عموما دو نوع نظام انتخاباتی در جهان داریم، البته هر کشور جزئیات و سنت‌های انتخاباتی اختصاصی خود را نیز دارد، اما به طور کلی در جهان نهاد انتخابات تابعی است از شکل نظام حکمرانی. این مهم را هم نباید از نظر دور داشت که وقتی سخن از اشکال انتخاباتی در جهان به میان می‌آید منظور و مقصود نظام های دموکراتیک شناخته شده در جهان است. مثلا در اینجا چین، روسیه، ترکیه و امثالهم منظور نظر نیست.
براساس این مقدمه پیرو دو نظام حکمرانی ریاستی و پارلمانی، دو سیستم انتخاباتی متصل به آن وجود دارد. مثال نوع ریاستی آن ایالات متحده آمریکا و فرانسه و نوع پارلمانی آن آلمان و ژاپن هستند. اگر نخواهیم وارد جزئیات هر یک از نظام های حکمرانی و انتخاباتی دو دسته مذکور شویم، نظام انتخاباتی اسرائیل پارلمانی است و قوه مجریه عملا از دل پارلمان بیرون می‌آید .
انتخابات در اسرائیل براساس رقابت بین احزاب و تعداد کرسی‌هایی است که هر حزب کسب می‌کند. در تاریخ انتخابات اسرائیل سابقه نداشته که یک حزب تمام کرسی‌های مورد نیاز برای تشکیل کابینه را کسب کرده باشد. این به چه معنی است؟ از آنجا که سیستم حکمرانی در اسرائیل پارلمانی است باید ابتدا مکانیسم نظام انتخاباتی و سپس نحوه تشکیل کابینه را متوجه شد.
سعی داریم در این گزارش تحلیلی به گونه‌ای طرح بحث کنیم که همه هموطنان پس از مطالعه این سطور، شناختی هر چند نسبی نسبت به کارکرد، شیوه و کیفیت پارلمان اسرائیل که کنست نام دارد، پیدا کند.
کْنِسِت که به عبری: הכנסת اینگونه نوشته می‌شود و بخشی از هویت آن نیز عربی است، دارای جزئیات انتخاباتی، اداری و رسانه ای است که در نوع خود نمونه ای در جهان ندارد. همچنین کنست به عربی «الکنیست» خوانده می‌شود.
کنست (پارلمان اسرائیل) در شهر اورشلیم واقع شده است و دارای ۱۲۰ صندلی است که حزب یا ائتلاف برنده باید 61 کرسی را به دست آورد. زبان مذاکرات، نطق کردن و سخنرانی در پارلمان اسرائیل عبری است، ولی نمایندگان عرب پارلمان می‌توانند به زبان عربی سخن بگویند ، سخنان نمایندگان عرب زبان پارلمان اسرائیل به عبری ترجمه شده و در اختیار رسانه‌ها قرار می‌گیرد. البته همواره تعدادی از نمایندگان سوسیال دموکرات عرب این پارلمان مستقیم به زبان عبری نطق می‌کنند.
جالبت‌ترین موضوع درباره احزاب اسرئیل این است که در آن کشور حزب عربی وجود دارد که رسما و آزادانه بر ضد نظام صهیونیزم اسرائیل فعالیت می‌کند و این سیاست حزبی در مرامنامه و اساسنامه آن حزب درج شده است (حزب عربی بلد به رهبری جمال زهلکه). در میان احزاب یهودی هم حزب یا احزابی وجود دارد که پیگیرانه خواهان خارج شدن ارتش و شهروندان اسرائیلی از شهرک های یهودی و دیگر زمین‌های اشغالی کرانه باختری رود اردن هستند.
مهمترین مسئله‌ای که در این نوشتار دانستن آن مهم است و ضرورت دارد، دسته‌بندی‌ها و خاستگاه فکری احزاب در اسرائیل است. اسرائیل 41 حزب ثبت شده دارد که اکنون در روزهای پیشا انتخابات، 14 حزب در کنست دارای کرسی هستند و بیشتری کرسی را حزب لیکود به رهبری بنیامین نتانیاهو با 30 نماینده در اختیار دارد. شایان ذکر است که عرب‌های اسرائیلی داری 7 حزب به طور کلی هستند که 4 حزب هم اکنون در کنست دارای کرسی هستند.
احزاب در اسرائیل به چهار دسته تقسیم می‌شوند. که هر دسته در درون خود دارای تفاوت‌هایی با دیگر احراب کامیونیتی خود هستند. چهار دسته‌بندی یا 4 خاستگاه کلان سیاسی فلسفی در اسرائیل به این صورت است: 1. احزاب راست مذهبی و محافظه‌کار 2. احزاب راست ناسیونالیست سکولار 3. احزاب سوسیال دموکرات و 4. احزاب عربی. بهترین مثال برای احزاب دست راستی محافظه کار مذهبی ، حزب لیکود به رهبری بنیامین نتانیاهو است. نمونه احزاب راست ناسیونالیست سکولار «حزب اسرائیل خانه ما به رهبری آویگدور لیبرمن» است. نمونه یک حزب در دسته سوسیالیست ها حزب کار اسرائیل به رهبری اسحاق هرتزوگ است و حزب بلد به رهبری جمال زهلکه نمونه‌ای است از دسته احزاب عربی. اتفاقا بیشترین فاصله و اختلاف را احزاب عربی در دسته بندی چهارم دارند. به عنوان حزب بلد ملی گرا، سکولار و ضد صهیونیزم است، اما حزب عربی هدش به رهبری ایمن عوده سوسیالیت و طرفدار توسعه، پیشرفت و سربلندی اسرائیل و در کنار آن طرفدار رشد اعراب جهان است. (دسته بندی چهارگانه و زاویه نگرش و بیان خاستگاه فلسفه سیاسی این گروه‌ها، برداشت و تحلیل نگارنده است. هموطنان بخصوص کارشناسان سیاست خارجی می‌توانند نظرات موافق یا مخالف خود را ذیل این تحلیل ارسال نمایند)
انتخابات اسرائیل چگونه برگزار می‌شود؟
مردم سرزمین های اشغالی (اسرائیل) پنج آبان برای انتخاب نمایندگان پارلمان به پای صندوق‌های رای می‌روند. البته از همین هفته آرا شهروندان اسرائیلی که خارج از کشور سکونت دارند اخذ می‌شود اما همزمان با صندوق‌های داخل کشور یعنی ششم آبان ماه قرائت می‌شوند. این بیست‌وششمین دوره از انتخابات پارلمان در اسرائیل موسوم به «کنست»، است. بیشتر حوزه‌های رای‌گیری از ساعت هفت صبح تا ۱۰ شب به وقت اسرائیل (۸:۳۰ تا ۲۳:۳۰ به وقت ایران)، باز خواهند بود.
این انتخابات که اتفاقا برای مسئولین جمهوری اسلامی مهم به نظر می‌رسد و برگزاری یا عدم برگزاری آن ارتباط مسقیم دارد با جنگ بین آمریکا و اسرائیل علیه ایران. افراد، گروه‌ها و جریان‌هایی درکشور، تحلیل و بنای تصمیم‌گیری و نحوه مواجهه خود با آمریکا و اسرائیل را به انتخابات پارلمانی در این دو کشور گره زده اند. برخی در داخل می‌گویند اگر حزب لیکود نتانیاهو در این دوره شکست بخورد نگاه اسرائیل به جنگ علیه ایران تغییر می‌کند. البته ریشه این برداشت در عدم تسلط و شناخت بسیاری از این آقایان نسبت به دکترین مرکزی و سیاست بلند مدت نظام اسرائیل نسبت به جمهوری اسلامی است.
شایان بیان است که به عنوان مثال اگر ائتلاف احزاب سوسیالیست ، به سرلیستی حزب «مرتص» به رهبری «زهاوا گالئون» موفق به تشکیل کابینه شوند، احتمالا موضع نرم تری از احزاب راست نسبت به ایران خواهند داشت، بدیهی است این انتظار هرگز محقق نشده و نمی‌شود. در تاریخ انتخابات این کشور، احزاب کارگری و سوسیالیست به دفعات اندک موفق به تشکیل کابینه شده اند اما همیشه عمر دولت های چپ در اسرائیل کوتاه و دولت‌های ائتلافی ضعیفی تشکیل داده‌اند.
به هر روی انتخابات این دوره کنست در اسرائیل می‌تواند به ادامه نخست‌وزیری نتانیاهو یا تغییر دولت او منجر شود. اما پر روشن است که همه دولت‌های چهار دهه اخیر در اسرائیل در مورد جمهوری اسلامی ایران دارای کمترین اختلاف بوده‌اند، لذا ساده‌لوحانه است که ما به انتخابات پارلمانی اسرائیل امید داشته باشیم. جالب است برخی سیاست‌مداران و کارشناسان ما از اینکه حزب نتانیاهو شکست بخورد و مصونیت سیاسی خود از دست بدهد و پیرو آن در دادگاه و محکوم و محبوس شود ذوق زده می‌شوند. جالب است که این معنا یعنی اعتقاد و اعتماد ما به دموکراسی و دستگاه قضایی رژیم کودک کش اسرائیل. اگر منتظر نتیجه انتخابات در اسرائیلیم، یعنی به دموکراسی و انتخابات سالم در آن کشور اعتقاد و اعتماد داریم، اگر مترصد پایان مصونیت سیاسی بی بی هستیم یعنی به سلامت و استقلال دستگاه قضا در آنجا اعقاد داریم. حواسمان هست، که ناخواسته به چه مفهومی مهر تایید می‌زنیم؟
نتیجه اینکه انتخابات در اسرائیل و آمریکا هیچ تاثیری بر دکترین این دو کشور نسبت به ایران نخواهد داشت. دونالد ترامپ به قول خودش کاندیدا نیست که انتخابات تاثیری بر تصمیماتش داشته باشد و نتانیاهو هم اگر نباشد هر که جانشین او شود به همان اندازه و شاید رادیکال تر نسبت به ایران وارد عمل می‌شود.
