور خارجه و رئیس مرکز مطالعات سیاسی و بینالمللی وزارت امور خارجه، در اجلاس وزرای خارجه آسهآن و پیمان مودت و همکاری جنوب شرق آسیا در مانیل، با تشریح دیدگاه ایران درباره تحولات جاری نظام بینالملل، اعلام کرد آنچه امروز از سوی ایالات متحده دنبال میشود، صرفاً فشار بر یک کشور نیست، بلکه حملهای مستقیم به حقوق بینالملل، دیپلماسی و اصول بنیادین منشور ملل متحد به شمار میرود.
وی در این نشست با اشاره به جایگاه دیپلماسی در جلوگیری از شکلگیری بحرانها و منازعات، گفت ارزش واقعی دیپلماسی بهویژه در عرصه پیشگیرانه، اغلب کمتر دیده میشود؛ زیرا موفقیت آن در جنگهایی نهفته است که هرگز آغاز نشدهاند، بحرانهایی که هرگز شکل نگرفتهاند و جانهایی که به واسطه گفتوگو و تدبیر حفظ شدهاند. خطیبزاده تصریح کرد افکار عمومی معمولاً زمانی متوجه اهمیت دیپلماسی میشود که یک درگیری بالفعل رخ داده باشد، در حالی که کارکرد اصلی این ابزار در جلوگیری از وقوع جنگ و تنش است.
معاون وزیر امور خارجه با توصیف شرایط کنونی جهان بهعنوان یک مقطع مهم در تاریخ تمدن بشری، تأکید کرد برخی قدرتهای سلطهگر میکوشند از مسیر زور، هژمونی خود را تحمیل کنند و این روند را با ادبیاتی فریبنده و ظاهراً موجه بپوشانند. او افزود تجربه تحولات مربوط به ایران در یک سال و چند ماه گذشته نشان داده است که آمریکا چگونه از ژست مذاکره و ابزار دیپلماسی برای از بین بردن فرصت واقعی گفتوگو و صلح پایدار استفاده کرده و عملاً نشانی از پایبندی به حقوق بینالملل و ارزشهای دیپلماتیک بروز نداده است.
خطیبزاده در ادامه با تأکید بر رویکرد جمهوری اسلامی ایران در قبال تنشهای منطقهای و بینالمللی، گفت ایران بهعنوان یکی از کهنترین تمدنهای زنده جهان و از پایههای تاریخی دیپلماسی، همواره تلاش کرده از مسیر گفتوگو مانع تشدید بحرانها و گسترش درگیریها شود. به گفته وی، تهران به دیپلماسی واقعی و گفتوگوی منصفانه متعهد است و در عین حال بر تأمین عبور و مرور صلحآمیز کشتیها در تنگه هرمز پایبندی دارد.
وی در عین حال تصریح کرد جمهوری اسلامی ایران تحت هیچ شرایطی اجازه نخواهد داد آمریکا بر آبراههای خلیج فارس و تنگه هرمز اعمال سلطه کند و همانند هر کشور مستقلی، امنیت ملی خود را موضوعی غیرقابل مصالحه میداند. خطیبزاده با استناد به منشور سازمان ملل متحد، بر حق دفاع مشروع ایران در برابر هرگونه تجاوز تأکید کرد و گفت جمهوری اسلامی ناگزیر است در چارچوب حقوق بینالملل و با استفاده از همه ابزارهای مشروع، در برابر منشأ تهدید از هر نقطهای که باشد اقدام دفاعی انجام دهد.
معاون وزیر امور خارجه همچنین ضمن قدردانی از کشورهای دوست و همسایه که در مسیر کاهش تنشها و فاصله گرفتن از اقدامات غیرقانونی آمریکا حرکت میکنند، هشدار داد ایران نسبت به هرگونه تهدیدی که از محیط پیرامونی خود متوجه امنیت ملیاش باشد، بیتفاوت نخواهد ماند. او در بخش پایانی سخنان خود تأکید کرد که دیپلماسی مسیری دوطرفه است و صرف اراده ایران برای پیشبرد آن کافی نیست. به گفته خطیبزاده، آمریکا از مسیر تهدید، اجبار و نقض تعهدات به نتیجهای نخواهد رسید و گفتوگو بر پایه احترام متقابل، گزینهای منطقیتر و مؤثرتر برای حل بحرانهاست.
وی در پایان خاطرنشان کرد اصول مندرج در پیمان مودت و همکاری جنوب شرق آسیا در کنار منشور ملل متحد، میتواند مبنایی راهگشا برای کشورها در مسیر حلوفصل مسالمتآمیز منازعات و عبور از بحرانهای پیچیده بینالمللی باشد.
