اما این سد چه اهمیتی داره و چرا خبر تکمیل اون برای ایران مهمه؟
سد کجکی یکی از تأسیسات مهم آبی افغانستانه که هم در تولید برق نقش داره و هم برای مدیریت آب و آبیاری زمین‌های کشاورزی استفاده می‌شه. این سد حدود ۱۰۰ متر ارتفاع داره و روی رودخانه هیرمند ساخته شده؛ همون رودخونه‌ای که یکی از منابع اصلی تأمین آب منطقه سیستان در ایرانه.
طبق اعلام منابع رسمی افغانستان، هدف اصلی فاز دوم این پروژه افزایش ظرفیت تولید برقه. بر اساس اطلاعات منتشرشده، ظرفیت تولید برق این مجموعه قراره از حدود ۵۱ مگاوات به ۱۵۱ مگاوات برسه. همچنین ظرفیت آبیاری زمین‌های کشاورزی هم افزایش پیدا می‌کنه.
از نگاه افغانستان، این پروژه می‌تونه به تأمین برق و توسعه کشاورزی کمک کنه؛ اما برای ایران، مسئله فقط تولید برق نیست. موضوع اصلی اینه که مدیریت منابع آب در بالادست رودخانه چه تأثیری روی میزان آبی می‌ذاره که در نهایت به سیستان می‌رسه.
ایران و افغانستان از سال ۱۳۵۱ توافقی درباره حقابه هیرمند دارن. بر اساس این توافق، سهم ایران در شرایط آبی مورد توافق، حدود ۸۲۰ میلیون مترمکعب در سال در نظر گرفته شده. با این حال، در سال‌های گذشته اختلاف بر سر میزان آب تحویلی و دلایل کمبود اون بارها بین دو کشور مطرح شده.
مقام‌های افغانستان معمولاً کمبود بارندگی، خشکسالی و کاهش منابع آبی رو از دلایل محدودیت در تأمین حقابه عنوان می‌کنن. در مقابل، مقام‌های ایرانی بر اجرای توافق و تحویل سهم تعیین‌شده ایران تأکید دارن.
در گزارش اخیر درباره سد کجکی هم گفته شده که امسال تنها نیمی از حقابه مورد انتظار ایران تأمین شده؛ موضوعی که اهمیت این اختلاف رو بیشتر می‌کنه.
البته باید توجه داشت که تکمیل یک سد، به‌تنهایی ثابت نمی‌کنه که حقابه ایران حتماً کاهش پیدا می‌کنه. میزان بارندگی، ورودی آب به سد، نحوه بهره‌برداری و تصمیم‌های مربوط به رهاسازی آب هم در این موضوع نقش دارن.
با این حال، برای مردم سیستان که با کم‌آبی و مشکلات کشاورزی و محیط‌زیستی دست‌وپنجه نرم می‌کنن، مسئله کاملاً ملموسه.
در نهایت، چالش اصلی اینه که توسعه زیرساخت‌های آبی افغانستان چطور می‌تونه در کنار اجرای تعهدات آبی این کشور پیش بره؛ چون برای ایران، موضوع فقط یک سد یا یک پروژه برق نیست، بلکه تأمین آب منطقه‌ایه که زندگی مردمش به جریان هیرمند گره خورده.
