انتخابات اخیر کنست را نمی‌توان صرفاً رقابتی پارلمانی میان احزاب اسرائیلی دانست. این انتخابات در شرایطی برگزار شد که جامعه اسرائیل با مجموعه‌ای از بحران‌های سیاسی، امنیتی، اقتصادی و اجتماعی دست‌وپنجه نرم می‌کند. تداوم جنگ و جنایت‌ها در غزه، پیامدهای تجاوز نظامی علیه ایران و لبنان و افزایش نارضایتی‌های داخلی، فضای سیاسی سرزمین‌های اشغالی را به‌شدت تحت تأثیر قرار داده است.
در چنین شرایطی، رقابت اصلی میان ائتلاف راست‌گرای بنیامین نتانیاهو و جریان مخالف به رهبری آیزنکوت شکل گرفت؛ رقابتی که عملاً به سنجش میزان حمایت عمومی از ادامه حضور نتانیاهو در قدرت تبدیل شد. اتهامات فساد اقتصادی و پرونده‌های قضایی نخست‌وزیر نیز بر حساسیت این رقابت افزود و موقعیت سیاسی او را بیش از گذشته در معرض چالش قرار داد.
با این حال، نتایج اولیه انتخابات نشان می‌دهد هیچ‌یک از دو جریان اصلی نتوانسته‌اند به‌تنهایی اکثریت لازم برای تشکیل دولت را به دست آورند؛ وضعیتی که اسرائیل را وارد مرحله تازه‌ای از بی‌ثباتی سیاسی کرده است.
احزاب عربی؛ بازیگر جدید معادلات قدرت
یکی از مهم‌ترین تحولات این انتخابات، افزایش مشارکت شهروندان عرب و موفقیت احزاب عربی در کسب کرسی‌های بیشتر در کنست است. براساس آمار اعلام‌شده پس از شمارش بیش از ۹۲ درصد آرا، ائتلاف نتانیاهو ۵۳ کرسی، ائتلاف آیزنکوت ۴۸ کرسی و احزاب عربی در مجموع ۱۹ کرسی به دست آورده‌اند.
این ارقام نشان می‌دهد احزاب عربی دیگر صرفاً بازیگرانی حاشیه‌ای در ساختار سیاسی اسرائیل نیستند و می‌توانند در معادلات تشکیل دولت و تعیین سرنوشت ائتلاف‌های سیاسی نقش مؤثری ایفا کنند.
افزایش مشارکت عرب‌ها را باید در چارچوب نارضایتی گسترده این جامعه از عملکرد دولت نتانیاهو و به‌ویژه سیاست‌های چهره‌های راست افراطی مانند ایتامار بن‌گویر و بزالل اسموتریچ تحلیل کرد. مواضع ضدعربی این جریان و تشدید مشکلات امنیتی و اجتماعی در مناطق عرب‌نشین، انگیزه بیشتری برای حضور در انتخابات و استفاده از ظرفیت صندوق‌های رأی ایجاد کرده است.
در واقع، مشارکت گسترده شهروندان عرب را می‌توان نشانه‌ای از تلاش برای تأثیرگذاری مستقیم بر ساختار قدرت و جلوگیری از تداوم حاکمیت جریان راست افراطی دانست. کسب ۱۹ کرسی نیز جایگاه این احزاب را در معادلات سیاسی آینده ارتقا داده است.
سه سناریو پیش روی نتانیاهو
هادی برهانی، کارشناس مطالعات اسرائیل، با اشاره به حساسیت و قطبی‌شدن بی‌سابقه این انتخابات معتقد است مهم‌ترین نتیجه آن، شکل‌گیری یک بحران سیاسی در اسرائیل است؛ بحرانی که تا زمانی که احزاب اصلی مواضع خود را تغییر ندهند، امکان عبور از آن و تشکیل دولت جدید وجود نخواهد داشت.
به اعتقاد این کارشناس، احتمال باقی ماندن نتانیاهو در مقام نخست‌وزیری ضعیف است؛ چراکه اکثریت نمایندگان کنست جدید با ادامه حضور او در قدرت مخالف هستند. با این حال، سه سناریو می‌تواند امکان تداوم نخست‌وزیری او را فراهم کند.
نخستین سناریو، تشکیل دولت وحدت ملی از طریق ائتلاف حزب لیکود با احزاب اصلی اپوزیسیون، به‌ویژه جریان یشار، و خروج همزمان لیکود از ائتلاف با احزاب افراطی است. تحقق این سناریو به معنای فاصله گرفتن نتانیاهو از شرکای راست افراطی خود خواهد بود؛ اقدامی که می‌تواند هزینه سیاسی قابل توجهی برای او داشته باشد.
سناریوی دوم، پیوستن یک یا دو حزب از جریان مخالف به ائتلاف فعلی لیکود با احزاب مذهبی و راست افراطی است. در این صورت، احزابی مانند «معا» یا «اسرائیل خانه ما» می‌توانند با تغییر موضع سیاسی خود، زمینه عبور ائتلاف حاکم از حد نصاب ۶۰ کرسی را فراهم کنند.
اما سناریوی سوم، تداوم بن‌بست سیاسی و ناتوانی هر دو جریان در تشکیل دولت است. در چنین وضعیتی، اسرائیل ممکن است بار دیگر به سمت انتخابات زودهنگام پارلمانی حرکت کند و نتانیاهو تا زمان تشکیل دولت جدید، برای چند ماه دیگر به‌صورت موقت در قدرت باقی بماند.
بحران سیاسی اسرائیل؛ فراتر از سرنوشت یک نخست‌وزیر
آنچه از نتایج این انتخابات قابل برداشت است، صرفاً تضعیف موقعیت شخصی نتانیاهو نیست؛ بلکه نشانه‌ای از عمیق‌تر شدن شکاف‌های سیاسی و اجتماعی در ساختار رژیم صهیونیستی است. افزایش مشارکت احزاب عربی، قطبی‌شدن جامعه، ناتوانی جریان‌های اصلی در کسب اکثریت و اختلاف بر سر آینده ائتلاف حاکم، همگی از دشوارتر شدن اداره سیاسی اسرائیل حکایت دارند.
از سوی دیگر، پیامدهای جنگ غزه و درگیری‌های منطقه‌ای نیز به یکی از عوامل تعیین‌کننده در شکل‌گیری فضای انتخاباتی تبدیل شده است. به این ترتیب، دولت آینده با مجموعه‌ای از چالش‌های داخلی و خارجی مواجه خواهد بود که عبور از آنها به‌سادگی امکان‌پذیر نیست.
در مجموع، نتایج انتخابات نشان می‌دهد نتانیاهو برای حفظ قدرت با دشوارترین شرایط سیاسی سال‌های اخیر روبه‌رو شده است. هرچند هنوز نمی‌توان پایان قطعی دوران سیاسی او را اعلام کرد، اما افزایش وزن احزاب عربی و ناتوانی ائتلاف راست افراطی در کسب اکثریت، احتمال تغییر در ساختار قدرت اسرائیل را تقویت کرده است. اکنون پرسش اصلی این است که آیا احزاب مخالف می‌توانند اختلافات خود را کنار بگذارند و دولت جدیدی تشکیل دهند یا اسرائیل بار دیگر وارد چرخه انتخابات و بی‌ثباتی سیاسی خواهد شد.
