نویسندگان: نری زیلبر در تل‌آویو و اندرو انگلند در لندن: انتخابات اسرائیل نه‌تنها تکلیف دولت آینده را روشن نکرده، بلکه ممکن است فرصت تازه‌ای برای حمله به ایران در اختیار بنیامین نتانیاهو بگذارد. کارشناسان امنیتی اسرائیل می‌گویند او حتی در مقام نخست‌وزیر سرپرست نیز می‌تواند با همراهی آمریکا دستور آغاز دور جدیدی از بمباران ایران را صادر کند.
افرادی که از جزئیات موضوع اطلاع دارند، به فایننشال تایمز گفته‌اند نتانیاهو پیش از انتخابات به ارتش دستور داده بود برای یک عملیات بمباران چندروزه در تعطیلات آخر هفته منتهی به ۱۰ اکتبر (۱۸ مهر ۱۴۰۵) آماده شود. بااین‌حال، عملیات در آن زمان اجرا نشد؛ زیرا دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، با آن موافقت نکرد. حزب جمهوری‌خواه ترامپ نیز هفته آینده در انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره با آزمونی مهم روبه‌رو خواهد شد.
اکنون که ائتلاف راست افراطی نتانیاهو در انتخابات سه‌شنبه از شکست کامل گریخته و به نظر می‌رسد کرسی‌های بیشتری از رقیب اصلی خود به دست آورده است، کارشناسان امنیتی اسرائیل معتقدند مانعی برای بازگشت او به برنامه حمله به ایران پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا وجود نخواهد داشت.
یاکوف آمیدرور، مشاور پیشین امنیت ملی اسرائیل و از نزدیکان نتانیاهو، می‌گوید: «اگر حزب او همچنان بزرگ‌ترین حزب باشد و ائتلافش کرسی‌های بیشتری از بلوک مخالفان یهودی داشته باشد، از نظر مشروعیت هیچ مانعی نمی‌بینم که نتانیاهو بتواند هر دستوری را به رئیس ستاد ارتش و رؤسای دیگر سازمان‌های امنیتی بدهد.»
او اضافه می‌کند: «تقریباً مطمئنم بسیاری از ژنرال‌های ارتش اسرائیل معتقدند باید اقدامی علیه ایران انجام دهیم.»
بن‌بست انتخاباتی، دست باز نتانیاهو
نتیجه نامشخص انتخابات، اسرائیل را در آستانه دوره‌ای از بن‌بست سیاسی قرار داده است. انتظار می‌رود نتانیاهو تا زمان توافق احزاب بر سر تشکیل دولت جدید، همچنان نخست‌وزیر سرپرست باقی بماند؛ مذاکراتی که ممکن است ماه‌ها طول بکشد.
ائتلاف راست افراطی او بخشی از آرای خود را از دست داده و اکثریت مطلقش را نیز از کف داده است. بااین‌حال، بر اساس نتایج اولیه پس از شمارش بیشتر آرا، این ائتلاف در مسیر کسب ۵۳ کرسی کنست قرار دارد و حزب لیکود نیز احتمالاً بزرگ‌ترین حزب پارلمان ۱۲۰ نفره خواهد بود.
در سوی دیگر، پیش‌بینی می‌شود احزاب مخالف یهودی حدود ۴۸ کرسی و دو حزب عربی در مجموع تا ۱۹ کرسی به دست آورند. اما برخی رهبران ارشد جریان صهیونیستی در جریان رقابت‌های انتخاباتی هرگونه همکاری با نمایندگان عرب را رد کرده‌اند. به همین دلیل، فعلاً هیچ‌یک از دو طرف مسیر روشنی برای تشکیل دولت ندارند.
دنی سیترینوویچ، تحلیلگر پیشین مسائل ایران در اطلاعات نظامی اسرائیل، معتقد است این وضعیت مانع قانونی برای اقدام نظامی نتانیاهو ایجاد نمی‌کند.
او می‌گوید: «نتانیاهو محدودیت قانونی ندارد. همچنان می‌تواند هر کاری را که لازم می‌داند انجام دهد. فرماندهان ارتش نمی‌توانند مخالفت کنند... و در حال آماده شدن هستند.»
سیترینوویچ ادامه می‌دهد: «ارتش اسرائیل با آغاز جنگ در مقطع کنونی مخالف بود، اما اگر ترامپ با نتانیاهو تماس بگیرد و بگوید "حالا وقتش است"، مخالفت نخواهند کرد.»
به گفته او، اگر احزاب مخالف یهودی توانسته بودند اکثریتی به دست آورند که امکان اداره دولت را فراهم کند، نتانیاهو برای توجیه حمله از نظر مشروعیت سیاسی با دشواری بیشتری روبه‌رو می‌شد. اما اکنون که حزب او بزرگ‌ترین حزب کنست است، می‌تواند نتیجه انتخابات را «رأی اعتماد دیگری» به خود تلقی کند.
یکی از افراد آشنا با برنامه‌ریزی‌های نظامی اسرائیل نیز به فایننشال تایمز گفته است آغاز جنگ در حدود اختیارات دولت سرپرست قرار دارد؛ هرچند ممکن است فرماندهان ارتش به دلیل نزدیکی زمانی به انتخابات، درباره چنین تصمیمی تردید داشته باشند.
به گفته این فرد، همیشه می‌توان بر اساس اطلاعات امنیتی، چه درباره برنامه هسته‌ای ایران و چه مسائل دیگر، دلایلی برای توجیه حمله مطرح کرد.او اضافه می‌کند که اگر یک فرمانده ارشد نظامی واقعاً با چنین اقدامی مخالف باشد، می‌تواند استعفا دهد، اما گزینه‌های چندان دیگری در اختیار نخواهد داشت.
انتظار برای انتخابات آمریکا
سیترینوویچ پیش‌بینی می‌کند اگر تلاش‌های میانجی‌گران منطقه‌ای برای دستیابی به توافقی موقت میان تهران و واشنگتن به یک «پیشرفت معجزه‌آسا» منجر نشود، دور تازه‌ای از تنش آغاز خواهد شد؛ اتفاقی که به گفته او، به نفع نتانیاهو خواهد بود.
ترامپ و نتانیاهو هر دو ایران را به حمله‌ای تازه تهدید کرده‌اند، اما کاخ سفید اعلام کرده نیروهای آمریکایی پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای سوم نوامبر (۱۲ آبان ۱۴۰۵) چنین حملاتی را آغاز نخواهند کرد.
نتانیاهو احتمالاً برای هر حمله تازه به حمایت آمریکا نیاز خواهد داشت، زیرا اسرائیل برای تقویت توان دفاعی خود به نیروهای آمریکایی وابسته است. در مقابل، انتظار می‌رود ایران نیز به هر حمله جدید واکنشی شدید نشان دهد.
نتانیاهو و ترامپ جنگ علیه ایران را در ۲۸ فوریه (۹ اسفند ۱۴۰۴) آغاز کردند، اما نتوانستند ارتش ایران را از هم بپاشند.
از زمان توافق واشنگتن و تهران بر سر آتش‌بس شکننده هشتم آوریل (۱۹ فروردین ۱۴۰۵)، ایران و اسرائیل مستقیماً با یکدیگر تبادل آتش نداشته‌اند. بااین‌حال، تنش‌های نظامی میان آمریکا و جمهوری اسلامی همچنان ادامه دارد و بخش عمده آن به مسئله کنترل تنگه هرمز مربوط می‌شود.
مایکل میلشتاین، افسر پیشین اطلاعاتی اسرائیل، می‌گوید: «تقریباً مطمئنم نتانیاهو هفته آینده یا هفته پس از آن، به‌طور جدی به انجام اقدامات نظامی علیه ایران فکر خواهد کرد.»
به گفته او، نتانیاهو ترجیح می‌دهد حمله با مشارکت مستقیم آمریکا انجام شود. اما اگر ترامپ تمایلی به این کار نداشته باشد، نخست‌وزیر اسرائیل ممکن است به «اقدامات مستقل با هماهنگی آمریکایی‌ها» روی بیاورد.
طرح حمله سه‌روزه؛ از تأسیسات هسته‌ای تا نیروگاه‌های برق
چند فرد آشنا با برنامه‌های جنگی به فایننشال تایمز گفته‌اند حمله احتمالی تازه آمریکا و اسرائیل، عملیاتی شدید و حدوداً سه‌روزه خواهد بود.
بر اساس توضیحات این منابع، اهداف احتمالی شامل تأسیسات هسته‌ای، مراکز و دارایی‌های وابسته به حاکمیت و زیرساخت‌های غیرنظامی، از جمله نیروگاه‌های برق، خواهد بود.
بااین‌حال، اجرای چنین عملیاتی هنوز قطعی نیست و این جزئیات بر اساس اطلاعات منابع آشنا با برنامه‌ریزی‌های جنگی مطرح شده است.
آمیدرور که با اندیشکده آمریکایی «مؤسسه یهودی امنیت ملی آمریکا» (JINSA) همکاری می‌کند، بعید می‌داند گادی آیزنکوت، رئیس پیشین ستاد ارتش و رهبر بزرگ‌ترین حزب مخالف یهودی، در صورت دریافت توضیحات امنیتی کافی از نتانیاهو، با حمله مخالفت کند.
او می‌گوید: «مخالفان می‌توانند سروصدا کنند، اما اگر نتانیاهو با گادی تماس بگیرد و بگوید وضعیت این است، این اطلاعاتی است که در اختیار داریم و رئیس دستگاه اطلاعاتی هم از او حمایت کند، بعید می‌دانم گادی مخالفت کند.»
بااین‌حال، آیزنکوت در ساعات پایانی شب انتخابات، زمانی که هنوز ابعاد عقب‌ماندگی مخالفان روشن نشده بود، موضع متفاوتی گرفت.
او گفت نخست‌وزیر سرپرست «نه اختیار لازم و نه اعتماد مردم» را برای آغاز هیچ ماجراجویی نظامی ندارد.
آیزنکوت همچنین خطاب به نتانیاهو هشدار داد: «جرئت نکن از امنیت اسرائیل برای اهداف سیاسی خود استفاده کنی.»
سابقه یک رویارویی در آستانه انتخابات
این نخستین بار نیست که نتانیاهو در آستانه انتخابات به دنبال اجرای یک عملیات نظامی بزرگ است.
در سپتامبر ۲۰۱۹ (شهریور ۱۳۹۸)، او هم پیش از برگزاری انتخابات و هم پس از آنکه رأی‌گیری به نتیجه روشنی نرسید، تلاش کرد حملات هوایی علیه حماس در غزه را آغاز کند.اما رئیس وقت ستاد ارتش و دیگر فرماندهان ارشد امنیتی با این تصمیم مخالفت کردند. استدلال آنها این بود که عملیات نظامی در چنین مقطعی می‌تواند بر اراده رأی‌دهندگان تأثیر بگذارد.
اکنون شرایط متفاوت است.رؤسای دو سازمان اطلاعاتی موساد و شین‌بت از وفاداران نتانیاهو هستند. از سوی دیگر، اعتبار عمومی فرماندهان ارشد ارتش اسرائیل که زمانی در میان جامعه یهودیان اسرائیل تقریباً خدشه‌ناپذیر بود، آسیب دیده است.
بخشی از این کاهش اعتبار به ناکامی‌های امنیتی مرتبط با حمله هفتم اکتبر ۲۰۲۳ (۱۵ مهر ۱۴۰۲) حماس بازمی‌گردد. حملات مداوم حامیان راست‌گرای نتانیاهو به فرماندهان نظامی نیز موقعیت آنها را بیش از پیش تضعیف کرده است.
یکی از افراد آشنا با برنامه‌های نظامی اسرائیل می‌گوید ایال زمیر، رئیس کنونی ستاد ارتش، «شجاعت دارد، اما جایگاهش دیگر مانند گذشته نیست».
او برای توصیف تغییر شرایط از یک تعبیر تاریخی استفاده می‌کند:«ما از روبیکون عبور کرده‌ایم.»
اشاره او به عبور از نقطه‌ای است که بازگشت از آن دشوار است؛ تعبیری که نشان می‌دهد به باور این منبع، موازنه پیشین میان قدرت سیاسی نتانیاهو و توان فرماندهان امنیتی برای مخالفت با تصمیم‌های او تغییر کرده است.
