انتشار آگهی‌های فروش آیفون با قیمت‌های غیرمتعارف و ادعای تعلق به محموله‌های آسیب‌دیده در دریا، توجه خریداران تلفن همراه را جلب کرده است؛ اما پلیس فتا درباره احتمال کلاهبرداری، خرابی‌های پنهان گوشی‌ها و مشکلات قانونی خرید این دستگاه‌ها هشدار می‌دهد.
آیفون دریایی چیست و ماجرای آیفون‌های ۱۸ در خلیج فارس از کجا شروع شد؟
اصطلاح «آیفون دریایی» در روزهای اخیر برای اشاره به گوشی‌هایی به کار رفته است که گفته می‌شود در جریان غرق شدن یک کشتی یا آسیب دیدن محموله‌های دریایی، وارد آب شده‌اند و قرار است با قیمتی پایین‌تر از بازار به فروش برسند.
ماجرا پس از انتشار خبر غرق شدن کشتی کانتینربر GFS Pride در تنگه هرمز در ۲۱ مهر ۱۴۰۵ و انتشار تصاویر و ویدیوهایی در شبکه‌های اجتماعی شدت گرفت. در برخی از این محتواها ادعا شده بود که تعداد زیادی گوشی آیفون، از جمله آیفون ۱۸، از آب بیرون کشیده شده‌اند.
با این حال، باید میان وقوع حادثه دریایی و ادعای وجود محموله آیفون تفاوت قائل شد. بررسی فکت‌نامه در ۲۴ مهر نشان داد که بسیاری از تصاویر و ویدیوهای منتشرشده از آیفون‌های بیرون‌کشیده‌شده از آب، ساختگی و تولیدشده با هوش مصنوعی هستند. همچنین، مدرک معتبری برای تأیید وجود محموله آیفون در کشتی منتشر نشده بود. بنابراین، اصل ادعای پیدا شدن آیفون‌های ۱۸ در خلیج فارس تأیید نشده است.
با وجود این ابهام، انتشار آگهی‌هایی با عنوان فروش آیفون‌های دریایی بهانه‌ای برای هشدار پلیس فتا درباره شیوه‌های احتمالی کلاهبرداری و خطرات خرید گوشی‌های آسیب‌دیده شده است.
هشدار پلیس فتا درباره کلاهبرداری با فروش آیفون دریایی
سرهنگ جواد مختاررضایی، معاون فرهنگی و اجتماعی پلیس فتا، با اشاره به انتشار آگهی‌های فروش گوشی با قیمت‌های غیرمتعارف هشدار داد که برخی افراد ممکن است از تمایل خریداران به تهیه آیفون ارزان سوءاستفاده کنند.
به گفته او، کلاهبرداران می‌توانند با انتشار آگهی‌های غیرواقعی، مبالغی را با عنوان بیعانه، هزینه ارسال یا پیش‌پرداخت دریافت کنند و پس از واریز وجه، ارتباط خود را با خریدار قطع کنند.
در چنین شرایطی، خریدار ممکن است بدون آنکه گوشی‌ای دریافت کند، پول خود را از دست بدهد. استفاده از تصاویر جذاب، ادعای فروش فوری محموله‌های آسیب‌دیده و وعده قیمت‌های بسیار پایین نیز می‌تواند برای جلب اعتماد مشتریان به کار گرفته شود.
به همین دلیل، صرف مشاهده آگهی فروش آیفون دریایی یا دریافت تصاویر و ویدیو از فروشنده، دلیلی برای واقعی بودن کالا و معتبر بودن معامله نیست.
آیا خرید آیفون‌های آسیب‌دیده در دریا خطرناک است؟
خطر خرید آیفون دریایی تنها به آگهی‌های جعلی محدود نمی‌شود. حتی اگر گوشی واقعاً وجود داشته باشد و فروشنده آن را تحویل دهد، تماس قطعات الکترونیکی با آب‌شور دریا و رطوبت شدید می‌تواند خسارت‌های جدی به دستگاه وارد کند.
از جمله مشکلات احتمالی این گوشی‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
-
خوردگی قطعات داخلی: نمک و رطوبت می‌توانند به اتصالات و بخش‌های الکترونیکی آسیب برسانند.
-
خرابی برد اصلی: آسیب به برد ممکن است باعث اختلال در عملکرد گوشی یا از کار افتادن کامل آن شود.
-
مشکلات باتری: نفوذ آب و آسیب به باتری می‌تواند عملکرد و ایمنی دستگاه را تحت تأثیر قرار دهد.
-
اختلال در نمایشگر و سایر قطعات: برخی ایرادها ممکن است بلافاصله مشخص نشوند و مدتی پس از خرید خود را نشان دهند.
-
هزینه بالای تعمیر: در صورت آسیب جدی قطعات داخلی، هزینه تعمیر ممکن است بخش قابل‌توجهی از مبلغ پرداختی را به خود اختصاص دهد.
بنابراین، روشن شدن گوشی یا کار کردن اولیه آن به معنای سالم بودن کامل دستگاه نیست. برخی آسیب‌های ناشی از رطوبت ممکن است با تأخیر ظاهر شوند و بررسی ظاهری گوشی نیز برای تشخیص همه این مشکلات کافی نیست.
آیا آیفون دریایی رجیستر می‌شود و آنتن می‌دهد؟
یکی دیگر از موضوعات مهم در خرید این گوشی‌ها، وضعیت قانونی ورود دستگاه و امکان ثبت آن در سامانه همتا است.
معاون فرهنگی و اجتماعی پلیس فتا هشدار داده است که در صورت ورود غیرقانونی گوشی یا نداشتن شرایط لازم برای ثبت در سامانه همتا، امکان قطع خدمات شبکه تلفن همراه وجود دارد.
به همین دلیل، خریداران نباید صرفاً به ادعای فروشنده درباره رجیستری یا امکان استفاده از سیم‌کارت اعتماد کنند. پیش از خرید باید وضعیت ثبت دستگاه، اصالت آن و امکان دریافت خدمات شبکه بررسی شود.
نبود فاکتور معتبر، ضمانت‌نامه و خدمات پس از فروش نیز می‌تواند پیگیری حقوقی و جبران خسارت را دشوار کند. در نتیجه، پایین بودن قیمت آیفون دریایی لزوماً به معنای یک خرید اقتصادی نیست و ممکن است هزینه‌های بیشتری به خریدار تحمیل کند.
تکلیف قانونی آیفون‌های بیرون‌کشیده‌شده از آب چیست؟
در کنار مسائل مربوط به سلامت و رجیستری، وضعیت حقوقی کالاهای بیرون‌کشیده‌شده از آب نیز اهمیت دارد.
بر اساس ماده ۱۵۷ قانون امور گمرکی، افرادی که کالاهای داخلی یا خارجی را از آب‌های سرزمینی و مرزی بیرون می‌آورند، باید آن‌ها را به نزدیک‌ترین گمرک تحویل دهند. گمرک نیز موظف است مشخصات کالا را ثبت و درباره آن آگهی منتشر کند تا مدعیان مالکیت بتوانند با ارائه مدارک، در مهلت قانونی برای مطالبه کالا اقدام کنند.
طبق این ماده، مهلت مراجعه مدعیان مالکیت یک سال از تاریخ انتشار آگهی است. در صورت مراجعه نکردن مالک در این مدت، کالا مجهول‌المالک تلقی می‌شود و مطابق سازوکار قانونی تعیین تکلیف خواهد شد.
بنابراین، اگر کالاهایی که ادعا می‌شود از آب بیرون کشیده شده‌اند واقعاً مشمول این ماده باشند، پیدا کردن آن‌ها به‌تنهایی به معنای مالک شدن یابندگان یا مجاز بودن فروش فوری آن‌ها نیست. وضعیت هر محموله باید با توجه به شرایط و مقررات مربوط بررسی شود.
هنگام خرید آیفون ارزان به چه نکاتی توجه کنیم؟
پلیس فتا از شهروندان خواسته است پیش از مشاهده و بررسی کالا و احراز هویت فروشنده، هیچ مبلغی را به‌عنوان بیعانه یا پیش‌پرداخت واریز نکنند.
برای کاهش خطر کلاهبرداری هنگام خرید آیفون و سایر گوشی‌های گران‌قیمت، رعایت این نکات ضروری است:
۱. پیش از بررسی کالا پول واریز نکنید. به‌ویژه در آگهی‌هایی که فروشنده برای رزرو گوشی یا پرداخت هزینه ارسال عجله ایجاد می‌کند.
۲. هویت فروشنده را بررسی کنید. تصاویر گوشی و جعبه یا ادعای تعلق دستگاه به یک محموله دریایی، به‌تنهایی اعتبار فروشنده را ثابت نمی‌کند.
۳. اصالت و وضعیت فنی گوشی را بررسی کنید. در صورت امکان، دستگاه را به یک کارشناس معتبر نشان دهید؛ به‌خصوص اگر احتمال تماس آن با آب وجود دارد.
۴. وضعیت رجیستری و شناسه دستگاه را استعلام کنید. پیش از نهایی کردن معامله، از امکان ثبت قانونی گوشی و استفاده از خدمات شبکه مطمئن شوید.
۵. فاکتور رسمی و ضمانت معتبر بگیرید. خرید از فروشگاه‌های معتبر و دارای مجوز، امکان پیگیری مشکلات احتمالی را آسان‌تر می‌کند.
۶. فریب قیمت‌های غیرواقعی را نخورید. اگر قیمت پیشنهادی به شکل غیرمعمولی پایین است، پیش از پرداخت وجه درباره علت این اختلاف قیمت تحقیق کنید.
آیا خرید آیفون دریایی به‌صرفه است؟
با توجه به هشدار پلیس فتا، خرید آیفون دریایی می‌تواند با سه ریسک اصلی همراه باشد: کلاهبرداری و از دست رفتن پول، خرید گوشی دارای آسیب‌های پنهان و مشکلات احتمالی رجیستری یا پیگیری حقوقی.
از طرف دیگر، ادعای پیدا شدن آیفون ۱۸ در خلیج فارس نیز با ابهام جدی روبه‌رو است و بسیاری از تصاویر منتشرشده درباره آن ساختگی تشخیص داده شده‌اند. بنابراین، نباید صرفاً بر اساس این تصاویر و آگهی‌ها، واقعی بودن محموله یا قانونی بودن فروش گوشی‌ها را پذیرفت.
توصیه اصلی پلیس فتا این است که خرید تلفن همراه از فروشندگان معتبر انجام شود، اصالت و قابلیت ثبت دستگاه بررسی شود و هیچ بیعانه‌ای پیش از احراز هویت فروشنده و بررسی کالا پرداخت نشود. در چنین شرایطی، صرفه‌جویی ظاهری در خرید آیفون ارزان نباید خریدار را در معرض زیان مالی بزرگ‌تری قرار دهد.
