خبرگزاری رویترز در گزارشی تحلیلی نوشت انتخابات هفته آینده اسرائیل ممکن است به تغییر رهبر این رژیم منجر شود، اما بعید است راهبرد کلان آن در قبال ایران و فلسطین را دستخوش تغییر اساسی کند.
تحلیلگران معتقدند با وجود رقابت‌های انتخاباتی در اسرائیل، اجماع گسترده‌ای میان جریان‌های سیاسی این رژیم درباره مقابله با ایران، تداوم استفاده از نیروی نظامی و گسترش شهرک‌سازی در کرانه باختری وجود دارد؛ روندی که می‌تواند به تداوم تنش‌های منطقه‌ای حتی پس از انتخابات منجر شود.
به گزارش رویترز، سیاست‌گذاران منطقه‌ای و تحلیلگران معتقدند ایران همچنان اصلی‌ترین رقیب راهبردی اسرائیل باقی خواهد ماند، استفاده از قدرت نظامی ابزار ترجیحی این رژیم برای مقابله با تهدیدهای ادعایی خواهد بود و چشم‌انداز تشکیل کشور مستقل فلسطینی نیز همچنان دور از دسترس خواهد ماند.
بر اساس این گزارش، حملات هفتم اکتبر ۲۰۲۳ حماس به شهرک‌ها و مناطق جنوبی اسرائیل و جنگ‌های متعاقب آن در غزه، لبنان و ایران، برداشت‌های امنیتی و راهبردی اسرائیل را تقویت کرده است؛ به‌گونه‌ای که حتی تغییر دولت نیز لزوماً به تغییر جهت‌گیری‌های اصلی این رژیم منجر نخواهد شد.
پیروزی نتانیاهو می‌تواند به تشدید تنش‌ها منجر شود
رویترز می‌نویسد پیروزی بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، با حمایت احزاب راست افراطی می‌تواند زمینه را برای تشدید تقابل با ایران، افزایش فشار بر فلسطینیان در کرانه باختری اشغالی و به حاشیه رفتن بیشتر مسیرهای دیپلماتیک فراهم کند.
بر اساس این گزارش، دکترین امنیتی اسرائیل بر سه محور استوار است: تضعیف ایران، حفظ مناطق حائل در خارج از مرزهای این رژیم و استفاده از نیروی نظامی برای بازدارندگی در برابر دشمنان.
در این میان، اختلاف اصلی جریان‌های سیاسی اسرائیل نه بر سر جهت‌گیری کلی، بلکه بر سر میزان و شدت اجرای این سیاست‌هاست؛ از جمله اینکه جنگ‌ها با چه شدتی ادامه یابند، شهرک‌سازی در کرانه باختری تا چه اندازه گسترش پیدا کند و آیا رهبران آینده این رژیم فضایی برای دیپلماسی در نظر خواهند گرفت یا خیر.
آویو بوشینسکی، مشاور پیشین نتانیاهو، در گفت‌وگو با رویترز پیش‌بینی کرد که در صورت پیروزی مجدد نخست‌وزیر فعلی، جنگ علیه ایران، حماس و حزب‌الله ادامه خواهد یافت و روند گسترش شهرک‌های اسرائیلی نیز متوقف نخواهد شد. او افزود آنچه اکنون در سیاست اسرائیل مشاهده می‌شود، پس از انتخابات نیز ادامه خواهد داشت و حتی ممکن است با شدت بیشتری دنبال شود.
نتانیاهو نیز پیش‌تر بر ضرورت اولویت دادن به «پیشگیری و تهاجم» به جای مهار و دفاع تأکید کرده و خواستار انجام حملات پیش‌دستانه برای جلوگیری از شکل‌گیری تهدیدهای احتمالی شده است. او همچنین تقویت جایگاه منطقه‌ای اسرائیل و افزایش استقلال این رژیم در زمینه تسلیحات را از اهداف خود اعلام کرده است.
اختلافات انتخاباتی بر سر فلسطین تعیین‌کننده نیست
در انتخابات پیش رو، حزب لیکود به رهبری نتانیاهو و متحدان ملی‌گرای افراطی آن در برابر جریان مخالفی قرار دارند که حزب یاشار به رهبری گادی آیزنکوت، رئیس پیشین ستاد ارتش اسرائیل، در آن نقش محوری دارد.
با این حال، غسان الخطیب، تحلیلگر فلسطینی، به رویترز گفته است که نشانه‌ای از تغییر بنیادین سیاست اسرائیل در قبال فلسطینیان دیده نمی‌شود؛ زیرا احزاب سیاسی این رژیم برای جلب حمایت رأی‌دهندگان، مواضع سخت‌گیرانه‌تری اتخاذ می‌کنند و فضای عمومی جامعه اسرائیل نیز بیش از گذشته به سمت راست متمایل شده است.
به گفته او، محتوای اصلی سیاست‌ها همچنان مخالفت با تشکیل کشور مستقل فلسطینی و حمایت از گسترش شهرک‌سازی است و احزاب مختلف در این زمینه اختلاف اساسی ندارند.
الخطیب افزود که حتی روی کار آمدن دولتی مخالف نتانیاهو نیز ممکن است صرفاً به تغییر در شیوه اجرای این سیاست‌ها منجر شود؛ برای مثال، چنین دولتی شاید برای بهبود وجهه بین‌المللی اسرائیل، برخورد با خشونت شهرک‌نشینان را تشدید کند یا گسترش شهرک‌ها را با سروصدای کمتری پیش ببرد، بدون آنکه تغییری اساسی در ماهیت سیاست‌های خود ایجاد کند.
در همین حال، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا در پاسخ به پرسش‌های رویترز درباره ایران و کرانه باختری اعلام کرد واشنگتن تا زمانی که ایران درآمدهای خود را صرف تأمین مالی حملات علیه متحدان آمریکا، حمایت از تروریسم در جهان و اقدامات بی‌ثبات‌کننده کند، از ابزارهای موجود برای اعمال فشار بر تهران استفاده خواهد کرد.این مقام آمریکایی همچنین گفت واشنگتن از الحاق کرانه باختری به اسرائیل حمایت نمی‌کند و مدعی شد ثبات در این منطقه به امنیت اسرائیل و هدف دولت آمریکا برای برقراری صلح در منطقه کمک می‌کند.
مایکل یانگ، پژوهشگر مرکز خاورمیانه کارنگی، نیز معتقد است نهادهای امنیتی و بخش بزرگی از طبقه سیاسی اسرائیل درباره ضرورت مقابله با ایران، حفظ مواضع نظامی پیشرو و تداوم بازدارندگی نظامی اتفاق نظر دارند؛ مسئله‌ای که احتمال تغییرات عمده در سیاست‌های این رژیم را کاهش می‌دهد.
هدف نتانیاهو؛ فراتر از مهار ایران
بخش دیگری از گزارش رویترز به اهداف اعلام‌شده نتانیاهو در قبال ایران اختصاص دارد. به نوشته این خبرگزاری، نخست‌وزیر اسرائیل اهداف خود را به مهار نفوذ ایران محدود نکرده و از براندازی نظام سیاسی جمهوری اسلامی سخن گفته است. نتانیاهو روز چهارشنبه در مراسم فارغ‌التحصیلی افسران نظامی اسرائیل مدعی شد که تنها راه از بین بردن دائمی آنچه «تهدید ایران» می‌خواند، سرنگونی نظام جمهوری اسلامی است. او همچنین گفت این هدف را به ارتش، موساد و دیگر نهادهای امنیتی اسرائیل ابلاغ کرده است.
با این حال، تحلیلگران نظامی و سیاسی درباره امکان وادار کردن تهران به عقب‌نشینی از آنچه منافع بنیادین امنیتی خود می‌داند، از طریق فشارهای نظامی و سیاسی تردید دارند. به نوشته رویترز، ایران ممکن است با اتکا به توانایی خود برای تحمل یک درگیری طولانی و ادامه فشار از طریق متحدان منطقه‌ای، در پی فرسایشی کردن تقابل با آمریکا و اسرائیل باشد. مایکل یانگ در این زمینه گفت این وضعیت به یک باتلاق تبدیل شده است و ایران ممکن است بتواند در برابر فشارهای دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، دوام بیاورد.
رویترز همچنین می‌نویسد حزب‌الله لبنان و حماس در غزه تضعیف شده‌اند، اما شبکه گسترده‌تر گروه‌های همسو با ایران همچنان پابرجاست. به اعتقاد تحلیلگران، تداوم درگیری‌ها حتی ممکن است عزم تهران را برای پیگیری بازدارندگی هسته‌ای تقویت کند.
معمای کشورهای عربی؛ مخالفت با نتانیاهو و نگرانی از ایران
به نوشته رویترز، سیاست‌های نتانیاهو در قبال غزه، کرانه باختری، سوریه و لبنان نگرانی‌هایی را در میان کشورهای عربی ایجاد کرده است؛ با این حال، برخی رهبران کشورهای حاشیه خلیج فارس همچنان او را یکی از سیاستمدارانی می‌دانند که بیشترین تمایل را برای حفظ فشار بر ایران دارد. این وضعیت کشورهای عربی را با یک معضل راهبردی مواجه کرده است: آنها از سیاست‌های توسعه‌طلبانه اسرائیل انتقاد می‌کنند، اما هم‌زمان خواهان محدود شدن نفوذ منطقه‌ای ایران هستند.
عبدالعزیز صقر، رئیس مرکز پژوهش‌های خلیج فارس، در گفت‌وگو با رویترز سیاست‌های نتانیاهو در غزه، کرانه باختری، سوریه و لبنان را زیان‌بار توصیف کرد و گفت برای جلوگیری از تشدید بیشتر تنش‌ها، دستیابی به راه‌حلی درباره ایران ضروری است. او در عین حال مدعی شد که اگر نقش ایران در منطقه محدود نشود، خاورمیانه ممکن است با دوره‌ای طولانی از برتری نفوذ تهران مواجه شود.
در مجموع، انتخابات پیش روی اسرائیل را نه نقطه عطفی قطعی در سیاست‌های منطقه‌ای این رژیم، بلکه باید آزمونی برای سنجش تداوم رویکرد تقابلی آن ارزیابی کرد؛ رویکردی که در صورت تداوم، می‌تواند به استمرار درگیری‌ها و باقی ماندن اختلافات بنیادین منطقه، از تقابل با ایران تا مسئله فلسطین، منجر شود.
