جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران؛ تهدیدی بلندمدت برای اکوسیستم خلیج فارس

حملات به تأسیسات نفتی و کشتی‌ها در جریان جنگ اخیر، با انتشار آلاینده‌های سمی و افزایش آلودگی نفتی، زنگ خطر را برای محیط زیست خلیج فارس به صدا درآورده است؛ منطقه‌ای با اکوسیستمی منحصربه‌فرد که به دلیل محدودیت تبادل آب با اقیانوس آزاد، با خطر ماندگاری آلاینده‌ها و آسیب‌های بلندمدت به حیات دریایی و سلامت میلیون‌ها نفر روبه‌روست.

صفحه سیاست را در گوگل دنبال کنید
جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران؛ تهدیدی بلندمدت برای اکوسیستم خلیج فارس
صفحه سیاست-

جنگ اخیر در خاورمیانه جنگی دیگر از سوی آمریکا با میراثی سمی برای محیط زیست منطقه خلیج فارس است. بمب‌ها و موشک‌ها فلزات سنگین و مواد شیمیایی مضر را در جو آزاد کرده‌اند. حملات آمریکایی- صهیونیستی علیه تاسیسات نفتی ایران، از جمله در تهران منجر به آتش‌سوزی شدید مواد نفتی و بارش بارانی آغشته به مواد شیمیایی شد که میلیون‌ها نفر را در معرض آلودگی با آثار بلندمدت برای بهداشت و سلامت آن‌ها قرار داد.

شبکه سی‌ان‌ان  با انتشار این مطلب در گزارشی نوشت: کارشناسان درباره یک بحران آلودگی گسترده‌تر هشدار می‌دهند. نفتکش‌ها چند ماه است که در تبادل آتش در منطقه تنگه هرمز هدف قرار می‌گیرند.

برایان بارنز، یکی از اعضای گروهی از اقیانوس‌شناسان ماهواره‌ای در دانشگاه فلوریدای جنوبی که آر این جنگ را تحلیل می‌کنند، گفت که در بسیاری از موارد، روند حرکت انتشار آلودگی از حادثه برای یک شناور تا آسیب زیست‌محیطی به‌وضوح قابل مشاهده است.

بارنز می‌گوید: «ما در برخی از کشتی‌های مهمی که هدف قرار گرفته‌اند، شاهد انتشار طولانی‌مدت دود هستیم که صدها کیلومتر دورتر از محل برخورد امتداد یافته‌اند.»

جنگ سمی آمریکا علیه اکوسیستم منحصربه‌فرد خلیج فارس
تصاویر ماهواره‌ای آژانس فضایی اروپا پراکنده شدن نفت در آب‌های خلیج فارس را نشان می‌دهد، ۲ آوریل ۲۰۲۶

خلیج فارس مدت‌هاست از آلودگی نفتی رنج می‌برد اما پژوهش بارنز و دیگر دانشمندان که مارس ۲۰۲۶-اوج درگیری‌ها در جنگ غیرقانونی علیه ایران-را با همین دوره در سال گذشته مقایسه می‌کند، افزایش شدیدی را نشان می‌دهد.

با این حال، او خاطرنشان کرد که تصاویر ماهواره‌ای فقط می‌توانند آنچه را روی سطح آب است نشان دهند و نه ضخامت نفت را، که تصویر دقیق‌تری از گستره آلودگی ارائه می‌دهد.

رسانه آمریکایی در ادامه این مطلب با اشاره به دشواری ارزیابی تاثیر این آلودگی نفتی بر حیات وحش دریا و اکوسیستم این منطقه به دلیل محدود شدن دسترسی فیزیکی در شرایط جنگی، نوشت:

خلیج فارس میزبان اکوسیستمی سرشار از حیات گوناگون است. این منطقه خانه چندین گونه لاک‌پشت دریایی، صدها گونه ماهی و دومین جمعیت بزرگ جهان از دوگانگ‌ها (گاو دریایی) است.

برنهارد ریگل، استاد دانشگاه نُوا ساوث‌ایسترن در فلوریدا که چندین دهه درباره خلیج فارس را مطالعه کرده است، گفت: «یکی از بزرگ‌ترین تجمع‌های کوسه نهنگ جهان در نزدیکی میدان نفتی پارس جنوبی-جایی میان قطر و ایران رخ می‌دهد.»

جزیره‌های شنی و بسترهای گسترده علف دریایی، خلیج فارس را به زیستگاهی ایده‌آل برای لانه‌سازی و تولیدمثل تبدیل می‌کند. جنگل‌های وسیع حرا و ساختارهای صخره مرجانی، محل پرورش حفاظت‌شده‌ای برای دلفین‌ها، پرندگان دریایی و کوسه‌نهنگ‌ها ایجاد می‌کنند. با این حال، در بهار که به‌طور سنتی فصل تولیدمثل است، جنگ در اوج خود بود. فقط ‌جان‌سخت‌ترین گونه‌های حیات دریایی در این آب‌ها زنده می‌ماند.

جنگ سمی آمریکا علیه اکوسیستم منحصربه‌فرد خلیج فارس
نمایی از تنگه هرمز

آلودگی در خلیج فارس چالش‌های منحصربه‌فردی ایجاد می‌کند، چراکه این پهنه آبی نسبتا کم‌عمق و به مساحت ۹۳ هزار ۲۴۱ هزار کیلومتر مربع است، همچنین تنها یک نقطه ورود و خروج دارد که آن را به اقیانوس آزاد متصل می‌کند: تنگه هرمز. این مسیر دریای عمان و فراتر از آن به اقیانوس هند راه می‌یابد. همه این‌ها به این معناست که آلاینده‌ها در این ممطقه به‌راحتی پراکنده یا رقیق نمی‌شوند.

به گفته ریگل، صرف‌نظر از این‌که کدام کشور یا شناور در این جنگ هدف باشد، پیامدهای آن آثار گسترده‌ای خواهد داشت: «اگر یک قطره نفت را برداریم و آن را در آب در سمت ایرانی ورودی خلیج فارس بیندازیم، یک سال بعد در کویت خواهد بود، دو سال بعد در سمت عمانی خلیج و از آنجا به بیرون راه می‌یابد.»

این استاد دانشگاه یادآور شد که جنگ خلیج فارس در سال ۱۹۹۱ باید درس عبرت باشد؛ نیروهای عراقی در حال عقب‌نشینی صدها چاه نفت را در کویت به آتش کشیدند و فاجعه‌ای زیست‌محیطی ایجاد کردند که در سراسر خلیج فارس احساس شد. او افزود: «سواحل به‌شدت آسیب دیدند. در واقع، در بسیاری از مناطق عربستان سعودی، اگر بروید و در شن‌ها حفاری کنید، هنوز نفت قدیمی در آن‌جا وجود دارد. خلاص شدن از آن بسیار دشوار است.»

ریگل با اشاره به اهمیت منحصربه‌فرد خلیج فارس گفت: خلیج فارس برخی از ارزشمندترین گونه‌های ژنتیکی هر دریایی روی زمین را دارد، چراکه بسیاری از سازگاری‌هایی که باید انجام شود، پیش‌تر در خلیج فارس محقق شده است. به عبارت دیگر، اگر بخواهیم بدانیم اقیانوس‌ها در کل در پایان این قرن به چه شکل خواهند بود، باید به خلیج فارس نگاه کنیم.»

اخبار مرتبط
  • گزارش الجزیره نشان می‌دهد تهدید کابل‌های ارتباطی و مراکز داده در خلیج فارس، فراتر از اختلال در اینترنت، می‌تواند اقتصاد دیجیتال منطقه و جغرافیای سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی را تحت تأثیر قرار دهد. این تحولات همچنین ادعای کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس درباره برخورداری از محیطی امن و باثبات برای جذب سرمایه‌گذاری‌های بین‌المللی را با چالش مواجه کرده است.

  • خلیج فارس و تنگه هرمز در شامگاه سه‌شنبه ۱۷ شهریورماه شاهد یکی از پرتنش‌ترین مقاطع رویارویی مستقیم ایران و آمریکا بود؛ رویارویی‌ای که با اعلام سپاه پاسداران درباره به دام انداختن یک زیرسطحی هوشمند و بدون سرنشین آمریکایی آغاز شد و پس از حمله آمریکا به نفتکش‌های ایرانی، با پاسخ موشکی و دریایی نیروهای مسلح ایران ادامه یافت. مجموعه این تحولات، بار دیگر اهمیت «اشراف اطلاعاتی»، «بازدارندگی فعال» و توان پاسخ متقابل ایران در منطقه را برجسته کرد.

  • اقدام اخیر آمریکا علیه نفت‌کش‌های ایرانی در شرایطی انجام شده که انتخاب زمان تعطیلی بازارهای جهانی برای اجرای این عملیات، بیش از آنکه نشانه یک ابتکار راهبردی باشد، می‌تواند بیانگر نگرانی واشنگتن از تبعات روانی و قیمتی تشدید تنش‌ها بر بازار انرژی باشد؛ اقدامی که در صورت تداوم، می‌تواند آمریکا را با پیامدهایی فراتر از یک تقابل محدود دریایی مواجه کند.

ارسال نظر