در بررسی معماری پیچیده اینترنت جهانی، تنگههای استراتژیک و آبراههای بینالمللی همواره بهعنوان نقاط اتصال حیاتی و در عین حال پاشنه آشیل زنجیره تأمین دادهها شناخته شدهاند.
یافتههای مستند تأیید میکنند که پروژه 2Africa، بهعنوان بزرگترین پروژه کابلهای اینترنت جهان، اکنون بهطور کامل زمینگیر شده است. کنسرسیوم متا (Meta) و شرکت شبکههای زیردریایی آلکاتل (ASN) در مواجهه با تشدید تنشهای منطقهای مرتبط با جنگ ایران و ایالات متحده/اسرائیل، عملیات کابلگذاری را متوقف کرده و با اعلام رسمی فورس ماژور (Force Majeure)، کشتیهای خود را زمینگیر کردهاند.
این واقعه که مستقیماً به خاطر جنگ ایران با آمریکا و اسرائیل رخ داده، یک «پیروزی بدون شلیک» برای ایران محسوب میشود.
کالبدشکافی فنی و اقتصادی ابرپروژه 2Africa
پروژه 2Africa که در ماه مه سال 2020 معرفی شد، بلندپروازانهترین و عظیمترین شبکه کابلی زیردریایی در تاریخ ارتباطات دیجیتال است. این پروژه با هدف ایجاد یک حلقه ارتباطی یکپارچه میان سه قاره آفریقا، آسیا و اروپا طراحی شد تا پهنای باند و پایداری شبکه را برای مناطقی که بهشدت به اینترنت نیازمند هستند، بهطور ریشهای دگرگون سازد.
طراحی این سیستم، استانداردهای پیشین کابلکشی زیردریایی را از نظر مقیاس، طول و فناوری بهطور کامل جابهجا کرده است و نشاندهنده تغییر قدرت از شرکتهای مخابراتی سنتی به غولهای فناوری (Hyperscalers) در مدیریت زیرساختهای جهانی است.
از منظر معماری فنی، سیستم اولیه 2Africa به طول 45٬000 کیلومتر امتداد دارد که این مسافت از محیط کره زمین نیز بیشتر است. این کابل با استفاده از پیشرفتهترین فناوری مالتیپلکسینگ تقسیم فضایی (SDM) ساخته شده است که امکان استفاده از 16 جفت فیبر نوری را در یک کابل واحد فراهم میکند.
این فناوری نوین، ظرفیت طراحیشده سیستم را به 180 ترابیت بر ثانیه میرساند که معادل دو تا سه برابر ظرفیت کل کابلهای زیردریایی است که تا پیش از این به قاره آفریقا متصل بودهاند.
این ظرفیت عظیم، زیرساخت لازم برای پشتیبانی از فناوریهای نوین مانند هوش مصنوعی (AI)، رایانش ابری و اپلیکیشنهایی با پهنای باند بالا را فراهم میآورد و امکان سوئیچینگ طول موج نوری در زیر دریا را برای مدیریت انعطافپذیر پهنای باند مقدور میسازد.
کنسرسیوم سازنده این سیستم، ترکیبی از قدرتهای فناوری غربی، آسیایی و خاورمیانهای است که خود نشاندهنده اهمیت ژئوپلیتیکی آن است. شرکت متا رهبری این پروژه را بر عهده دارد و غولهای مخابراتی شامل چاینا موبایل اینترنشنال (China Mobile International)، گروه بیاباب (Bayobab متعلق به MTN)، اورنج (Orange)، تلکام مصر (Telecom Egypt)، وودافون (Vodafone)، شرکت سعودی سنتر3 (center3 وابسته به گروه stc) و WIOCC در آن مشارکت فعال دارند.
در نوامبر 2025، شرکت متا بهطور رسمی اعلام کرد که زیرساخت هسته اصلی سیستم 2Africa که قاره آفریقا را دور میزند، تکمیل شده است. تأثیر اقتصادی این فاز از پروژه بهقدری چشمگیر ارزیابی شده است که براساس مطالعات مؤسسه RTI، پیشبینی میشود ظرف دو تا سه سال پس از عملیاتی شدن کامل، بین 26٫2 تا 36٫9 میلیارد دلار به تولید ناخالص داخلی (GDP) قاره آفریقا اضافه کند که معادل 0٫42 تا 0٫58 درصد از کل GDP این قاره است.